Ukrayna ile Rusya arasฤฑndaki savaลta bir yฤฑl geride kalฤฑrken, Tรผrkiyeโnin oluลturulmasฤฑna katkฤฑ verdiฤi BM koordinasyonundaki Karadeniz Tahฤฑl Koridoruโnun mart ayฤฑ sonrasฤฑnda devam etmesi konusunda gรถzler yeniden Moskovaโda. Rusya, koridoru askฤฑya alma gibi bir hamle yaparsa, Tรผrkiye dahil birรงok รผlkenin tahฤฑl ithalat faturasฤฑ kabarabilir. รรผnkรผ Ukraynaโnฤฑn sevkiyatlarฤฑnฤฑn yeniden baลlamasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olan koridorda bugรผn kadar 22 milyon 165 bin 287 ton tahฤฑl ve gฤฑda รผrรผnรผ ihraรง edildi. Fakat istatistikler savaลฤฑn patlak vermesinden bu yana Karadenizโde tarฤฑm รผrรผnleri ticaretinin Rusyaโnฤฑn lehine iลlediฤini gรถsteriyor. Rusya’nฤฑn buฤday, mฤฑsฤฑr, Ayรงiรงek yaฤฤฑ gibi tarฤฑm pazarlarฤฑndaki payฤฑ artarken, Ukrayna’nฤฑn geriledi. Ukrayna’nฤฑn buฤday ihracatฤฑ, 2022-23 pazarlama yฤฑlฤฑnda รผรงte birden fazla dรผลerken, ayรงiรงek yaฤฤฑ sevkiyatlarฤฑ beล yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesinde. 24 ลubat 2022’de Ukrayna’nฤฑn iลgalinden bu yana ticaretteki deฤiลim ลรถyle:
BUฤDAY: Arazileri zarar gรถren Arazileri zarar gรถren Ukraynaโnฤฑn รผretimi dรผลรผyor
ekonomim.com’un haberine gรถre Ukrayna tarฤฑm bakanlฤฑฤฤฑndan alฤฑnan verilere gรถre, รผlkenin buฤday sevkiyatฤฑ 2022-23 mali yฤฑlฤฑnda ลimdiye kadar yรผzde 39 dรผลรผลle 10.8 milyon ton oldu. Ukrayna’nฤฑn buฤday ihracatฤฑ, iลgalden sonra haftalarca durdu. Ancak Temmuz ayฤฑnda Karadeniz Tahฤฑl Giriลimi’nin imzalanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan ihracat arttฤฑ. Avrupa’ya sevkiyatlar 10 kattan fazla artarken, Asya ve Afrika’ya yapฤฑlan sevkiyatlar yรผzde 75 ila 80 arasฤฑnda dรผลtรผ. Tarฤฑm uzmanlarฤฑna gรถre, Ukrayna’nฤฑn 2023-24 sezonunda buฤday ihracatฤฑnฤฑn 12 milyon tona dรผลmesi bekleniyor. Tarฤฑm arazileri ve ekipmanlarฤฑnฤฑn savaลta hasar almasฤฑ nedeniyle Ukrayna’nฤฑn 2022-23 buฤday รผretimini รถnceki yฤฑlki 33 milyon tona kฤฑyasla 21 milyon ton olarak tahmin ediyor. Rusya’nฤฑn 2022-23 sezonundaki buฤday ihracatฤฑnฤฑn 41.5 milyon tonla, รถnceki sezon kaydedilen 33 milyon tonun oldukรงa รผzerinde gerรงekleลmesi bekleniyor. Analistler, Rusya’nฤฑn 2022-23 buฤday hasadฤฑnฤฑ bir yฤฑl รถnce tahmin edilen 75.2 milyon tondan 91 milyon tona รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor. Bu arada S&P Platts deฤerlendirmesine gรถre, Ukrayna’nฤฑn yรผzde 11.5 buฤday FOB fiyatlarฤฑ geรงtiฤimiz hafta yฤฑllฤฑk yรผzde 23.2 dรผลรผลle 274 dolar/ ton seviyesine indi. Rusya’nฤฑn yรผzde 12.5 buฤday FOB fiyatฤฑ da yฤฑllฤฑk yรผzde 17,4 dรผลรผลle 298 dolar/ton oldu.
AYรฤฐรEK YAฤI: Rusya, Ukraynaโnฤฑn payฤฑnฤฑ kaptฤฑ
Ukrayna’nฤฑn ayรงiรงek yaฤฤฑ sevkiyatlarฤฑ 2022-23 dรถneminde beล yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine inecek. ABD Dฤฑล Tarฤฑm Servisi, 9 ลubat tarihli aylฤฑk yaฤlฤฑ tohumlar raporunda, sevkiyatlarฤฑn 3.85 milyon ton olacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrdรผ. Ayรงiรงek yaฤฤฑ, hurma ve soya fasulyesi yaฤฤฑndan sonra dรผnyanฤฑn en รงok ticareti yapฤฑlan รผรงรผncรผ bitkisel yaฤฤฑdฤฑr. Ukrayna, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ayรงiรงek yaฤฤฑ รผreticisidir ve onu Rusya takip eder. ฤฐki รผlke, 2020-21โde kรผresel รผretimin yรผzde 60’ฤฑnฤฑ oluลturdu. Ukrayna’nฤฑn 2022-23’te bir yฤฑl รถnceki 4.64 milyon tona gรถre 4.3 milyon ton ayรงiรงek yaฤฤฑ รผreteceฤini tahmin ederken, Rusya’nฤฑn รผretiminin bir yฤฑl รถnceki 5.82 milyon tondan 6,19 milyon tona รงฤฑkmasฤฑ bekleniyor. Platts, Ukrayna FOB Karadeniz Ayรงiรงek yaฤฤฑ fi yatฤฑnฤฑn 23 ลubat 2022’deki 1.480 dolar/tondan 1.000 dolar/tona indiฤi gรถrรผlรผyor. Karadeniz Ayรงiรงek yaฤฤฑ fi yatlarฤฑ, Rus iลgalinin Ukrayna’nฤฑn liman ticaretini tamamen baltalamasฤฑ nedeniyle Mart 2022’de 2.500 dolara kadar รงฤฑkmฤฑลtฤฑ.
MISIR: Fiyatlar savaล รถncesi seviyelere geri gitti
Ukrayna dรผnyanฤฑn lider mฤฑsฤฑr ihracatรงฤฑlarฤฑndan. Ancak ABD Tarฤฑm Bakanlฤฑฤฤฑ, Ukrayna’nฤฑn 2022-23 mali yฤฑlฤฑ mฤฑsฤฑr รผretiminin savaล รถncesi 26.98 milyon ton seviyesinden 22.5 milyon tona ineceฤini tahmin ediyor. Ukrayna tarฤฑm bakanlฤฑฤฤฑ, 2023-24 mali yฤฑlฤฑn toplam ekilen alanฤฑn savaล รถncesi 29 milyon hektardan 7 milyon hektar dรผลeceฤi uyarฤฑsฤฑ yapฤฑyor. Ukrayna tarฤฑm bakanlฤฑฤฤฑna gรถre, 2022-23 sezonunda ลimdiye kadar Ukrayna yฤฑllฤฑk yรผzde 7 dรผลรผลle 17.41 milyon ton mฤฑsฤฑr ihraรง etti. Ukrayna, en bรผyรผk tedarikรงi Brezilya’yฤฑ geride bฤฑrakarak AB’nin en bรผyรผk mฤฑsฤฑr ihracatรงฤฑsฤฑ oldu. Fiyatlara bakฤฑldฤฑฤฤฑnda CBOT vadeli iลlemlerinde mฤฑsฤฑrฤฑn kile fiyatฤฑ 6.75 dolar seviyesinde. CBOT’ta mฤฑsฤฑr fiyatlarฤฑ Nisan 2022’de 8.3 dolar ile zirve yapmฤฑลtฤฑ. Karadeniz mฤฑsฤฑrฤฑna bakฤฑnca fiyatlarฤฑn 1 yฤฑl รถncesine gรถre gerilediฤi gรถrรผlรผyor. Platts FOB Karadeniz mฤฑsฤฑrฤฑ Mart 2022โde 387 dolar/ton ile zirve yaparken, ลu sฤฑralar 300 dolarฤฑn altฤฑnda.
