Tรผrkiyeโyi derinden sarsan Kahramanmaraล merkezli deprem vatandaลlarฤฑn kartlฤฑ harcamalarฤฑnda da hฤฑzlฤฑ bir dรผลรผลe neden oldu. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre, deprem bรถlgesine yรถnelik yardฤฑm ve ihtiyaรงlar karลฤฑsฤฑnda banka ve kredi kartฤฑ ile yapฤฑlan market, akaryakฤฑt ve telekomรผnikasyon harcamalarฤฑ artarken, vatandaล diฤer harcamalarฤฑnฤฑ durdurdu. Verilere gรถre toplam banka ve kredi kartฤฑ harcamalarฤฑ 10 ลubat ile biten haftada 3 ลubat haftasฤฑna gรถre yรผzde 19,14 gerilerken, market harcamalarฤฑ yรผzde 6, akaryakฤฑt harcamalarฤฑ yรผzde 12,5, telekomรผnikasyon harcamalarฤฑ ise yรผzde 17 yรผkseldi.ย ย ย ย ย ย ย
ฤฐรงkili yerlerde harcama yรผzde 31,5 dรผลtรผ
ekonomim.com’un haberine gรถre Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre 3 ลubat haftasฤฑnda toplam kartlฤฑ harcamalarฤฑn bรผyรผklรผฤรผ 108.4 milyar lira idi. Bu tutar, 10 ลubat haftasฤฑnda sert dรผลรผลle 87.6 milyar liraya geriledi. Kartlฤฑ harcamalarฤฑn iลlem adedi de 10 ลubat haftasฤฑnda 3 ลubat haftasฤฑna gรถre yรผzde 10,5 dรผลรผล kaydetti. Ayrฤฑntฤฑlara bakฤฑldฤฑฤฤฑnda araรง kiralama iรงin yapฤฑlan kartlฤฑ harcamalar yรผzde 29,3 gerilerken, iลlem adedi yรผzde 10,4 azaldฤฑ. รeลitli gฤฑdaya yรถnelik harcamalar da 10 ลubat haftasฤฑnda dรผลรผล gรถsterdi. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre รงeลitli gฤฑda iรงin kartlฤฑ harcama yรผzde 8,9 dรผลtรผ, iลlem adedi ise yรผzde 8,1 azaldฤฑ. Okullara veriler aranฤฑn da etkisiyle eฤitim harcamalarฤฑ yรผzde 48,6 ile oldukรงa yรผksek oranlฤฑ dรผลรผล ortaya koydu. Elektronik รผrรผnlere yรถnelik harcamalarda da yรผzde 22,61โlik azalma yaลandฤฑ. Bu iki kalemde iลlem adetleri de sฤฑrasฤฑyla yรผzde 25,23 ile yรผzde 16,68 oranฤฑnda geriledi.ย ย ย ย ย ย
Giyim ve ayakkabฤฑ da vatandaลlarฤฑn harcama yapmaktan kaรงฤฑndฤฑฤฤฑ kalemlerden biri oldu. 10 ลubat haftasฤฑnda 3 ลubat haftasฤฑna gรถre giyim ve ayakkabฤฑ harcamalarฤฑ yรผzde 17, havayollarฤฑ harcamalarฤฑ yรผzde 19,5, konaklama harcamalarฤฑ yรผzde 29,4 dรผลtรผ. ฤฐรงkili yerlerdeki harcamalar ise en fazla azalan grup oldu. Vatandaลlar depremin vurduฤu hafta iรงkili yerlere yรถnelik harcamalarฤฑnฤฑ 1 haftada yรผzde 31,5 azalttฤฑ. ฤฐลlem adedi de yรผzde 30โun รผzerinde geriledi. Yine kuyumculuk harcamalarฤฑ yรผzde 13,57, mobilya harcamalarฤฑ yรผzde 27,1, saฤlฤฑk harcamalarฤฑ yรผzde 17,7, seyahat harcamalarฤฑ ise yรผzde 25,6 dรผลรผล gรถsterdi. Dฤฑลarda yemek iรงin yapฤฑlan harcamalar da yรผzde 23,4 dรผลerken, bireysel emeklilik iรงin yapฤฑlan harcamalar da yรผzde 20 azaldฤฑ.ย
Tรผm bu harcamalarda dรผลรผล olurken hem vatandaลlarฤฑn yardฤฑm iรงin yaptฤฑฤฤฑ harcamalar hem de deprem bรถlgesinde artan ihtiyaรงlar nedeniyle market, akaryakฤฑt ve telekomรผnikasyon harcamalarฤฑ 1 haftada oldukรงa yรผksek arttฤฑ. Verilere gรถre 3 ลubat haftasฤฑnda benzin ve akaryakฤฑt iรงin 5.6 milyar lira harcanฤฑrken 10 ลubat haftasฤฑnda yรผzde 12,5 artฤฑลla 6.3 milyar lira harcandฤฑ. Her ne kadar deprem bรถlgesinde akaryakฤฑt bulunmasฤฑ konusunda bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑlar yaลanmฤฑล olsa da bรถlgeye yรถnelik hareketlilik tรผm รผlkede benzin ve akaryakฤฑt harcamalarฤฑnฤฑ bรผyรผttรผ. Market alฤฑลveriลleri ise 3 ลubat haftasฤฑndaki 19 milyar liradan 10 ลubat haftasฤฑnda 20.1 milyar liraya yรผkselerek yรผzde 6 arttฤฑ. Bu da hem yine bรถlgedeki ihtiyaรงlarฤฑn karลฤฑlanmasฤฑ iรงin yaลanan hareketlilikten hem de vatandaลlarฤฑn yardฤฑm seferberliฤinin etkisiyle oldu.ย ย ย ย ย ย ย ย ย ย
Yine deprem bรถlgesinde en bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑlardan biri olan mobil iletiลime raฤmen telekomรผnikasyon harcamalarฤฑ 10 ลubat haftasฤฑnda en รงok artan harcama grubu oldu. 3 ลubat haftasฤฑnda telekomรผnikasyon iรงin 1.2 milyarย dolarย harcanฤฑrken 10 ลubat haftasฤฑnda 1.4 milyar lira harcandฤฑ yani yรผzde 17 yรผkseliล gรถrรผndรผ.
Dรผลรผk faiz nedeniyle harcamalar hฤฑzlฤฑ artฤฑyordu
Banka ve kredi kartฤฑ ile yapฤฑlan harcamalar dรผลรผkย faizย oranlarฤฑ nedeniyle vatandaลฤฑn son dรถnemde en fazla tercih ettiฤi borรงlanma yรถntemi olarak รถne รงฤฑkฤฑyordu. Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn Aฤustos 2022’de baลladฤฑฤฤฑ politika faizi indirimleri sonrasฤฑnda bankalarฤฑn kredi kartฤฑ iลlemlerinde uygulayabilecekleri azami faiz oranlarฤฑ dรผลรผลe geรงti. Politika faizi indirimleri รถncesi yรผzde 1,80 olan kredi kartฤฑ iลlemlerinde uygulanacak azami akdi faiz oranฤฑ eylรผlde yรผzde 1,73’e, ekimde yรผzde 1,63’e, kasฤฑmda yรผzde 1,5’ye ve aralฤฑkta ise yรผzde 1,36’ya geriledi. Kredi kartฤฑ iลlemlerinde gecikme faiz oranฤฑ da aฤustostaki yรผzde 1,74 oranฤฑndan eylรผlde yรผzde 1,68’e, ekimde yรผzde 1,60’a, kasฤฑmda yรผzde 1,5’ye, aralฤฑkta ise yรผzde 1,39’a indi. Kredi kartฤฑ faizi ลu an yรผzde 1,36, gecikme faizi oranฤฑ da yรผzde 1,39 seviyesinde. ฤฐhtiyaรง kredi faizleri ise yรผzde 30,3.
Online harcamalar yรผzde 32 gerilediย ย ย
Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre 10 ลubat haftasฤฑnda banka ve kredi kartฤฑ ile internet รผzerinden yapฤฑlan alฤฑลveriลler ise รงok daha hฤฑzlฤฑ dรผลรผล gรถsterdi. 3 ลubat haftasฤฑnda banka ve kredi kartฤฑ ile internet alฤฑลveriลleri 34.2 milyar lira iken 10 ลubat haftasฤฑnda 23.3 milyar liraya geriledi. Bu, yรผzde 32’lik bir dรผลรผลe iลaret ediyor. E-ticaret ลirketleri deprem yardฤฑm kampanyalarฤฑ baลlatsalar da 10 ลubat haftasฤฑnda vatandaลlarฤฑn harcamaktan uzak durmuล olmalarฤฑ bu alanda da gerilemeye neden oldu.ย ย ย ย ย
Kurumsal kredi hacmi azaldฤฑย ย
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) verilerine gรถre 10 ลubat ile biten haftada 3 ลubat haftasฤฑnda gรถre kurumsal kredi kartฤฑ harcama stokunda yรผzde 1,67 gerileme oldu. 3 ลubat haftasฤฑnda 234.3 milyar TL olan toplam kurumsal kredi kartฤฑ bรผyรผklรผฤรผ 10 ลubat haftasฤฑnda 230.4 milyar liraya indi. Bireysel kredi kartฤฑ stok bรผyรผklรผฤรผ de 10 ลubat haftasฤฑnda 3 ลubat haftasฤฑnda gรถre sadece yรผzde 0,86 arttฤฑ ve 491.8 milyar liradan 496 milyar liraya yรผkseldi.
