Fitch Ratings, Tรผrk faktoring sektรถrรผnรผn, ลirketlerin kaynaklarฤฑnฤฑ devlet tahvillerine baฤlayan ve faiz oranlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmeyi teลvik eden yeni dรผzenleme nedeniyle 2023’te daha yavaล bรผyรผme ve kรขr marjlarฤฑ รผzerinde baskฤฑ ile karลฤฑ karลฤฑya kalacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Fitch, 2022’de โsรผrdรผrรผlemezโ olarak gรถrdรผฤรผ bรผyรผmenin ardฤฑndan bu durumun bรผyรผme ve kรขrlarda yavaลlamayฤฑ artฤฑracaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Yeni kurallarฤฑn kredi etkisinin genel olarak kฤฑsmen olumsuz olmasฤฑ muhtemel gรถrรผlรผrken kรขrlฤฑlฤฑk รผzerindeki olumsuz etkinin, sรผrdรผrรผlemez derecede hฤฑzlฤฑ bรผyรผmedeki ฤฑlฤฑmlฤฑlฤฑkla kฤฑsmen dengeleneceฤi deฤerlendiriliyor. Fitch Ratings, faiz oranlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek iรงin daha kaliteli mรผลterilere geรงiล ve daha yรผksek getirili alacaklar iรงin gerekli olan devlet tahvillerine daha yรผksek bir tahsisat kaynaklฤฑ olarak aktif kalitesinde hafif bir iyileลme beklediklerini belirtti.
Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ tarafฤฑndan 31 Aralฤฑk 2022 tarihinde aรงฤฑklanan yeni dรผzenleme, faktoring ลirketlerinin alacaklarฤฑ รผzerindeki faiz oranฤฑnฤฑn belirli bir eลiฤi aลmasฤฑ durumunda faktoring alacaklarฤฑ karลฤฑlฤฑฤฤฑnda devlet iรง borรงlanma senetlerini karลฤฑlฤฑk olarak tutmalarฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlฤฑyor.
Kurallar, faktoring bรผyรผmesini sฤฑnฤฑrlamayฤฑ ve faktoring ลirketlerini alacaklara uygulanan faiz oranlarฤฑ ile politika faiz oranlarฤฑ arasฤฑndaki farkฤฑ kapatmaya teลvik etmeyi amaรงlฤฑyor. Raporda 2022 Eylรผl ayฤฑnda bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ iรงin de benzer kurallar getirildiฤi ve sektรถrรผn bรผyรผmesi ve kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ รผzerindeki etkinin รถlรงeฤinin, henรผz aรงฤฑklanmayan ayrฤฑntฤฑlฤฑ uygulama talimatlarฤฑna baฤlฤฑ olacaฤฤฑ ifade edildi.
Fitch, faiz oranฤฑ eลiฤi ve rezerv gerekliliklerinin henรผz kamuya aรงฤฑklanmadฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak bazฤฑ ลirketlerin faiz oranฤฑnฤฑn Merkez Bankasฤฑโnฤฑn referansฤฑnฤฑn 2,7 katฤฑnฤฑ aลmasฤฑ durumunda riskin yรผzde 90’ฤฑna eลdeฤer bir rezerv ayฤฑrmak zorunda kalabileceklerini sรถylediฤine dikkat รงekti. Yรผzde 10,3’lรผk mevcut referans oranฤฑnda bu, yaklaลฤฑk yรผzde 28’lik bir eลik faiz oranฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Kredi derecelendirme kuruluลu, ortak rezerv gereklilikleri gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, ลirketlerin bu seviyedeki bir eลiฤi aลmasฤฑnฤฑn ekonomik olarak imkansฤฑz olacaฤฤฑna inanฤฑyor. Fitchโe gรถre halihazฤฑrda yaklaลฤฑk yรผzde 8,5 getiri saฤlayan uzun vadeli Tรผrk lirasฤฑ cinsinden devlet tahvillerinde riskin yรผzde 90’ฤฑnฤฑ ayฤฑrmanฤฑn, iลlemlerdeki efektif getiriyi en az รผรงte bir oranฤฑnda azaltacak ve yasaklayฤฑcฤฑ olacak. Buna gรถre ลirketler ya faktoring oranฤฑnฤฑ eลik iรงinde tutacak ya da borรง vermekten kaรงฤฑnmak durumunda kalacak. รte yandan kurum, KOBฤฐ’ler, tercih edilen sektรถrler ve ihracata yรถnelik finansman gibi bazฤฑ iลlemlerin zorunlu karลฤฑlฤฑktan muaf tutulabileceฤini de ekledi.
Zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑn kฤฑsฤฑtlฤฑ varlฤฑklarla ilgili olduฤuna dikkat รงeken Fitch Ratings, dรผzenlemenin likidite profillerini รถnemli รถlรงรผde etkilememesi gerektiฤini ve finansman gereksinimleri รผzerindeki etkinin, daha yavaล bรผyรผme ve daha yรผksek rezerv gereksinimlerinin birleลik etkisine baฤlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizdi.
Raporda Tรผrk faktoring sektรถrรผnรผn, รงok yรผksek enflasyon ve kredi talebini yansฤฑtan, 2022โnin ilk dokuz ayฤฑndaki hฤฑzlฤฑ alacak bรผyรผmesi (yฤฑllฤฑklaลtฤฑrฤฑlmฤฑล yรผzde 54) ve gรผรงlรผ bir nominal kรขrlฤฑlฤฑk (ortalama aktiflerin yฤฑllฤฑk ortalama getirisi: yรผzde 5,5) yaลadฤฑฤฤฑ belirtildi. Yรถnetmelik duyurulmadan รถnce Fitch, sektรถr bรผyรผmesinin 2023’te yaklaลฤฑk yรผzde 25’e dรผลeceฤini รถngรถrdรผฤรผnรผ ancak dรผzenleme sonrasฤฑ bรผyรผmenin bundan รถnemli รถlรงรผde daha dรผลรผk olmasฤฑnฤฑ beklediฤini vurguladฤฑ.
