ABD’nin ฤฐran ile sรผrdรผrdรผฤรผ altฤฑ aylฤฑk savaลฤฑn maliyeti ลimdiye kadar 38 milyar dolara ulaลtฤฑ . Bu tutarฤฑn ayda 3 milyar dolar artmasฤฑ bekleniyor. Kongre’nin tarafsฤฑz bรผtรงe kurumu Congress Budget Office (CBO) tarafฤฑndan Salฤฑ gรผnรผ aรงฤฑklanan raporda, ABD Baลkanฤฑ Trump yรถnetiminin รงatฤฑลmayฤฑ sona erdirmenin ve kritik รถnemdeki Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑ yeniden aรงmanฤฑn yollarฤฑnฤฑ aradฤฑฤฤฑ belirtildi.
ฤฐran savaลฤฑnฤฑn enflasyon ve bรผtรงeye etkisi ne olacak
CBO hesaplamalarฤฑna gรถre 1 Aฤustos’a kadarki giderleri kapsayan raporda, savaลฤฑn 2027’nin ilk รผรง ayฤฑnda enflasyonu yรผzde 0,5 oranฤฑnda artฤฑrmasฤฑ bekleniyor. Artan maliyetler ABD’nin mรผhimmat stoklarฤฑnฤฑ zorlarken enerji fiyatlarฤฑnฤฑ da yukarฤฑ รงekti. Bu durum รผlkenin baลka olasฤฑ รงatฤฑลmalara yanฤฑt verme kapasitesi konusunda endiลe yaratฤฑrken, zaten gergin durumdaki federal bรผtรงeye de ek yรผk bindiriyor.
Aรงฤฑklanan 38 milyar dolarlฤฑk rakam, Savunma Bakanฤฑ Pete Hegseth’in 21 Temmuz’da Senato’daki bir oturumda bildirdiฤi 37,5 milyar dolarlฤฑk tutara yakฤฑn seyrediyor. Bรผtรงe ofisi, maliyetlerin bรผyรผk bรถlรผmรผnรผn mรผhimmatฤฑn hฤฑzla tรผkenmesinden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek ABD stoklarฤฑnฤฑn yeniden doldurulmasฤฑnฤฑn beล yฤฑl sรผrebileceฤini tahmin ediyor. Reuters, Aฤustos ayฤฑnda ABD’nin savaล boyunca uzun menzilli hassas gรผdรผmlรผ fรผzelerinin “neredeyse tamamฤฑnฤฑ” kullandฤฑฤฤฑnฤฑ bildirmiลti. Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn Kongre’ye baฤlฤฑ mali denetรงilerle iล birliฤi yapmadฤฑฤฤฑ da CBO raporunda yer aldฤฑ.
Beyaz Saray ve Pentagon’dan mรผhimmat aรงฤฑklamasฤฑ
Beyaz Saray Sรถzcรผsรผ Anna Kelly, ABD Baลkanฤฑ Trump’ฤฑn ฤฐran‘a yรถnelik saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑ Tahran’ฤฑn ABD personeline veya รงฤฑkarlarฤฑna zarar vermesini รถnlemeye yรถnelik “kararlฤฑ bir adฤฑm” olarak nitelendirdi. Kelly yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada ABD ordusunun “Baลkomutan’ฤฑn tรผm stratejik hedeflerini ve รถtesini karลฤฑlayacak yeterince mรผhimmat, cephane ve stok” bulundurduฤunu ifade etti. Pentagon Baลsรถzcรผsรผ Sean Parnell ise raporda yer alan mรผhimmat kฤฑtlฤฑฤฤฑ bulgularฤฑna itiraz ederek, “Baลkanฤฑn seรงeceฤi zaman ve yerde vurmak iรงin gereken her ลeye sahibiz” deฤerlendirmesinde bulundu.
Maliyet incelemesi, Temsilciler Meclisi Bรผtรงe Komitesi’nin kฤฑdemli Demokrat รผyesi Pennsylvania Milletvekili Brendan Boyle’un talebi รผzerine yรผrรผtรผldรผ. Boyle yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Donald Trump’ฤฑn ฤฐran’daki felaket niteliฤindeki savaลฤฑ ลimdiden cesur Amerikan askerlerinin hayatฤฑna mal oldu ve baลkalarฤฑnฤฑ yaraladฤฑ” ifadelerini kullandฤฑ. Boyle sรถzlerine, savaลฤฑn insani bedelinin รถtesinde Amerikan vergi mรผkelleflerine onlarca milyar dolara mal olduฤunu ve maliyetlerin artmaya devam ettiฤini vurgulayarak devam etti. Savaลta ลimdiye kadar 18 ABD askeri hayatฤฑnฤฑ kaybetti.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki enerji ลoklarฤฑ kรผresel fiyatlarฤฑ etkiliyor
CBO raporu, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki ticari gemilere yรถnelik son saldฤฑrฤฑlarฤฑn ve bรถlgedeki ABD askeri tesislerine dรผzenlenen saldฤฑrฤฑlarฤฑn maliyetlerini kapsamฤฑyor. Rapor ayrฤฑca savaลฤฑn finansmanฤฑyla baฤlantฤฑlฤฑ borรงlanma giderlerini de hesaba katmadฤฑ; bu giderlerin toplam maliyete onlarca milyar dolar daha ekleyebileceฤi belirtiliyor. CBO deฤerlendirmesine gรถre savaล, ABD’nin savunma duruลu ve iรง ekonomisi aรงฤฑsฤฑndan geniล kapsamlฤฑ sonuรงlar doฤurabilir. Fรผze savar sistemleri dahil kritik mรผhimmat aรงฤฑฤฤฑnฤฑn, รin ve Tayvan’ฤฑ iรงerebilecek olasฤฑ bรผyรผk bir รงatฤฑลma durumunda Pentagon’un mรผdahale kabiliyetini zayฤฑflatma riski taลฤฑdฤฑฤฤฑ kaydedildi.
Temmuz ayฤฑndaki Senato oturumunda Hegseth, mรผhimmat stoklarฤฑnฤฑn yeniden doldurulmasฤฑ iรงin yaklaลฤฑk 90 milyar dolarlฤฑk acil fon talebinde bulunmuลtu. Hegseth, “Bu fonlar olmadan ciddi tedarik aรงฤฑklarฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya kalacaฤฤฑz” ifadesini kullanmฤฑลtฤฑ. Pentagon Genel Mรผfettiลliฤi bu hafta yayฤฑmladฤฑฤฤฑ raporda, ฤฐran’ฤฑn Orta Doฤu’daki ABD รผslerinde yรผzlerce binayฤฑ hasara uฤrattฤฑฤฤฑnฤฑ veya yฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ, savaล uรงaklarฤฑ, yakฤฑt ikmal uรงaklarฤฑ ve insansฤฑz hava araรงlarฤฑ dahil รงok sayฤฑda uรงaฤa zarar verdiฤini bildirdi. Aynฤฑ rapor, 19 Haziran’a kadarki savaล maliyetini 33,4 milyar dolar olarak hesaplarken, bu tutarฤฑn ฤฐran saldฤฑrฤฑlarฤฑndan kaynaklanan yaklaลฤฑk 184 milyon dolarlฤฑk ABD diplomatik tesis hasarฤฑnฤฑ da iรงerdiฤini belirtti.
Savaล รถncesinde dรผnya petrolรผnรผn yaklaลฤฑk yรผzde 20’sinin geรงtiฤi dar bir su yolu olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki saldฤฑrฤฑlar ile komลu Kรถrfez รผlkelerindeki enerji tesislerine yรถnelik saldฤฑrฤฑlarฤฑn yol aรงtฤฑฤฤฑ enerji ลoklarฤฑ, tรผketiciler ve kรผresel รผreticiler iรงin fiyatlarฤฑ belirgin ลekilde artฤฑrdฤฑ. Savaลฤฑn yรผkselen maliyeti, ABD’nin zaten kรถtรผleลen mali saฤlฤฑฤฤฑ รผzerinde ek baskฤฑ oluลturma tehdidi taลฤฑyor. รlkenin toplam kamu borcu Aฤustos ayฤฑnda 40 trilyon dolarฤฑ aลtฤฑ. ABD Baลkanฤฑ Trump, ฤฐran ile savaลฤฑ sฤฑk sฤฑk 11 Eylรผl 2001 saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan gerรงekleลen ABD’nin Irak ve Afganistan iลgalleriyle kฤฑyaslฤฑyor.
| Gรถsterge | Deฤer |
|---|---|
| Toplam savaล maliyeti (1 Aฤustos itibarฤฑyla) | 38 milyar dolar |
| Aylฤฑk maliyet artฤฑลฤฑ tahmini | 3 milyar dolar |
| 2027 ilk รงeyrek enflasyon etkisi | Yรผzde 0,5 |
| Hegseth’in Senato’da bildirdiฤi maliyet (21 Temmuz) | 37,5 milyar dolar |
| Mรผhimmat stoklarฤฑnฤฑn yenilenme sรผresi tahmini | 5 yฤฑl |
| Pentagon’un talep ettiฤi acil fon | 90 milyar dolar |
| 19 Haziran itibarฤฑyla maliyet (Pentagon Genel Mรผfettiลliฤi) | 33,4 milyar dolar |
| ABD’nin toplam kamu borcu (Aฤustos) | 40 trilyon dolarฤฑ aลtฤฑ |
ฤฐran ile savaลฤฑn ABD’ye toplam maliyeti ne kadar?
Kongre Bรผtรงe Ofisi’nin 1 Aฤustos’a kadarki verilerine gรถre savaลฤฑn maliyeti 38 milyar dolara ulaลtฤฑ ve aylฤฑk 3 milyar dolar artmasฤฑ bekleniyor. Bu rakam, son haftalardaki Hรผrmรผz Boฤazฤฑ saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn ve borรงlanma giderlerinin maliyetini iรงermiyor.
ฤฐran savaลฤฑ ABD’nin mรผhimmat stoklarฤฑnฤฑ nasฤฑl etkiledi?
Rapor, maliyetlerin bรผyรผk bรถlรผmรผnรผn mรผhimmatฤฑn hฤฑzla tรผkenmesinden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. ABD’nin uzun menzilli hassas gรผdรผmlรผ fรผzelerinin neredeyse tamamฤฑnฤฑ kullandฤฑฤฤฑ bildirilirken, stoklarฤฑn yeniden doldurulmasฤฑnฤฑn beล yฤฑl sรผrebileceฤi tahmin ediliyor.
