İngiltere Merkez Bankası’ndan stablecoin ve dolar hakimiyeti uyarısı

İngiltere Merkez Bankası (BoE) Finansal Politika Komitesi’nin dış üyesi Carolyn Wilkins, stablecoin adı verilen dijital varlıkların artık yalnızca kripto para dünyasına özgü bir araç olmadığını, ABD dolarının küresel hakimiyetini pekiştiren jeopolitik bir enstrüman haline geldiğini belirtti. Wilkins, 15 Eylül 2026 tarihinde Queen’s University Belfast’ta yaptığı konuşmada bu tespiti dile getiren ilk üst düzey merkez bankacısı oldu.

Stablecoin dolar hakimiyetini üç kanaldan besliyor

Wilkins, “Money and power: lessons from history for stablecoins and US dollar dominance” başlıklı konuşmasında, stablecoin’lerin doların küresel konumunu üç ayrı yoldan güçlendirdiğini açıkladı. Birincisi, geleneksel muhabir bankacılık sisteminin yarattığı sürtünmeyi ortadan kaldırarak 7 gün 24 saat sınır ötesi ödeme imkanı sağlıyor. İkincisi, kullanıcıların ABD’de banka hesabı olmadan akıllı telefon üzerinden dolara bağlı varlık tutmasına imkan veren “dijital dolarizasyon” sürecini besliyor. Üçüncüsü ise ABD güvenli varlıklarına yönelik yapısal talep yaratıyor.

USDT ve USDC gibi stablecoin ihraççıları 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 150 milyar dolar tutarında hazine bonosu elinde bulunduruyor. Yalnızca 2025 yılında yapılan net alımlar 33 milyar dolara ulaştı ve büyük stablecoin ihraççılarını kısa vadeli hazine bonosu piyasasının önemli oyuncuları haline getirdi. Wilkins, bu durumun kendi kendini besleyen bir döngü yarattığını, stablecoin kullanımının arttıkça hazine bonosu talebinin yükseldiğini, bunun da dolar piyasalarını derinleştirerek stablecoin kullanımını daha da teşvik ettiğini vurguladı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de dolar bazlı stablecoin’lerin doların uluslararası rolünü güçlendirebileceğini açıkça dile getirdi.

Stablecoin piyasası 2020 başında 5 milyar doların altındayken 2026 ortası itibarıyla yaklaşık 300 milyar dolara ulaştı. Bu tutarın yüzde 98’i ABD doları cinsinden değerlendiriliyor.

Kitlesel geri ödeme riski sistemik tehdit oluşturabilir

Wilkins, mekanizmanın çift yönlü işleyebileceği konusunda uyardı. Kitlesel geri ödeme talepleri, ihraççıları zorunlu hazine bonosu satışına iterek getirilerde sert hareketlere ve daha geniş çaplı piyasa baskısına yol açabilir. Wilkins bu senaryoyu, likidite uyumsuzluklarının yönetilebilir bir piyasa olayını sistemik bir tehdide dönüştürdüğü 2022 İngiltere LDI (borç odaklı yatırım) gilt krizine benzetti. Wilkins, “Birkaç büyük ihraççı aynı anda, özellikle zaten baskı altındaki bir piyasaya hazine bonosu satmak zorunda kalırsa, getirilerde ve piyasa likiditesinde sert hareketleri büyütebilirler” değerlendirmesinde bulundu.

Düzenleyici çerçeve halen parçalı durumda. Temmuz 2025’te imzalanan GENIUS Yasası, ödeme amaçlı stablecoin’ler için yüzde 100 rezerv desteği zorunluluğu getiriyor ancak uygulaması sekteye uğradı. Yedi kurum bir yıllık kural belirleme süresini kaçırdı ve yürürlük tarihi 18 Ocak 2027’ye ertelendi. İngiltere Merkez Bankası’nın sistemik önemdeki sterlin stablecoin’leri için kendi çerçevesi, yüzde 70 kısa vadeli İngiltere devlet borcu ve yüzde 30 faizsiz BoE mevduatı zorunluluğu getirerek ABD yaklaşımından belirgin biçimde daha sıkı bir yapı öngörüyor.

Bu arada Beyaz Saray Ekonomik Danışmanlar Konseyi, CLARITY Yasası’nın oylamasından yalnızca 30 dakika önce yayımladığı modelleme aracında “stablecoin büyümesi ile küçük ölçekli banka mevduatlarının kaçışı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı” sonucuna vardı. Bu bulgu yasama sürecinin sonucunu değiştirmedi; CLARITY Yasası ABD Senatosu’nda 50-49 oyla usul oylamasını geçemedi.

Çin alternatif ödeme sistemlerini genişletiyor

Jeopolitik bahisler yükselirken Çin kendi alternatiflerini genişletiyor. Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi (CIPS) artık 190 ülkede yaklaşık 1.700 katılımcıya ulaşıyor. MBridge adlı toptan merkez bankası dijital para birimi platformu ise sınır ötesi ödemeler için geliştiriliyor. Bu altyapılar dolar merkezli sistemin dışında bir yol sunmayı hedefliyor.

Dolar halen baskın konumunu koruyor; Nisan 2025 itibarıyla tezgah üstü döviz işlemlerinin yüzde 89,2’sini oluşturuyor. Ancak doların açıklanan döviz rezervlerindeki payı 2000 yılındaki yaklaşık yüzde 70 seviyesinden 2026 başında yaklaşık yüzde 57’ye geriledi.

Wilkins, sterlinin gerileyişini tarihsel bir uyarı örneği olarak sundu. İngiltere’nin göreli ekonomik konumu zayıflamaya başladıktan sonra bile ağ etkileri sterlinin hakimiyetini uzun yıllar boyunca sürdürdü. Ancak bu etkiler nihayetinde mali kapasite, güvenilir kurumlar ve hukukun üstünlüğü gibi temel unsurlara dayanıyordu. Wilkins, “Ağ etkileri uluslararası bir para birimini çok uzun süre güçlendirebilir. Ancak nihayetinde bu etkiler temel unsurların üzerinde durur” ifadelerini kullandı. Teknoloji doların erişimini genişletebilir ancak bir para birimini küresel düzenin merkezinde tutan temel ekonomik gücün yerini alamaz. Stablecoin’ler ekonomik devlet yönetiminin yeni altyapısı olabilir ancak bunlar yalnızca rayları oluşturur, motoru değil.

Stablecoin nedir ve dolar hakimiyetiyle nasıl ilişkilidir?

Stablecoin, değeri genellikle ABD doları gibi bir itibari para birimine sabitlenen dijital bir varlık türüdür. Büyük stablecoin ihraççılarının rezervlerini büyük ölçüde ABD hazine bonolarında tutması, doların küresel talebini ve uluslararası para sistemindeki konumunu güçlendiriyor.

Stablecoin piyasasında kitlesel geri ödeme neden risk oluşturuyor?

Çok sayıda kullanıcının aynı anda stablecoin’lerini nakde çevirmek istemesi durumunda ihraççılar hazine bonolarını hızla satmak zorunda kalabilir. Bu durum getirilerde sert dalgalanmalara ve piyasa likiditesinde baskıya yol açarak sistemik risk oluşturabilir.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.