Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Baลkanฤฑ Fatih Karahan, merkez bankalarฤฑnฤฑn altฤฑna yรถnelik talebinin hรขlรข yรผksek seviyede olduฤunu belirtti. Budapeลte Finans Zirvesi’nde konuลan Karahan, altฤฑnฤฑn rezervlerdeki payฤฑnฤฑn 2020’li yฤฑllarda yรผzde 11 seviyesinden yรผzde 29’a yรผkseldiฤini aรงฤฑkladฤฑ. TCMB Baลkanฤฑ, kรผreselleลmenin derinleลmesinin artฤฑk garanti sayฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑ ve jeopolitik rekabetin ekonomik iliลkileri giderek daha fazla etkilediฤini vurguladฤฑ.
Kรผreselleลme artฤฑk garanti deฤil
Karahan, kรผresel ekonomide son 20-30 yฤฑlda yaลanan entegrasyonun รถnemli kazanฤฑmlar saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ, maliyetleri dรผลรผrdรผฤรผnรผ ve tรผketici seรงeneklerini artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bu sรผrecin kรผresel ekonomi รผzerinde gรผรงlรผ bir dezenflasyonist etki oluลturduฤunu ifade eden Karahan, ancak ekonomik iliลkilerin giderek jeopolitik rekabet unsuru haline geldiฤini kaydetti. Hรผkรผmetlerin ve ลirketlerin artฤฑk yalnฤฑzca รผretimin nerede daha verimli yapฤฑlabileceฤine deฤil, nerede daha gรผvenli gerรงekleลtirilebileceฤine de baktฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Karahan, รผlkeler arasฤฑndaki karลฤฑlฤฑklฤฑ baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑn kฤฑrฤฑlganlฤฑklar yarattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Kritik deniz rotalarฤฑ, enerji kaynaklarฤฑ ve finansal รถdeme altyapฤฑsฤฑna eriลimin ekonomik kararlarda รถnem kazandฤฑฤฤฑna dikkat รงeken Karahan, รผretim kararlarฤฑnฤฑn artฤฑk stratejik kaldฤฑraรง etkisi de gรถz รถnรผnde bulundurularak ลekillendiฤini aktardฤฑ. Karahan, “Artฤฑk ara sฤฑra arz sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลayan bir dรผnyadan, merkez bankalarฤฑnฤฑn daha bรผyรผk ve daha uzun soluklu ลoklarla karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑ bir dรถneme giriyoruz” deฤerlendirmesinde bulundu.
Para politikasฤฑnda ลokun etkisi izlenmeli
Karahan, arz ลoklarฤฑ karลฤฑsฤฑnda merkez bankalarฤฑnฤฑn ilk etkileri mekanik biรงimde dengelemekten kaรงฤฑnabileceฤini, ancak ลoklarฤฑn tekrarlanmasฤฑ ve kalฤฑcฤฑ hale gelmesi durumunda daha uzun soluklu politika araรงlarฤฑna ihtiyaรง duyulabileceฤini sรถyledi. Para politikasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan ลokun kendisinden ziyade oluลturduฤu ekonomik etkilerin izlenmesi gerektiฤini vurgulayan Karahan, enflasyon beklentilerinin iyi รงฤฑpalanmฤฑล olmasฤฑ halinde merkez bankalarฤฑnฤฑn daha fazla manevra alanฤฑna sahip olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Jeopolitik gerilimlerin enerji fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkselttiฤi ortamlarda para politikasฤฑnฤฑn daha sฤฑkฤฑ uygulanmasฤฑnฤฑn, enflasyon gรถrรผnรผmรผnde kalฤฑcฤฑ bozulma riskini azaltabileceฤini sรถyleyen Karahan, maliye ve para politikalarฤฑnฤฑn birbirini tamamlayacak ลekilde kullanฤฑlabileceฤini ifade etti.
Rezervlerde yeniden deฤerlendiriliyor
Kรผresel ekonomik parรงalanmanฤฑn รผrรผn, enerji, teknoloji ve kritik girdilerin sฤฑnฤฑr รถtesi hareketlerini etkilediฤini belirten Karahan, bu sรผrecin uluslararasฤฑ rezervlerin yapฤฑsฤฑna da yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Altฤฑnฤฑn aynฤฑ anda emtia, finansal varlฤฑk ve rezerv niteliฤi taลฤฑdฤฑฤฤฑna iลaret eden Karahan, merkez bankalarฤฑnฤฑn deฤerli metali yeniden deฤerlendirdiฤini ancak bunun dolarฤฑn uluslararasฤฑ para sistemindeki konumunun sona erdiฤi ลeklinde yorumlanmamasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ.
Dolarฤฑn hรขlรข baskฤฑn ve uzlaลฤฑ para birimi olduฤunu, kรผresel dรถviz rezervlerinin รถnemli bรถlรผmรผnรผn dolardan oluลtuฤunu belirten Karahan, dolar piyasalarฤฑnฤฑn likidite ve derinliฤinin gรผรงlรผ olduฤunu kaydetti. Buna karลฤฑn jeopolitik riskler, mali sฤฑkฤฑntฤฑlar ve piyasalara eriลime iliลkin belirsizliklerin rezerv yรถneticilerinin tercihlerini deฤiลtirdiฤini sรถyledi.
| Gรถsterge | รnceki Dรถnem | Gรผncel Durum |
|---|---|---|
| Altฤฑnฤฑn rezervlerdeki payฤฑ | Yรผzde 11 (2020’li yฤฑllarฤฑn baลฤฑ) | Yรผzde 29 |
| Rezerv yรถnetimi kriterleri | Gรผvenlik, likidite, getiri | Gรผvenlik, likidite, getiri, eriลim |
Rezerv yรถnetiminde eriลim unsuru รถne รงฤฑkฤฑyor
Rezerv yรถnetiminde geleneksel olarak gรผvenlik, likidite ve getirinin dengelendiฤini belirten Karahan, parรงalanan kรผresel ekonomide bunlara eriลim unsurunun da eklenmesi gerektiฤini sรถyledi. Stres dรถnemlerinde normal koลullardaki likiditenin her zaman kullanฤฑlabilir olmayabileceฤine dikkat รงeken Karahan, rezervlerin รงeลitlendirilmesi, detaylฤฑ planlama yapฤฑlmasฤฑ ve rezervlere rahat eriลimin mรผmkรผn kฤฑlฤฑnmasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ.
Tรผrkiye’de altฤฑnฤฑn finansal sistemde ve hanehalkฤฑ tasarruflarฤฑnda uzun sรผredir รถnemli bir yere sahip olduฤunu belirten Karahan, rezerv yรถnetimi aรงฤฑsฤฑndan asฤฑl รถnemli konunun yalnฤฑzca elde ne kadar varlฤฑk bulunduฤu deฤil, stres senaryolarฤฑnda bu varlฤฑklarฤฑn ne kadarฤฑnฤฑn kullanฤฑlabileceฤi olduฤunu sรถyledi. Karahan, direnรงliliฤin iyi zamanlarda deฤil, iliลkilerin bozulduฤu ve ลoklarฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ dรถnemlerde test edildiฤini belirterek, fiyat ve finansal istikrar hedeflerinin yanฤฑ sฤฑra ekonomik direnรงliliฤin de giderek daha kritik hale geldiฤini kaydetti.
Merkez bankalarฤฑnฤฑn rezervlerindeki payฤฑ neden arttฤฑ?
Fatih Karahan, jeopolitik riskler, mali sฤฑkฤฑntฤฑlar ve piyasalara eriลime iliลkin belirsizliklerin rezerv yรถneticilerinin tercihlerini deฤiลtirdiฤini, bu nedenle altฤฑnฤฑn rezervlerdeki payฤฑnฤฑn 2020’li yฤฑllarda yรผzde 11 seviyesinden yรผzde 29’a yรผkseldiฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Karahan’a gรถre dolarฤฑn rezerv sistemindeki konumu deฤiลti mi?
Karahan, merkez bankalarฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ yeniden deฤerlendirmesinin dolarฤฑn uluslararasฤฑ para sistemindeki baskฤฑn konumunun sona erdiฤi ลeklinde yorumlanmamasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ ve dolar piyasalarฤฑnฤฑn hรขlรข gรผรงlรผ likidite ve derinliฤe sahip olduฤunu belirtti.
