Dow Jones tahvil faizindeki artış ve petrol baskısıyla haftayı düşüşle açtı

Dow Jones endeksi, ABD hazine tahvili getirilerinin son 19 yılın zirvesine tırmanması ve Orta Doğu eksenli jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatlarını yukarı taşımasıyla haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı.

Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,67 azalış kaydederek 51.481,51 puana indi. Dow Jones’a benzer satış baskısının hissedildiği S&P 500 endeksi yüzde 0,77 kayıpla 7.683,69 puana çekilirken, teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq endeksi yüzde 0,92 değer kaybederek 26.820,38 puana geriledi.

Dow Jones endeksi üzerinde tahvil getirileri ve enerji maliyeti baskısı

New York borsasında (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones) işlem gören hisse senetleri, tahvil piyasasında yaşanan sert satış dalgasının borçlanma maliyetlerini yukarı taşıması nedeniyle haftaya temkinli bir başlangıç yaptı. Gösterge niteliğindeki ABD 10 yıl vadeli hazine tahvili faizi gün içinde yüzde 5,27 seviyesinin üzerine çıkarak 2007 yılından bu yana en yüksek seviyesini kaydetti. Ülkenin uzun vadeli borçlanma dinamiklerini yansıtan 30 yıllık hazine tahvili faizi ise yüzde 5,58 seviyesini test ederek 2004 yılından bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştı. Tahvil getirilerindeki bu belirgin tırmanış, risksiz getiri alternatiflerini güçlendirirken, şirketlerin gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini iskonto ederek hisse senedi değerlemeleri üzerinde doğrudan ağırlık oluşturdu.

Finansman maliyetlerindeki artışa paralel olarak enerji emtiasındaki fiyat hareketleri de piyasalardaki risk iştahını frenleyen ana unsurlar arasında yer aldı. Washington kaynaklı haber akışında, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın nükleer programına yönelik somut adımlar atması karşılığında dondurulan Tahran varlıklarını serbest bırakmaya ve ekonomik yaptırımları hafifletmeye hazır olduğu aktarıldı. Söz konusu diploması iddialarının basına yansımasının ardından varil başına 104 doların altına kadar sarkan Brent petrol, Beyaz Saray’dan gelen açıklamaların sahadaki çatışma dinamiklerini gündemde tutmasıyla birlikte gün içinde yeniden yükselişe geçti.

Beyaz Saray’da basın mensuplarına değerlendirmelerde bulunan Başkan Donald Trump, askeri operasyonların seyrine değinerek çatışmaların kısa süre içinde sona ereceğini ifade etti. Trump, askeri sürecin hedeflenen sonuca ulaşmasının ardından benzin fiyatlarının da belirgin biçimde gerileyeceğini vurguladı. Açıklamaların ardından toparlanan Brent petrolün vadeli varil fiyatı Türkiye saatiyle 23.10 itibarıyla yüzde 1,3 artışla 105,70 dolara ulaştı. Benzer biçimde Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) varil fiyatı da yüzde 0,5 değer kazanarak 92,90 dolardan işlem gördü. Yüksek seyreden petrol fiyatları, küresel lojistik ve üretim maliyetlerini doğrudan etkilediği için merkez bankalarının enflasyonla mücadele sürecini uzatabilecek temel bir risk unsuru olarak izleniyor.

Yatırımcılar, enerji fiyatlarındaki bu katılığın genel fiyatlama davranışlarına sıçrayarak tüketici fiyat endeksini yukarıda tutmasından endişe duyuyor. Enflasyon beklentilerindeki bozulma, tahvil piyasasında getirilerin yüksek kalmasına zemin hazırlarken, pay piyasalarındaki alım iştahını da sınırlandırıyor. Özellikle sanayi, dayanıklı tüketim ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren çok uluslu şirketler, hem faiz oranlarının oluşturduğu sermaye maliyeti hem de girdi fiyatlarındaki artış nedeniyle operasyonel kâr marjlarını korumakta zorlanıyor.

Para politikası kanadında ise ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin sözlü yönlendirmeleri yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, kurumun gelecek dönemdeki faiz adımlarının büyüklüğü ve takviminin, makroekonomik göstergelerin mevcut sıkılaşma adımlarına vereceği tepkiye bağlı olduğunu açıkladı. Enflasyon ve istihdam verilerinin ana belirleyici konumda bulunduğunu hatırlatan Cook, Amerikan iş gücü piyasasının faiz oranlarındaki olası bir artışın getireceği yükün üstesinden gelebilecek sağlam bir yapıda olduğunu değerlendirdi. Yetkililerin şahin olarak nitelendirilebilecek bu yöndeki duruşu, para politikasında erken bir gevşeme adımı bekleyen piyasa çevrelerinin temkinli kalmasına neden oluyor.

Tahvil piyasasındaki tarihi zirveler, hisse senedi piyasalarında çarpan baskısı yaratarak fon yöneticilerini nakit ve kısa vadeli sabit getirili menkul kıymetlere yönelmeye teşvik ediyor. Dow Jones endeksi bileşenleri arasında yer alan finans, sağlık ve geleneksel sanayi devleri, değişen getiri eğrisi karşısında portföy ayarlamalarına konu olurken; teknoloji odaklı büyüme hisseleri de iskonto oranlarının yükselmesiyle satış baskısıyla karşılaşıyor. Bu döngü, piyasada işlem hacimlerinin belirli hisselerde yoğunlaşmasına ve endeks genelinde dalgalı bir seyrin hakim olmasına zemin hazırlıyor.

Enflasyon verileri öncesinde kritik piyasa dengeleri ve faiz görünümü

Hisse senedi piyasalarının haftalık görünümünde, açıklanacak kritik makroekonomik veriler belirleyici rol üstlenecek. Yatırımcıların odak noktası, çarşamba günü yayımlanacak olan ağustos ayı kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile cuma günü kamuoyuyla paylaşılacak resmi tarım dışı istihdam raporunda toplanıyor. Fed’in faiz patikasını çizerken resmi enflasyon göstergesi olarak kabul ettiği çekirdek kişisel tüketim harcamaları verisi, fiyat artışlarının hizmet sektörüne ve ana tüketim kalemlerine ne ölçüde yerleştiğini gösterecek. İstihdam piyasasındaki ücret artışları ve işsizlik oranının seyri ise tüketici harcamalarının dayanıklılığına dair temel göstergeleri sunacak.

Tahvil getirilerinin 19 yılın en yüksek seviyelerine tırmanması, Amerikan ekonomisinin yüksek faiz ortamını ne kadar süre taşıyabileceği sorusunu gündeme getiriyor. Kamu borçlanma gereksiniminin yüksek seyrettiği ve Hazine ihraçlarının yoğunlaştığı mevcut tabloda, arz-talep dengesizliği uzun vadeli tahvil faizlerinin yukarıda kalmasına yol açıyor. Borçlanma kağıtlarının sunduğu risksiz getiri oranının yüzde 5’in üzerinde kalıcılaşması, hisse senedi risk primini daraltarak Wall Street’te yeni pozisyon alma maliyetini artırıyor.

Jeopolitik tarafta Orta Doğu’daki tansiyonun düşürülmesine yönelik diplomatik çabaların seyri, ham petrol arzı üzerindeki risk priminin seyrini tayin edecek. Ham petrolün varil fiyatındaki her yukarı yönlü hareket, manşet enflasyon beklentilerini besleyerek para politikasında gevşeme adımlarının ötelenmesi riskini güçlendiriyor. Enerji fiyatlarındaki olası gevşeme ise piyasaların üzerindeki maliyet baskısını hafifleterek tahvil getirilerindeki oynaklığı dizginleyebilir.

Önümüzdeki günlerde açıklanacak enflasyon ve istihdam verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi durumunda, Fed’in politika faizini uzun süre kısıtlayıcı bölgede tutacağı yönündeki fiyatlamalar güç kazanabilir. Tersine, ekonomik aktivitede kontrollü bir soğumaya ve fiyat baskılarında hafiflemeye işaret edecek veri seti, tahvil faizlerindeki tırmanışı sınırlandırarak pay piyasalarında dengelenme sağlayabilir. Bu doğrultuda kurumsal yatırımcılar, makroekonomik veriler netleşene ve merkez bankası patikasına dair belirsizlikler azalana kadar portföylerindeki risk dengesini korumayı sürdürüyor.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı