Ticari kredi faizleri Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Merkez Bankasฤฑ makroihtiyati รถnlemleriyle gerilerken konut kredisi faizi 40 ayฤฑn zirvesine รงฤฑktฤฑ. Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre 4 Kasฤฑm haftasฤฑnda ihtiyaรง kredi faizi รถnceki haftaya gรถre deฤiลmezken ticari kredi faizi 180 baz puan gerileyerek yรผzde 16,16’ya inerken konut kredisi faizi yรผzde 21,56’ya yรผkseldi. En son bu seviye Temmuz 2019’da gรถrรผlmรผลtรผ. Ticari kredi faizleri ise 2 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine geriledi.
Ticari kredi faizi 24 ayฤฑn dibinde
Dรผnya’nฤฑn haberine gรถre Merkez Bankasฤฑ bir yandan politika faizinde indirim yaparken bir yandan da kredi kullanฤฑmฤฑnฤฑ selektif hale getirme ve dolarizasyonu รถnleme iรงin makroihtiyati รถnlemler alฤฑyor. Ticari kredi kullanฤฑmฤฑnda hem ลirketlereย dรถvizย mevduatฤฑ oranฤฑ ลartฤฑ uygulanฤฑyor bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde ise belli gruplar dฤฑลฤฑnda bรผyรผme oranฤฑ ile ticari kredi faizi oranฤฑna gรถre ek menkul kฤฑymet alฤฑmฤฑ zorunluluฤu getiriliyor. Bunun yanฤฑ sฤฑra bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ TL mevduat oranฤฑ iรงin de ek menkul kฤฑymet tutma uygulamasฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya.
Bu รถnlemler ve politika faizi indirimi kurumsal kredi kartlarฤฑ ve KMH hariรง ticari kredi faizini 4 Kasฤฑm haftasฤฑ itibariyle yรผzde 16,16 seviyesine dรผลรผrรผrken bรถylece en son 30 Ekim 2020โde gรถrรผlen faiz oranlarฤฑ yakalanmฤฑล oldu. Ticari kredi faizi 2 yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine indi. Politika faizinde bu yฤฑlฤฑn ilk indiriminin yapฤฑldฤฑฤฤฑ 19 Aฤustos haftasฤฑna gรถre ticari kredi faizleri 9.71 puan birden geriledi.
Ancak bireysel tarafta faiz oranlarฤฑ o kadar hฤฑzlฤฑ gerilemedi. BDDKโnฤฑn vadeleri kฤฑsaltan uygulamasฤฑna raฤmen ihtiyaรง kredi faizi yรผzde 30,88 ile bir รถnceki haftayla aynฤฑ seviyede kaldฤฑ. ฤฐhtiyaรง kredisi faizi politika faizine ilk indirimin yapฤฑldฤฑฤฤฑ 19 Aฤustos haftasฤฑna gรถre 3.87 puanlฤฑk gerileme gรถsterdi.
ฤฐhtiyaรง kredisi faizi daha yavaล gerilerken ve makroihtiyati รถnlemler ile politika faizi indirimi en รงok etkisini ticari kredi faizlerinde hissettirirken konut kredisi faizleri tam tersi bir yรถn izledi.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn politika faizinde bu yฤฑlฤฑn ilk indirimini yaptฤฑฤฤฑ 19 Aฤustos haftasฤฑnda yรผzde 18,41 olan yฤฑllฤฑk konut kredisi faizi 4 Kasฤฑm haftasฤฑ itibariyle yรผzde 21,56โya รงฤฑktฤฑ. Yani politika faizi indirim dรถngรผsรผ boyunca konut kredisi faizi 3.15 puan yรผkselmiล oldu.
รzel bankalarda oran daha yรผksek Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaklarฤฑ konut kredilerinin uzun vade yapฤฑsฤฑnฤฑn makroihtiyati รถnlemlerle sรผrekli bilanรงo ayarlamalarฤฑ yapmaya mecbur kalan bankalar iรงin dikkat edilmesi gereken bir kredi tรผrรผne dรถnรผลtรผฤรผnรผ dile getirdi. Kaynaklar, makroihtiyati รถnlemler nedeniyle dรผลรผk faizden menkul kฤฑymet alฤฑmฤฑnฤฑ artฤฑrmak ve 5-10 yฤฑl vadelerle bunu bilanรงolarฤฑnda taลฤฑmak zorunda olan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn menkul kฤฑymetler gibi uzun vadeli olan konut kredisi verme iลtahlarฤฑnฤฑn oldukรงa dรผลรผk olduฤuna dikkat รงekti. Konut kredisi vadesi 10 โ 20 yฤฑlฤฑ bulabiliyor. Kamu bankalarฤฑnda yรผzde 1,2 faiz oranฤฑ ve 10 yฤฑl vadeli konut kredisi kullanma imkanฤฑ bulunurken รถzel bankalarda bu oran yรผzde 2,73’e kadar รงฤฑkฤฑyor. Vade 20 yฤฑla uzadฤฑฤฤฑnda ise konut kredisi faizi yรผzde 3,33’e ulaลฤฑyor. รzel bankalarda ise ortalama 10 yฤฑl vadeli konut kredisi faizi yรผzde 2-2,96 arasฤฑnda deฤiลim gรถsteriyor.
BDDK verileri gรถre geรงen yฤฑl bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde konut kredisi 355 milyar 422 milyon lira seviyesinde. Bu geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 24’lรผk, 68.7 milyar liralฤฑk bir artฤฑลa iลaret ediyor. Ticari kredi bรผyรผklรผฤรผ ise 4 Kasฤฑm itibariyle 5 trilyon 678,6 milyar liraya ulaลtฤฑ. Bu da geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 74’lรผk bir artฤฑล yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor. 1 yฤฑlda ticari kredi hacmindeki artฤฑล ise 2.4 trilyon lira olarak hesaplanฤฑyor.
TL mevduat faiz oranฤฑ artฤฑลฤฑ sรผrรผyor
Bankalarฤฑn TL mevduat oranฤฑ kriterini tutturabilmek amacฤฑyla son haftalarda uyguladฤฑฤฤฑ yรผksek TL mevduat faizi Merkez Bankasฤฑ haftalฤฑk verilerinde de kฤฑpฤฑrdanma yarattฤฑ. Verilere gรถre ortalama TL mevduat faizi 4 Kasฤฑm haftasฤฑnda bir รถnceki haftaya gรถre 23 baz puan artฤฑลla yรผzde 15,89โa yรผkseldi. Dolar mevduat faizi 11 baz puan azalฤฑลla yรผzde 2,73โe indi ve Euro mevduat faizi ise 10 baz puan artฤฑลla yรผzde 1,07โye รงฤฑktฤฑ. TCMB verilerine gรถre dolar bazlฤฑ ticari kredilerinย faizย oranฤฑ aynฤฑ haftada 36 baz puan azalฤฑลla yรผzde 8,83โe, Euro bazlฤฑ ticari kredilerin faiz oranฤฑ 37 baz puan azalฤฑลla yรผzde 7โye geriledi. BDDK verilere gรถre de, tรผketici kredileri tutarฤฑ, 4 Kasฤฑm itibarฤฑyla 6 milyar 291 milyon lira artฤฑลla 994 milyar 34 milyon liraya yรผkseldi. Aynฤฑ dรถnemde taksitli ticari kredilerin tutarฤฑ 4 milyar 407 milyon lira artarak 900 milyar 830 milyon liraya รงฤฑktฤฑ. Bankalarฤฑn bireysel kredi kartฤฑ alacaklarฤฑ da yรผzde 0,8 yรผkseliลle 366 milyar 775 milyon liraya ulaลtฤฑ. Bireysel kredi kartฤฑ alacaklarฤฑnฤฑn 169 milyar 678 milyon lirasฤฑ taksitli, 197 milyar 97 milyon lirasฤฑ taksitsiz oldu.
