Borsa ve fon kazançlarına geriye dönük “Deli Dumrul” vergisi mi geliyor?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yatırım fonlarındaki tasfiye sürecine ilişkin yaptığı “10 milyon TL ve üzeri reel kazanç sağlayanlar için süreç başlatıldı” açıklaması piyasalarda büyük yankı uyandırdı.

Sosyal medyada “Yüksek kazanç sağlayan her yatırımcı parasını geri mi verecek?” tartışması büyüyor. Uzmanlar ise ‘6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’ çerçevesinde iade yükümlülüğünün kimleri kapsayabileceğine dikkat çekiyor

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bugün bir TV kanalında yaptığı açıklamada yatırım fonlarındaki tasfiye sürecine dair kritik mesajlar verdi. Bakan Şimşek; fonlarda 10 milyon TL ve üzeri reel kazanç sağlayanlar için inceleme ve tasfiye sürecinin başlatıldığını, manipülasyona iştirak edenlerden elde ettikleri haksız kazançları “gönüllü iade hesabına” yatırmalarının isteneceğini duyurdu.

Yapılan çağrıya uyulmaması halinde hukuki sürecin kararlılıkla devam edeceğini vurgulayan Şimşek, organize şekilde birlikte hareket edenlerin mal varlıklarına başvurulacağını belirtti.

Açıklamanın ardından tartışmalar büyüdü. Yatırımcılar tarafında en çok merak edilen soru ise şu: Fonlarda 10 milyon TL’nin üzerinde kazanç elde eden herkes bu parayı iade etmek zorunda mı?

Her 10 milyon TL üzeri kazanç iade edilmeyecek

Uzmanlara göre yürürlükteki yasal çerçeve açısından, bir yatırımcının fonlardan 10 milyon TL’nin üzerinde kâr elde etmiş olması, tek başına bu kazancın geri istenmesi için yeterli bir sebep oluşturmuyor.

Kazancın iadesinin talep edilebilmesi için, söz konusu gelirin 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) kapsamında tanımlanan “idari para cezası gerektiren fiiller” veya “sermaye piyasası suçları” işlenerek elde edilmiş olması gerekiyor.

Hukuka uygun yatırım yapan, piyasa bozucu eylemlere veya manipülasyona karışmayan yatırımcıların elde ettikleri kârlar güvence altında bulunuyor.

Hangi durumlarda kazançların iadesi istenir?

Hukukçulara göre 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre kazanç iadesi doğuran fiiller; İdari Para Cezası Gerektiren Fiiller ve Sermaye Piyasası Suçları olmak üzere iki ana başlıkta toplanıyor.

1. İdari Para Cezası Gerektiren Fiiller (SPKn Madde 103, 104 ve 105)

Kanun’un 103, 104 ve 105. maddeleri uyarınca aşağıdaki fiilleri işleyerek menfaat temin edenler, hem idari para cezası ödemek hem de bu işlemlerden elde ettikleri kazançları iade etmek zorunda kalacak:

• Kurul Kararlarına ve Düzenlemelere Aykırılık: Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara veya Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından alınan genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı hareket ederek menfaat sağlayanlar.
• Pay Alım Teklifi Zorunluluğunun İhlali: Pay alım teklifi zorunluluğunu, belirlenen sürede veya Kurulca verilen ek süre zarfında yerine getirmeyen gerçek ve tüzel kişiler.
• İlişkili Taraflara Haksız Menfaat Sağlama: Halka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının; esas sözleşmeleri, iç tüzükleri veya piyasa teamülleri uyarınca basiretli ve dürüst bir tacir olarak kârlarını ya da mal varlıklarını korumak/artırmak için yapmaları gereken faaliyetleri yapmamaları yoluyla, ilişkili oldukları gerçek veya tüzel kişilerin kârlarının ya da mal varlıklarının artmasını sağlayanlar.
• Piyasa Bozucu Eylemler: Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikte işlem yapanlar ve bu eylemlerden menfaat temin edenler.

2. Sermaye Piyasası Suçları (SPKn Madde 106, 107 ve 110)

Kanun’un 106, 107 ve 110. maddelerinde düzenlenen ağır ihlaller ise doğrudan “suç” kapsamında değerlendiriliyor. Bu suçları işleyerek kazanç sağlayanların elde ettikleri menfaatleri iade etmesi zorunlu tutuluyor:

• Bilgi Suistimali / İçeriden Öğrenenlerin Ticareti (Madde 106): Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek nitelikteki henüz kamuya duyurulmamış bilgilere dayanarak alım-satım emri veren, mevcut emri değiştiren veya iptal eden ve bu yolla kendisine ya da başkasına menfaat sağlayanlar (ihraççı veya bağlı/hâkim ortaklık yöneticileri, pay sahipleri, görevi/mesleği gereği bilgiye erişenler, bilgiyi suç işleyerek elde edenler veya bilginin bu nitelikte olduğunu bilen/bilmesi gereken kişiler).
• İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı / Manipülasyon (Madde 107/1): Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir değiştirenler veya hesap hareketleri gerçekleştirenler.
• Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı / Manipülasyon (Madde 107/2): Fiyatları, değerleri veya yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan, rapor hazırlayan ya da bunları yayarak menfaat sağlayanlar.
• Güveni Kötüye Kullanma ve Sahtecilik (Madde 110/1): Yatırım kuruluşuna, Kanun’un 58. maddesi kapsamındaki fon kuruluna ve 59. maddesi kapsamındaki teminat sorumlularına; sermaye piyasası faaliyetleri sebebiyle, emanetçi sıfatıyla, idare etmek için veya teminat olarak kayden ya da fiziken teslim edilen sermaye piyasası araçlarını, nakdi ve diğer kıymetleri kendisinin veya başkasının menfaatine satan, kullanan, rehneden, gizleyen veya inkâr edenler.
• Örtülü Kazanç Aktarımı ve Haksız İşlemler (Madde 110/2-3):
  • Yönetim, denetim veya sermaye bakımından dolaylı ya da dolaysız ilişkili bulunduğu teşebbüs veya şahıslarla emsallerine göre bariz şekilde farklı fiyat, ücret ve bedel uygulayarak halka açık ortaklıkların kârını veya mal varlığını azaltanlar.
  • Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının; ilişkili oldukları gerçek veya tüzel kişilerle emsallere uygunluk, piyasa teamülleri, basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı anlaşmalar/ticari uygulamalar yaparak veya yapay işlem hacmi üreterek kurumların kârlarını ya da mal varlıklarını azaltanlar veya bunların artmasını engelleyenler.

Kimler kapsamda, kimler kapsam dışı?

Fonlarda 10 milyon TL’nin üzerinde getiri elde etmiş olmasına karşın; 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan idari para cezası gerektiren eylemlere girişmeyen, bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı (manipülasyon), güveni kötüye kullanma ve sahtecilik gibi suçlara iştirak etmeyen yatırımcıların kazançlarını iade etme yükümlülüğü bulunmuyor. Hukukçulara göre Bakanlığın başlattığı “gönüllü iade” ve “mal varlığına başvurma” süreci, yalnızca yasa dışı işlem ve manipülasyon yoluyla haksız menfaat temin eden kişi ve grupları hedef alabilir. Ancak bu da daha ortada organize eden çeteye hakkında bile bir ilerleme sağlanamamışken başlı başına tespiti zor bir durum.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.