ABD baลkan adaylarฤฑ Kamala Harris ve Donald Trumpโฤฑn ekonomik vaatleriyle yeni bir mali yรผk oluลturma ihtimali, Federal Rezerv‘i piyasalara daha fazla mรผdahalede bulunmaya zorlayabilir. ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed), son รงare olarak finansal sisteme saฤladฤฑฤฤฑ destek, giderek piyasalarda olaฤan bir iลlem gerekliliฤi haline geliyor. Fedโin bu rolรผ, Hazine piyasalarฤฑnda artan nakit ihtiyacฤฑ ile daha fazla dikkat รงekmeye baลladฤฑ.
Son olarak, 30 Eylรผl’de piyasalarda yaลanan nakit sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑnda, Fed’in kurduฤu Daimi Repo ฤฐmkรขnฤฑ (SRF) adlฤฑ fonlama mekanizmasฤฑ, 2,6 milyar dolarlฤฑk bir kredi talebiyle karลฤฑlandฤฑ. SRF, bankalarฤฑn Hazine tahvilleri gibi teminatlar karลฤฑlฤฑฤฤฑnda borรงlanmalarฤฑna olanak tanฤฑyarak piyasadaki nakit aรงฤฑklarฤฑnฤฑ kapatmayฤฑ hedefliyor. Ancak, finans sektรถrรผndeki uzmanlara gรถre, bu sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑk piyasalarda yapฤฑsal bir eksikliฤi iลaret ediyor. ABD’deki yaklaลฤฑk 28 trilyon dolarlฤฑk Hazine piyasasฤฑnฤฑn รงok bรผyรผdรผฤรผ ve bankalarฤฑn bu iลlemleri yรผrรผtmekte zorlandฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Analistlere gรถre, bu durum ABD’nin bรผyรผyen bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑ ile daha da kรถtรผleลebilir. รrneฤin, bir mali araลtฤฑrma kuruluลu, Trumpโฤฑn vergi ve harcama planlarฤฑnฤฑn on yฤฑl iรงinde ABD bรผtรงesine 7,5 trilyon dolarlฤฑk ek bir aรงฤฑk yรผkleyeceฤini, Harrisโin planlarฤฑnฤฑn ise bรผtรงeye 3,5 trilyon dolarlฤฑk ek maliyet getireceฤini tahmin etti. Bu artan bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑ, Fedโin ekonomiye mรผdahalelerinin sรผrebileceฤine dair endiลeleri artฤฑrฤฑyor.
Piyasa uzmanlarฤฑ, merkez bankasฤฑnฤฑn piyasalara mรผdahale alanฤฑnฤฑ geniลletme ihtimalini tartฤฑลฤฑyor. รneriler arasฤฑnda bazฤฑ finansal iลlemlerin merkezi takasa geรงilmesi, borรงlanma olanaklarฤฑnฤฑn geniลletilmesi ve SRF iลlemlerinin gรผn iรงinde daha erken baลlatฤฑlmasฤฑ yer alฤฑyor. Ancak Fedโin piyasalara giderek artan mรผdahalesinin COVID-19 sonrasฤฑ dรถnemde olduฤu gibi, varlฤฑk balonlarฤฑ gibi istenmeyen sonuรงlara yol aรงabileceฤi de belirtiliyor.
Stanford รniversitesi finans profesรถrรผ Darrell Duffie, bu mรผdahaleleri โfinansal sisteme zarar veren ciddi bir sorunโ olarak nitelendirdi. Duffie, finansal sistemin likidite talebini karลฤฑlayabilecek ลekilde yeniden tasarlanmasฤฑ gerektiฤini savunuyor.
Fed, piyasalardaki artan stres ve Hazine piyasasฤฑnda yaลanan yapฤฑsal sorunlar hakkฤฑnda yorum yapmaktan kaรงฤฑndฤฑ. Ancak, Fed’in piyasalara daha fazla mรผdahale etmesi gerektiฤi her geรงen gรผn daha net hale geliyor. ABD’nin artan bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑ ve yoฤun borรงlanma takvimi, Fedโi mali otoritelerden baฤฤฑmsฤฑz hareket edemeyen bir konuma itiyor. Bu durum, รถzellikle geliลen piyasalar iรงin daha bรผyรผk bir risk oluลturuyor.
New York รniversitesi Stern School of Businessโta ekonomi profesรถrรผ olan Viral Acharya, Fed’in bu pozisyonunu bir geliลmekte olan piyasalar ekonomisi gibi yorumladฤฑ ve artan aรงฤฑklarฤฑn yanฤฑ sฤฑra รถzel borรงlanma taleplerinin piyasalarda ek bir baskฤฑ yarattฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Acharya, โMerkez bankalarฤฑ bir yandan likidite krizleriyle mรผcadele ederken, diฤer yandan da รผรง-dรถrt alanda birden yangฤฑn sรถndรผrmek zorunda kalฤฑyorโ dedi.
Son รare Olarak Merkez Bankasฤฑ Mรผdahalesi
Merkez bankalarฤฑnฤฑn son รงare olarak mรผdahalesi, 19. yรผzyฤฑlda ekonomist Walter Bagehot tarafฤฑndan ortaya atฤฑlmฤฑล ve bu rolรผn finansal panik anlarฤฑnda piyasalarฤฑ rahatlatmasฤฑ gerektiฤi savunulmuลtu. Fed, bu rolรผ รผstlenmek iรงin 1913โte kurulduฤundan bu yana finansal piyasalara birรงok kez mรผdahalede bulundu. 2008 mali krizinden sonra ise Fed, piyasalarda kalฤฑcฤฑ bir aktรถr haline gelerek destek fonlarฤฑnฤฑ geniลletti. SRF ise 2019 yฤฑlฤฑnda piyasalarda yaลanan ani faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan, nakit akฤฑลlarฤฑnฤฑ dengede tutmak amacฤฑyla kurulmuลtu.
SRF, birkaรง yฤฑl boyunca atฤฑl durumda kalsa da, 30 Eylรผlโde gรถrรผlen nakit sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑyla yeniden devreye girdi. Ancak piyasa kaynaklarฤฑ, bu sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn likidite eksikliฤinden ziyade bilanรงo kฤฑsฤฑtlamalarฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ รถne sรผrdรผ. Uzmanlar, bazฤฑ bankalarฤฑn bilanรงolarฤฑnda yรผk yaratmamak amacฤฑyla รงeyrek sonlarฤฑnda piyasadan รงekildiฤini ve bu iลlemleri sermaye giderlerini azaltmak iรงin gerรงekleลtirdiklerini sรถyledi. Bankalarฤฑn yฤฑl sonunda repo piyasalarฤฑndaki kapasiteyi dรผลรผrmeleri de likidite sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ tetikleyebilir.
Duffie, SRF รผzerinden daha fazla borรง alฤฑnmamasฤฑnฤฑn likidite eksikliฤinden ziyade bankalarฤฑn sermaye kฤฑsฤฑtlamalarฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Analistler, Fedโin artan mรผdahalesinin piyasalarda ahlaki tehlike yaratabileceฤinden endiลe ediyor. Acharya, โPiyasa, Fedโin her an orada olduฤunu dรผลรผnรผyorsa, neden kendi likidite riskini yรถnetsin?โ diyerek bu durumu eleลtirdi.
