DW Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre Frankfurt Borsasฤฑ’nda uzun yฤฑllardฤฑr tahvil tรผccarlฤฑฤฤฑ yapan Arthur Brunner, “Daha รถnce hiรง bรถyle bir ลey yaลamadฤฑm” diyor. Batฤฑlฤฑ devletlerin Rusya’ya yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ nedeniyle Moskova’nฤฑn, uluslararasฤฑ finans piyasalarฤฑyla baฤlantฤฑsฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde koptu. Bu sebepten dolayฤฑ kredi derecelendirme kuruluลu Fitch, รarลamba gecesi Rusya‘nฤฑn kredibilitesini “B”den “C”ye dรผลรผrdรผ. Bunun sonucunda Rus devlet tahvillerindeki deฤer kaybฤฑ daha da arttฤฑ. Fitch, Rusya’nฤฑn yakฤฑn zamanda temerrรผde dรผลmesini, yani รถdeme kabiliyetini yitirerek borรง yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getiremez hale gelmesini bekliyor. Reutersโe konuลan Dรผnya Bankasฤฑ Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Carmen Reinhardt da yine Rusya iรงin “temerrรผt” beklentisini dile getirdi.
Devletin kasasฤฑ dolu
Diฤer uluslararasฤฑ derecelendirme kuruluลlarฤฑ da daha รถnce Rusyaโnฤฑn kredi notunu dรผลรผrmรผลtรผ. Fitch mevcut hamlesini, “Rusya’nฤฑn devlet borรงlarฤฑnฤฑ geri รถdeme kabiliyetini daha da baltalayan geliลmelerle” gerekรงelendiriyor. Derecelendirme kuruluลu, bu aรงฤฑklamasฤฑyla birkaรง gรผn รถnce yรผrรผrlรผฤe giren ve รผlkenin mali yรผkรผmlรผlรผklerinin, dรถviz yerine Rus Rublesi ile karลฤฑlanmasฤฑnฤฑ รถngรถren baลkanlฤฑk kararnamesine atฤฑfta bulunuyor.
Teorik olarak bakฤฑldฤฑฤฤฑnda Rusya, aslฤฑnda tรผm mali yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getirebilecek dรผzeyde gรถrรผnรผyor. Zira devletin kasalarฤฑ dolu. Dรผnya piyasalarฤฑndaki enerji fiyatlarฤฑ, son aylarda savaลtan baฤฤฑmsฤฑz olarak da zaten yรผkseliลe geรงmiลti. Bu durum, Rusyaโnฤฑn enerji gelirlerini daha da artฤฑrdฤฑ.
Finans haberleri ajansฤฑ Bloomberg, Rusya’nฤฑn yabancฤฑ alacaklฤฑlara karลฤฑ yรผkรผmlรผlรผklerinin 50 milyar dolarฤฑn biraz altฤฑnda olduฤunu tahmin ediyor. Berlin’deki Alman Ekonomik Araลtฤฑrma Enstitรผsรผ (DIW) Baลkanฤฑ Marcel Fratzscher DW’ye verdiฤi demeรงte, “Rus devletinin dฤฑล borcu oldukรงa dรผลรผk” deฤerlendirmesini yapฤฑyor.
Rusya, petrol ve doฤal gaz ihraรง ederek hayli yรผksek bir ticaret fazlasฤฑ elde etti ve bu nedenle aslฤฑnda son yฤฑllarda dฤฑล borcunu azaltabildi. Rusya Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dรถviz rezervlerinin 640 milyar dolar civarฤฑnda olduฤu tahmin ediliyor. Ancak รงoฤu yurt dฤฑลฤฑnda olan bu dรถviz rezervlerinin bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ, yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle donduruldu. Yani Kremlin yรถnetimin halihazฤฑrda rezervlere eriลimi yok. Bu nedenle Alman iktisatรงฤฑ Marcel Fratzscher de รถnรผmรผzdeki aylarda Rusya’nฤฑn temerrรผde dรผลeceฤine inanฤฑyor.
Rusya’nฤฑn olasฤฑ temerrรผdรผnรผn, nispeten dรผลรผk dฤฑล borรง seviyesi nedeniyle uluslararasฤฑ finans sistemi รผzerindeki olumsuz etkisinin sฤฑnฤฑrlฤฑ dรผzeyde kalmasฤฑ bekleniyor. Ancak Putin’in olup bitenleri elleri kollarฤฑ baฤlฤฑ ลekilde seyretmeyeceฤi ve bazฤฑ karลฤฑ hamlelere baลvuracaฤฤฑ da aลikรขr. Moskova yรถnetimi, รถrneฤin kรผresel finans sistemini etkileyecek hacker saldฤฑrฤฑlarฤฑ veya dรถviz piyasalarฤฑnda manipรผlatif iลlemler yoluyla geรงici belirsizlik ve kaos ortamฤฑ oluลturmaya รงalฤฑลabilir. DIW Baลkanฤฑ Fratzscher, “Rusya ve ortaklarฤฑnฤฑn, Batฤฑ ekonomisine zarar vermek iรงin gerginliฤi mali piyasalara da taลฤฑyarak, kรผresel finans sisteminde manipรผlasyona neden olmaya รงalฤฑลmasฤฑndan endiลe ediyorum,” diyor.
Bu endiลe, รถnรผmรผzdeki hafta gerรงeฤe dรถnรผลebilir. รรผnkรผ Rusyaโnฤฑn toplam 100 milyon dolar tutarฤฑndaki faiz รถdemelerinin vadesi doluyor. Ayrฤฑca 4 Nisan’da, yaklaลฤฑk iki milyar dolarlฤฑk hacme sahip devlet tahvillerinin faiz รถdemesi sรถz konusu. ABD’li yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ Morgan Stanley, hafta baลฤฑnda mรผลterilerine Rusya konusunda gรถnderdiฤi mektupta, “Temerrรผdรผ en olasฤฑ senaryo olarak gรถrรผyoruz” diye yazdฤฑ.
Rusyaโnฤฑn mali yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getiremez hale gelmesi, รผlkedeki yerli yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ ve รถzellikle bankalarฤฑ da olumsuz etkileyecek. Zira devlet tahvillerinin bir kฤฑsmฤฑ yerel bankalarฤฑn elinde bulunuyor. Ancak Marcel Fratzscher, miktarlarฤฑn yรถnetilebilir olduฤunu, bu nedenle Rusya’nฤฑn iflasฤฑ durumunda bankacฤฑlฤฑk sistemi iรงin รงok bรผyรผk bir sorun gรถrmediฤini sรถylรผyor.
Dรถviz iลlemlerine kฤฑsฤฑtlama
Kremlin yรถnetimi, en kรถtรผ senaryoyu engellemek iรงin yoฤun รงaba harcฤฑyor. Bu รงerรงevede Rusya Merkez Bankasฤฑ, dรถviz alฤฑm-satฤฑmlarฤฑna ciddi kฤฑsฤฑtlamalar getirdi. รrneฤin, รถnรผmรผzdeki Eylรผl ayฤฑna kadar Ruslarฤฑn, dรถviz hesaplarฤฑndan 10 bin dolardan fazla para รงekmelerine artฤฑk izin verilmiyor. Merkez Bankasฤฑ, Rus bankalarฤฑnฤฑn dรถviz satmasฤฑnฤฑn da yasak olduฤunu duyurdu.
Ancak tรผm bu รงฤฑrpฤฑnฤฑลlara raฤmen gรถrรผnen o ki, Rusya รถnรผmรผzdeki hafta vadesi dolacak ilk รถdemelerinde temerrรผde dรผลmek durumunda kalacak. Yine de bu durum, henรผz devlet iflasฤฑ anlamฤฑna gelmeyecek. Zira ilk temerrรผtten sonra 30 gรผnlรผk bir ek sรผre tanฤฑnฤฑyor. Yani Rusyaโnฤฑn gerรงek รถdeme kabiliyeti ancak รถnรผmรผzdeki Nisan ortasฤฑnda kesinlik kazanacak. Ayrฤฑca Rusya, temelde yeterli dรถviz rezervine sahip olduฤundan ve uluslararasฤฑ yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle rezervlerine geรงici olarak eriลim saฤlayamadฤฑฤฤฑndan, bu sadece “teknik bir temerrรผt” hรผkmรผnde olacak.
