Küresel gıda fiyatları Ocak’ta yükselişe geçti

Bloomberg‘in haberine göre FAO Gıda Fiyat Endeksi, Ocak’ta aylık bazda yüzde 1,1 artarken, yıllık bazda yüzde 19,6 yükseldi.

Ocak ayındaki artışta bitkisel yağlar ve süt ürünleri alt endekslerinde yükselişler etkili oldu.

FAO Hububat Fiyat Endeksi Ocak ayında ortalama 140,6 puan ile aylık bazda yüzde 0,1 artarken, yıllık bazda yüzde 12,5 yükseldi. Dünya buğday fiyatları, Avustralya ve Arjantin’deki büyük hasatlardan mevsimsel arzın artmasıyla yüzde 3,1 düşüşle Ocak ayında gevşedi. Ancak, yüksek kaliteli buğdayın küresel olarak kısıtlı mevcudiyeti ile devam eden güçlü talepten gelen destek ve ihraç edilebilir arz üzerindeki belirsizlik, fiyatlardaki düşüşü frenledi. Buna karşın, mısır ihracat fiyatları, Arjantin ve Brezilya başta olmak üzere çoğunlukla güney yarımkürede devam eden kuraklık endişeleri nedeniyle aylık bazda yüzde 3,8 arttı. Diğer iri taneli tahılların yanı sıra, uluslararası sorgum fiyatları da Ocak ayında mısır fiyatlarındaki trendlere paralel olarak yükselirken, arpa fiyatları ise biraz daha düşük seyretti.

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Ocak’ta aylık yüzde 4,2 artışla 185,9 puanla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Söz konusu artışta, hurma, soya, kolza tohumu ve ayçiçeği tohumu yağı fiyatlarındaki yükselişler etkili oldu. Kısa süreli bir düşüşün ardından, uluslararası palm yağı fiyatları, büyük ölçüde, dünyanın en büyük palm yağı ihracatçısı Endonezya’nın ihracat mevcudiyetinde olası bir düşüşe ilişkin endişelerin yanı sıra önemli üretici ülkelerdeki düşük üretime ilişkin endişelerle desteklenerek Ocak ayında toparlandı. Dünya soya fiyatları da özellikle Hindistan’dan yapılan güçlü ithalat alımlarının desteğiyle yükseldi. Öte yandan, kolza ve ayçiçek yağı fiyatları sırasıyla arz sıkılığının devam etmesi ve artan küresel ithalat talebi ile desteklendi. Yükselen ham petrol fiyatları da uluslararası bitkisel yağ değerlerine destek verdi.

FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise aylık bazda yüzde 2,4 artarak 132,1 puan olurken art arda beşinci aylık artış yaşandı. Endeks, yıllık bazda yüzde 18,7 yükseldi. Ocak ayında süt ürünleri fiyat teklifleri, yağsız süt tozu ve tereyağındaki en keskin artışlara sahne oldu. Ocak ayındaki artış, özellikle bazı büyük süt üretecisi ülkelerde süt teslimatlarında bildirilen düşüşün ve düşük stok seviyelerinin fiyatları desteklediği, özellikle Batı Avrupa’dan ihracat mevcudiyetindeki düşüşü yansıtan küresel piyasalardaki sıkılaşma ile desteklendi. Aralarında Avustralya ve Yeni Zelanda’nın da olduğu Okyanusya ülkelerindeki süt üretiminin önümüzdeki aylarda ortalamanın altında kalacağı beklentisi, küresel süt piyasalarındaki sıkılaşmaya katkıda bulundu. Tüm bu gelişmelere ek olarak, COVID-19 ile ilgili işgücü kıtlığı nedeniyle süt işleme ve nakliyesindeki gecikmeler, süt fiyatlarının yükselmesini tetikleyen diğer bir faktör olarak öne çıktı.

FAO Et Fiyat Endeksi Ocak’ta aylık bazda hafif bir artışla 112,6 puan olarak gerçekleşti. Endeks, yıllık bazda yüzde 17,3 yükseldi. Ocak ayında, sığır fiyatları ihracat arzını aşan güçlü küresel ithalat talebiyle yeni bir zirveye ulaştı. İşgücü kıtlığı ve yüksek girdi maliyetlerinin küresel arzı düşürmesi ve Çin’in ithalattaki yavaşlamasından kaynaklanan aşağı yönlü baskıya karşı koymasıyla domuz eti fiyatları hafifçe yükseldi. Buna karşın, COVID-19 ile ilgili üretim ve nakliye gecikmelerinden kaynaklanan kısıtlı arzlara ve bazı büyük kanatlı eti üreten ülkelerde kuş gribi salgınlarına rağmen, küresel ihraç edilebilir arzların ithalat talebini geride bırakmasıyla küçükbaş ve kanatlı eti fiyatları kısmen gevşedi.

FAO Şeker Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 3,1 düşüşle Ocak ayında ortalama 112,8 puan olarak gerçekleşti ve art arda ikinci aylık düşüşü ve son altı ayın en düşük seviyesini kaydetti. Uluslararası şeker fiyat tekliflerindeki Ocak ayı düşüşünde, çoğunlukla, olumlu üretim beklentileri ve başlıca ihracatçı ülkeler arasında yer alan Hindistan ve Tayland’daki olumlu hasat haberleri ve Brezilya’nın önemli büyüme bölgelerindeki yağışların artması etkili oldu.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı