Tรผrkiye ekonomisi kasฤฑmda 2,7 milyar dolar cari aรงฤฑk verirken, รถdemeler dengesi verilerinde โnet hata noksan’ kalemindeki yรผksek rakam dikkat รงekti.
Merkez Bankasฤฑ (TCMB) verilerine gรถre, Kasฤฑm 2021’de โnet hata noksan’ olarak adlandฤฑrฤฑlan ve kaynaฤฤฑ belirsiz para hareketlerini ifade eden kalemden 4 milyar 463 milyon dolarlฤฑk giriล oldu.
Sรถzcรผ‘nรผn haberine gรถre bรถylece 2021’in Ocak-Kasฤฑm dรถneminde kaynaฤฤฑ belirsiz para giriลi toplamda 19 milyar 694 milyon dolara ulaลtฤฑ.
Kasฤฑm 2020’de rekor kฤฑrmฤฑลtฤฑ
2020’nin Kasฤฑm ayฤฑnda kaynaฤฤฑ belirsiz para giriลi 4 milyar 570 milyon dolarla rekor kฤฑrmฤฑลtฤฑ. 2020’nin tamamฤฑnda ise 3 milyar 959 milyon dolarlฤฑk kaynaฤฤฑ belirsiz para รงฤฑkฤฑลฤฑ olmuลtu.
Aralฤฑk 1984’e kadar giden veri tarihinde, ikinci bรผyรผk kaynaฤฤฑ belirsiz para giriลi, 4 milyar 498 milyon dolarla Eylรผl 1998’de olmuลtu.
Veri tarihindeki en yรผksek รผรงรผncรผ giriล, Kasฤฑm 2021’de olmuล oldu.
Yฤฑllฤฑk bazda en yรผksek kaynaฤฤฑ belirsiz para giriลi, 2018 yฤฑlฤฑnda 22 milyar 872 milyon dolarla 2018 yฤฑlฤฑnda yaลanmฤฑลtฤฑ. Sรถz konusu yฤฑlda da Tรผrkiye kur krizi yaลamฤฑลtฤฑ.
Nedeni ne?
Merkez Bankasฤฑ metinlerinde โnet hata noksan’ kalemi, โVerilerin deฤiลik kaynaklardan elde edilmesi, deฤerleme, รถlรงme ve kayฤฑt zamanฤฑ farklฤฑlฤฑklarฤฑ yaratmakta; sonuรง itibarฤฑyla oluลan farklar Net Hata ve Noksan (NHN) kalemine โkalฤฑntฤฑ’ ลeklinde yansฤฑmaktadฤฑr. Bu kalem, finans hesabฤฑndan, cari iลlemler hesabฤฑ ve sermaye hesabฤฑnฤฑn รงฤฑkarฤฑlmasฤฑyla elde edilmektedirโ ลeklinde ifade ediliyor.
รdemeler dengesi istatistikleri ve dolayฤฑsฤฑyla net hata ve noksan kalemi de, hem geรงici nitelikteki verilerin zaman iรงinde kesinleลmesi hem de yeni bir kaynaktan veri derlenmeye baลlanmasฤฑ nedeniyle gรผncelleniyor. Yani, Kasฤฑm 2021’de 4,5 milyar dolar olarak aรงฤฑklanan kaynaฤฤฑ belirsiz para giriลi, yeni verilerle aลaฤฤฑ ya da yukarฤฑ yรถnlรผ olarak gรผncellenebilir.
ฤฐthalat ve ihracattaki gรผmrรผk ve banka kayฤฑtlarฤฑndaki farklฤฑlฤฑklarฤฑn yanฤฑ sฤฑra turizm gelir ve giderlerinin izlenebilmesi iรงin yรผrรผtรผlen anket รงalฤฑลmalarฤฑ sonucunda hesaplanan gelir veya gider, bankalarฤฑn dรถviz varlฤฑklarฤฑna 100 birimlik artฤฑล veya azalฤฑล olarak yansฤฑmamฤฑลsa, aradaki fark โnet hata noksan’ kalemine yansฤฑtฤฑlฤฑyor.
Yastฤฑk altฤฑnda saklanan para ve deฤerli metallerin sisteme girmesi de kaynaฤฤฑ belirsiz giriล olarak kayda geรงiyor.
Kasฤฑmda ne oldu?
Kasฤฑm 2021, dolar kurundaki yรผzde 40,3โlรผk artฤฑลla TL iรงin son 20 yฤฑlฤฑn en kara ayฤฑ olmuลtu.
Artan enflasyona raฤmen eylรผlde Merkez Bankasฤฑโnฤฑn faiz indirimlerine baลlamasฤฑyla dรผลรผลe geรงen TL iรงin kasฤฑm, yere รงakฤฑldฤฑฤฤฑ bir ay olmuลtu.
1 Kasฤฑmโa 9,50 seviyelerinden baลlayan dolar/TL, 30 Kasฤฑm gecesi 13,95โlik zirveyi gรถrerek tarihi bir yรผkseliล gรถstermiลti.
Tรผrkiyeโde ekonomik ve siyasi hayatฤฑ sarsan 2001 krizinde ลubat ayฤฑnda kur artฤฑล oranฤฑ yรผzde 43,2 olmuลtu.
