TCMB, bir gecede rekor zarardan kâra geçti

Swap hariç net rezervi 24 Aralık 2021 tarihi itibarıyla -55,7 milyar dolarla rekor düşük seviyeye gerileyen Merkez Bankası (TCMB), yılın son gününde sıra dışı bir operasyona imza atarak rekor zarardan rekor kâra geçti.

Sözcü‘nün haberine göre bankanın sitesinde yayımlanan ‘analitik bilanço’ verilerine göre, TCMB’nin kâr rakamının takip edildiği ‘diğer kalemler’ verisi, 30 Aralık’ta 70 milyar TL’lik rekor zarara işaret ederken, 31 Aralık’ta birden 60 milyar TL’lik kâra geçti.

Aynı tarihte ‘değerleme hesabı’ verisinde de 130 milyar TL’lik değişim gözlendi. Yani, kamuoyuna açıklanmadan ve örtülü şekilde döviz alım satımı yapılarak 130 milyar TL ‘değerleme hesabı’ndan kâra aktarıldı.

Ekonomistler, bu işlemin para basıp Hazine’ye aktarmak anlamına geleceğine ve aralıkta yüzde 36’ya ulaşarak 19 yılın zirvesine yükselen enflasyonu daha da kötüleştirebileceğine dikkat çekti.

Yılın son günü 130 milyar TL’lik aktarım

TCMB bilançosunu yakından takip eden isimlerin başında gelen ekonomist Haluk Bürümcekçi, gelişmeye günlük bülteninde yer verdi.

Bilançodaki ‘diğer kalemler’ hesabının yaklaşık olarak TCMB kârını gösterdiğini, bu kalemde 30 Aralık’taki 70 milyar TL’lik rakamın, bankanın uzun yıllar sonra zarar edeceğine işaret ettiğini ancak 31 Aralık’ta bu hesabın ‘-60 milyar TL’ düzeyine değiştiğini, bunun karşılığında ise değerleme hesabının -177 milyar TL’den -53 milyar TL’ye indiğini aktaran Bürümcekçi, “Kısacası, yaklaşık 130 milyar TL’lik bir aktarım yapılmış, bunun olabilmesi için aşağıda verdiğim TCMB kanununun ilgili maddesi gereği döviz satışı yapılıp kârın realize edilmesi gerekir” dedi.

TCMB Kanunu’nun 61. maddesi gereğince, Türk parasının değerinin yabancı paralar karşısında değişmesi nedeniyle TCMB’nin aktif ve pasifindeki altın ve dövizlerin yeniden değerlemesi sonucu oluşan gerçekleşmemiş gelir ve giderlerin bilançonun aktif ve pasifinde yer alan “Değerleme Hesabı” kalemlerinde izlendiğine işaret eden Bürümcekçi, şu değerlendirmede bulundu:

“Gerçekleşmemiş giderler bilançonun aktifinde, gerçekleşmemiş gelirler ise bilançonun pasifinde gösterilmektedir. Bu gelir ve giderlerin gerçekleşmesi halinde, gerçekleşen tutarlar kâr ve zarar hesaplarına aktarılmaktadır. Oysa yılın son günü bu boyutta kamuoyuna duyurulmuş bir döviz satışı bilinmiyor. Önceki yıllarda da yılın son günü böyle büyük değişimler gözlenmiyor. Bu operasyonla beraber TCMB 2021 yılını da kâr
ederek kapamışa ve Nisan ayında Hazine’ye kar aktarımı yapacak hale gelmişe benziyor. Umarım bu büyük değişimin nasıl gerçekleştiği konusunda kamuoyuna önümüzdeki günlerde açıklama yapılır.”

Hazine programında dikkat çeken detaylar 

TCMB’nin yılın son günü rekor zarardan rekor kâra geçişi dikkat çekerken, bir diğer dikkat çekici gelişme, Hazine’nin 2022 yılının ilk üç ayını içeren finansman programında görüldü.

Hazine, ‘borçlanma dışı kaynaklar’dan yılın üç ayında 78 milyar TL’lik gelir beklediğini açıkladı. Bu da Hazine’nin finansman programı hesabını, TCMB’den gelecek yüklü temettü aktarımına göre yaptığına işaret ediyor.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı