Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm ana gruplarda yรผkseldiฤi, enflasyondaki yรผkseliลe en belirgin katkฤฑnฤฑn temel mal ve gฤฑda alt grubundan geldiฤi belirtildi. TCMB Aylฤฑk Fiyat geliลmeleri raporunda ลรถyle denildi:
“Tรผketici fiyatlarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 13,58 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 14,77 puan yรผkseliลle 2021 yฤฑlฤฑnฤฑ yรผzde 36,08 seviyesinde tamamlamฤฑลtฤฑr. Yฤฑllฤฑk enflasyon tรผm ana gruplarda yรผkselmiล, enflasyondaki yรผkseliลe en belirgin katkฤฑ temel mal ve gฤฑda alt grubundan gelmiลtir. Bu dรถnemde birรงok kalem รผzerinde dรถviz kuru geliลmelerinin yansฤฑmalarฤฑ hissedilirken, kur geรงiลkenliฤinin yรผksek olduฤu temel mal grubunda fiyatlar รถzellikle dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ รถncรผlรผฤรผnde yรผksek bir oranda artmฤฑลtฤฑr. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ arasฤฑnda da otomobil fiyatlarฤฑndaki artฤฑล dikkat รงekmiลtir. Gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon taze meyve ve sebze kalemlerinde gรถrece daha ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrederken, girdi maliyetlerinin etkisiyle taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ kalemlerde kayda deฤer bir oranda yรผkselmiลtir. Uluslararasฤฑ enerji fiyatlarฤฑnda bu dรถnemde gerileme izlenirken, dรถviz kuru geliลmelerinin yansฤฑmalarฤฑyla baลta akaryakฤฑt, tรผp gaz ve kรถmรผr olmak รผzere yurt iรงi enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar devam etmiลtir. Hizmet grubunda da yรผkseliลler genele yayฤฑlฤฑrken, bilhassa lokanta-otel grubu fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlanma gฤฑda enflasyonundaki gรถrรผnรผmรผn de etkisiyle belirgin olmuลtur. Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ, emtia fiyatlarฤฑndaki yรผksek seyir ile tedarik zincirlerinde devam eden aksamalar neticesinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar oldukรงa gรผรงlรผ seyretmiลtir. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ ve ana eฤilimleri belirgin bir yรผkseliล gรถstermiลtir. ย ย
Deฤerlendirmelerย
Aralฤฑk ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 13,58 oranฤฑnda yรผkselmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 14,77 puan artarak yรผzde 36,08 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 15,14 ve 14,26 puan artarak yรผzde 34,89 ve yรผzde 31,88 olarak gerรงekleลmiลtir. Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre temel mal, gฤฑda, hizmet, enerji, alkol-tรผtรผn-altฤฑn gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 6,57; 4,47; 1,40; 1,33 ve 1,00 puan artmฤฑลtฤฑr. ย
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle, รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimlerinde yรผksek artฤฑลlar izlenmiลtir. Bu dรถnemde, enflasyon eฤilimi รงekirdek gรถstergeleri oluลturan ana bileลenlerin tamamฤฑnda dikkat รงekici oranlarda yรผkselmiลtir.ย
Hizmet fiyatlarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 5,27 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 5,45 puan artarak yรผzde 22,33 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon haberleลmede gerilerken, lokanta-otelde daha belirgin olmak รผzere diฤer alt gruplarda yรผkselmiลtir. Lokanta-otel alt grubunda fiyatlar yรผzde 9,81 oranฤฑnda artarken, yฤฑllฤฑk enflasyon 11,95 puan yรผkseliลle yรผzde 40,85 seviyesine ulaลmฤฑล ve hizmetler sektรถrรผ enflasyonunu yukarฤฑya รงekmeye devam etmiลtir. Bu geliลmede, temel gฤฑda fiyatlarฤฑndaki olumsuz gรถrรผnรผmรผn etkisiyle yemek hizmetleri fiyatlarฤฑndaki yรผksek artฤฑล (yรผzde 10,16) dikkat รงekmiล, konaklama hizmetleri fiyatlarฤฑnda da yรผkseliลlerin (yรผzde 5,42) sรผrdรผฤรผ izlenmiลtir. Ulaลtฤฑrma hizmetlerinde fiyatlar yรผzde 5,78 oranฤฑnda artarken, karayoluyla ลehirlerarasฤฑ ve havayolu ile yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ รผcretlerindeki artฤฑลlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Diฤer hizmetler fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta ulaลtฤฑrma sektรถrรผyle baฤlantฤฑlฤฑ sigorta fiyatlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra kura duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan bakฤฑm ve onarฤฑm kalemleri olumsuz ayrฤฑลmฤฑลtฤฑr. Mevsimsel etkilerden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle incelendiฤinde kira enflasyonundaki yรผkseliล eฤiliminin Aralฤฑk ayฤฑnda da sรผrdรผฤรผ izlenmiลtir.
Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Aralฤฑk ayฤฑnda 22,19 puanlฤฑk kayda deฤer bir artฤฑลla yรผzde 40,55 seviyesine gelmiลtir. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon Tรผrk lirasฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak tรผm alt gruplarda belirgin yรผkseliล gรถstermiล ve genele yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ kaydedilmiลtir. Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ bu dรถnemde aylฤฑk bazda yรผzde 30,33 oranฤฑnda artmฤฑล, bu yรผkseliลi otomobil fiyatlarฤฑ (yรผzde 42,38) sรผrรผklerken, beyaz eลya (yรผzde 22,61), diฤer elektrikli ve elektriksiz aletler (yรผzde 19,88) ve mobilya (yรผzde 17,41) fiyatlarฤฑnda da yรผksek artฤฑลlar gรถrรผlmรผลtรผr. Bu geliลmelerle, dayanฤฑklฤฑ mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 48,93โe ulaลmฤฑลtฤฑr. Diฤer temel mallardaki aylฤฑk fiyat artฤฑลlarฤฑ genele yayฤฑlmakla birlikte konutun bakฤฑmonarฤฑmฤฑna yรถnelik malzemeler, kiลisel bakฤฑm รผrรผnleri, ev tekstili, temizlik malzemeleri, araรง yedek parรงalarฤฑ, kรผรงรผk ev aletleri gibi รผrรผnler รถne รงฤฑkmฤฑล, grup aylฤฑk enflasyonu yรผzde 13,38 olmuลtur. Aralฤฑk ayฤฑnda sezon indirimlerinin baลladฤฑฤฤฑ giyim ve ayakkabฤฑ grubunda mevsimsel eฤiliminin tersine aylฤฑk bazda fiyat artฤฑลฤฑ (yรผzde 7,38) izlenmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 19,92โye yรผkselmiลtir.ย
Enerji fiyatlarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 9,75 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. Bu dรถnemde uluslararasฤฑ enerji fiyatlarฤฑnda dรผลรผล gรถrรผlmesine karลฤฑn, Tรผrk lirasฤฑndaki geliลmelerle birlikte akaryakฤฑt (yรผzde 22,41), tรผp gaz (yรผzde 16,49) ve katฤฑ yakฤฑt (yรผzde 11,18) gruplarฤฑnda yรผksek aylฤฑk artฤฑลlar gรถrรผlmรผลtรผr. Bรถylece, yฤฑllฤฑk enerji enflasyonu Aralฤฑk ayฤฑnda 10,79 puan yรผkselerek yรผzde 42,93 olmuลtur.ย
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 15,99 oranฤฑnda artฤฑล kaydetmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 16,69 puan yรผkselerek yรผzde 43,80 seviyesine ulaลmฤฑลtฤฑr. Yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑda grubunda 14,61 puan artฤฑลla yรผzde 39,83โe, iลlenmiล gฤฑda grubunda 18,71 puan artฤฑลla yรผzde 47,57โye yรผkselmiลtir. ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler taze meyve ve sebze fiyatlarฤฑnda aylฤฑk bazda gรถrece daha sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑล gรถsterirken, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda belirgin fiyat artฤฑลlarฤฑna iลaret etmiลtir. Bu dรถnemde, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda sรผt (yรผzde 25,30), beyaz et (yรผzde 23,80), yumurta (yรผzde 21,15), patates (yรผzde 28,38) ve kฤฑrmฤฑzฤฑ et (yรผzde 15,93) รถne รงฤฑkan kalemler olmuลtur. Aralฤฑk ayฤฑnda iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ aylฤฑk bazda yรผzde 16,47 ile kayda deฤer bir artฤฑล sergilemiลtir. Bu grupta ekmek ve tahฤฑllarฤฑn (yรผzde 19,64) yanฤฑ sฤฑra, katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar (yรผzde 22,60), peynir ve diฤer sรผt รผrรผnleri (yรผzde 18,22) ve et รผrรผnlerinde (yรผzde 13,76) daha belirgin olmak รผzere alt kalemler genelinde keskin fiyat artฤฑลlarฤฑ izlenmiลtir. Bu geliลmelerde dรถviz kuru, tarฤฑmsal emtia fiyatlarฤฑ geliลmeleri ve tarฤฑmsal kuraklฤฑฤฤฑn yansฤฑmalarฤฑ izlenmiลtir. Bรถylelikle, taze meyve ve sebze grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon gรถrece sฤฑnฤฑrlฤฑ miktarda artฤฑล gรถstererek yรผzde 17,94 olurken, diฤer gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon 19,59 puan yรผkselerek yรผzde 49,35โe ulaลmฤฑลtฤฑr.ย
Aralฤฑk ayฤฑnda tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑnda yaklaลฤฑk 2 TL dรผzeyinde artฤฑล gerรงekleลmiลtir. Tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑ bu dรถnemde yรผzde 11,96 oranฤฑnda artmฤฑล, bu geliลmenin tรผketici enflasyonuna etkisi 0,49 puan olmuลtur.
Yฤฐ-รFE Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 19,08 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 25,27 puan yรผkseliลle yรผzde 79,89 olmuลtur. Alt gruplar geneline yayฤฑlan yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑnda Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑ, emtia fiyatlarฤฑndaki yรผksek seyir ve arz kฤฑsฤฑtlarฤฑ belirleyici olmaya devam etmiลtir. Bu dรถnemde petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn eฤilimi รถnemli รถlรงรผde yรผkselmiลtir.ย
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji ve ara mallarda daha belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda yรผkselmiลtir. Aralฤฑk ayฤฑnda alt kalemler geneline yayฤฑlan yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถrรผlmรผลtรผr. En belirgin aylฤฑk artฤฑล yรผzde 21,21 ile ara mallar grubunda gerรงekleลmiล, bu geliลmede ana demir-รงelik ve ferro alaลฤฑmlar ile tekstil, plastik ve kaฤฤฑt รผrรผnleri รถne รงฤฑkarken, diฤer alt gruplarda da belirgin fiyat artฤฑลlarฤฑ izlenmiลtir. Enerji grubu aylฤฑk yรผzde 20,38 artฤฑล ile รถne รงฤฑkan bir diฤer grup olmuล, bu geliลmede elektrik-gaz imalatฤฑ ve daฤฤฑtฤฑmฤฑ ile petrol รผrรผnleri belirleyici olmuลtur. Dayanฤฑksฤฑz mal grubunda et ve sรผt รผrรผnleri, bitkisel ve hayvansal yaฤlar gibi gฤฑda imalatฤฑ kalemleri ile tekstil รผrรผnleri รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Sermaye mallarฤฑ aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑnda metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑnฤฑn parรงa ve aksesuarlarฤฑ ile makineler belirleyici olurken, dayanฤฑklฤฑ tรผketim grubunda mobilya, ev aletleri ve mรผcevherat fiyatlarฤฑnda รถnemli artฤฑลlar gรถrรผlmรผลtรผr. Bu geliลmelerle, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar gรผรงlenerek devam etmiลtir. “
