BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre AKP ve MHP’nin 2023’te veya daha รถne รงekilebilecek ilk seรงimde uygulanmasฤฑ hedefiyle รผzerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ seรงim ve Siyasi Partiler Yasasฤฑ deฤiลikliฤi รงalฤฑลmalarฤฑnda sona yaklaลฤฑldฤฑ. AKP’de รงalฤฑลmayฤฑ yรผrรผten ekip iรงinde yer alan รผst dรผzey bir yรถnetici, hazฤฑrladฤฑklarฤฑ รถneriyi รถnce Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’la deฤerlendirip ardฤฑndan MHP ile son biรงimini vereceklerini sรถyledi. Ancak “dar” veya “daraltฤฑlmฤฑล bรถlge” isteyen AKP’lilere gรถre, MHP ile bu konularda uzlaลma saฤlanamadฤฑฤฤฑ iรงin yasa teklifi ile ilgili รงok fazla “beklentiye girilmesine gerek yok.”
Baraj yรผzde 7 olarak teklif edilecek
AKP’den yansฤฑyan bilgiye gรถre teklifin en รถnemli dรผzenlemesi seรงim barajฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi olacak. Yeni baraj, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn ardฤฑndan ilk kez dile getirilen ve MHP Lideri Devlet Bahรงeli’nin aรงฤฑklamasฤฑyla “kesinleลtirilen” ลekilde yรผzde 7 olarak Meclis’e teklif edilecek.
Aslฤฑnda her iki partinin kurmaylarฤฑ da, parti heyetleri arasฤฑnda yรผrรผtรผlen gรถrรผลmelerde “yรผzde 5” oranฤฑ รผzerinde anlaลtฤฑklarฤฑnฤฑ ancak “liderlerin aฤzฤฑndan bu oran telaffuz edildiฤi iรงin” barajฤฑn yรผzde 7 olarak teklifte yer alacaฤฤฑna iลaret ediyor.
AKP kanadฤฑnda da baลkanlฤฑk sisteminde seรงim ittifaklarฤฑnฤฑn yasal zorunluluk olmasa da siyasi tablo aรงฤฑsฤฑndan “zorunlu hale” geldiฤi ve barajฤฑn da “fiilen sฤฑfฤฑrlandฤฑฤฤฑna” dikkat รงekiliyor. Gerek AKP gerekse MHP’de, yasa teklifinde deฤiลiklik konusunda Meclis’in karar verebileceฤi; “ikna edici bir tutum ortaya konulursa” oranฤฑn deฤiลebileceฤi vurgulanฤฑyor.
CHP’nin 2018 seรงimlerinde ฤฐYฤฐ Parti’nin seรงime girmesini garantilemek iรงin 15 milletvekilini “รถdรผnรง vermesine” tepkili olan MHP Lideri Devlet Bahรงeli’nin isteฤi doฤrultusunda, “milletvekili transferinin รถnlenmesi” iรงin formรผller gรผndeme gelmiลti.
BBC Tรผrkรงe’nin edindiฤi bilgiye gรถre AKP, siyasi partilerin “milletvekili transferi ile Meclis’te grup kurarak seรงime girme yeterliliฤi kazanmasฤฑnฤฑ” รถnleyecek bir deฤiลikliฤi de teklif taslaฤฤฑna koydu. Mevcut sistemde bir siyasi partinin seรงime girme yeterliliฤi kazanmasฤฑ iรงin 81 ilin yarฤฑsฤฑndan bir fazla ilde รถrgรผt kurmuล olmasฤฑ veya TBMM’de grubunun bulunmasฤฑ koลulu aranฤฑyor.
AKP’nin teklif taslaฤฤฑnda ise “grubu bulunmasฤฑ” seรงeneฤi yer almayacak. Bรถylece seรงime girmek iรงin milletvekili transferine de gerek kalmayacak. Ancak milletvekillerinin iradelerinin sฤฑnฤฑrlanamayacaฤฤฑ gerekรงesiyle, baลka bir partiye geรงerek grup kurmalarฤฑnฤฑn engellenmesi dรผลรผncesinden vazgeรงildi.
Grup sayฤฑsฤฑ aynฤฑ kalacak
รalฤฑลma sรผrecinde tartฤฑลฤฑlan bir baลka konu daha รถnce 450 olan milletvekili sayฤฑsฤฑnฤฑn 600’e รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ ile siyasi partilerin grup kurmak iรงin gerekli olan milletvekili sayฤฑsฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑydฤฑ.
Anayasa’nฤฑn 95. Maddesi’ne gรถre 20 milletvekili olan siyasi parti Meclis’te grup kurabiliyor. Ancak bu dรผzenleme anayasa deฤiลikliฤi gerektiriyor ve Cumhur ฤฐttifakฤฑ’nda bulunan AKP, MHP ve BBP’nin bรถyle bir deฤiลiklik iรงin parlamentodaki sandalye sayฤฑsฤฑ yeterli deฤil. O nedenle de grup kurma sayฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrmaya iliลkin bir dรผzenleme รถngรถrรผlmedi.
Seรงim kurullarฤฑnda deฤiลiklik
Bir baลka deฤiลikliฤin ise il ve ilรงe seรงim kurul baลkanlarฤฑnฤฑn seรงimi konusunda olacaฤฤฑ belirtiliyor. ฤฐl seรงim baลkanlarฤฑnฤฑn belirlenmesi konusunda da deฤiลiklik yapฤฑlmasฤฑ planlanฤฑyor.
Mevcut yasaya gรถre il veya ilรงedeki en kฤฑdemli hakim seรงim kurulu baลkanฤฑ oluyor. AKP ise bazen kฤฑdemli hakimlerin bu gรถrevi yapmak istemediฤi gerekรงesiyle, en kฤฑdemli hakim yerine birinci sฤฑnฤฑfa ayrฤฑlmฤฑล hakimler arasฤฑndan tercih olanaฤฤฑ sunulmasฤฑnฤฑ istiyor.
Erken seรงim tartฤฑลmalarฤฑnฤฑ รถnรผne geรงer mi?
AKP ve MHP’nin seรงim ve Siyasi Partiler Yasasฤฑ’nฤฑ Meclis gรผndemine yeni yฤฑlฤฑn ilk aylarฤฑnda getirme gerekรงelerinden biri de “erken seรงim tartฤฑลmalarฤฑnฤฑn รถnรผnรผ kesmek” olarak gรถsteriliyor.
Anayasa’ya gรถre seรงim yasalarฤฑnda yapฤฑlacak deฤiลiklikler, yรผrรผrlรผฤe girdiฤi tarihten itibaren bir yฤฑl iรงinde yapฤฑlacak seรงimlerde uygulanamฤฑyor. Meclis gerekli รงoฤunlukla seรงim kararฤฑ alฤฑrsa, bir sene geรงmesini beklemeden yani yapฤฑlacak yeni deฤiลiklikleri uygulamadan da seรงimlerin yapฤฑlmasฤฑnฤฑn รถnรผnde bir engel bulunmuyor.
