Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Aylฤฑk Fiyat Geliลmeleri Raporu’na gรถre, kasฤฑm ayฤฑnda enflasyondaki yรผkseliลe en belirgin katkฤฑ enerji grubundan gelirken, yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑ enerjide 0,73 puan, hizmette 0,30 puan, alkol-tรผtรผn-altฤฑnda 0,15 puan, gฤฑdada 0,13 puan ve temel mal grubunda 0,11 puan arttฤฑ.
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumunun (TรฤฐK) ekim ayฤฑnda Tรผketici Fiyat Endeksi’nin (TรFE) yรผzde 3,51 arttฤฑฤฤฑnฤฑ ve yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 21,31’e yรผkseldiฤini aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan TCMB’nin Kasฤฑm Ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu da yayฤฑmlandฤฑ.
Rapora gรถre, kasฤฑm ayฤฑnda enflasyondaki yรผkseliลe en belirgin katkฤฑ enerji grubundan geldi. Uluslararasฤฑ enerji fiyatlarฤฑnda bu dรถnemde bir miktar gevลeme gรถrรผlรผrken, TL’deki gรถrรผnรผmle baลta akaryakฤฑt, tรผp gaz ve kรถmรผr olmak รผzere yurt iรงi enerji fiyatlarฤฑ artฤฑล kaydetti.
Enflasyondaki yรผkseliลte รถne รงฤฑkan bir diฤer grup hizmet sektรถrรผ oldu. Bu grupta lokanta-otel grubu fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlanma belirgin dรผzeyde gerรงekleลti. Taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda enflasyonundaki seyir, yemek hizmetleri enflasyonunu olumsuz yรถnde etkiledi.
Kasฤฑm ayฤฑnda kรผresel gฤฑda ve tarฤฑmsal emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล eฤilimi tahฤฑllar รถncรผlรผฤรผnde sรผrerken, bu geliลmenin olumsuz yansฤฑmalarฤฑna karลฤฑn taze meyve ve sebze enflasyonundaki gรถrรผnรผm ve baz etkisiyle gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda geriledi. Temel mal fiyatlarฤฑndaki aylฤฑk artฤฑล ise hฤฑzlandฤฑ. Bu grupta, bir รถnceki yฤฑlฤฑn kasฤฑm ayฤฑndaki yรผksek artฤฑล nedeniyle yฤฑllฤฑk enflasyon gรถrece yatay seyretti.
Aynฤฑ dรถnemde emtia fiyatlarฤฑnda sรผregelen olumsuz seyir, tedarik zincirlerinde artarak devam eden aksamalar ve TL’deki geliลmelerle birlikte รผretici fiyatlarฤฑnda enerji ve ara mallarฤฑ baลta olmak รผzere genele yayฤฑlan artฤฑลlar gรถrรผldรผ. Bu gรถrรผnรผm altฤฑnda B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ ve ana eฤilimleri yรผkseldi.
Sรถz konusu geliลmelerle kasฤฑmda รถnceki aya gรถre yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑ; enerjide 0,73 puan, hizmette 0,30 puan, alkol-tรผtรผn-altฤฑnda 0,15 puan, gฤฑdada 0,13 puan ve temel mal grubunda 0,11 puan arttฤฑ.
“Hizmet sektรถrรผnde yฤฑllฤฑk enflasyon lokanta-otelde belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda yรผkseldi”
Hizmet fiyatlarฤฑ kasฤฑmda yรผzde 1,88 yรผkselirken, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 1,45 puan artarak yรผzde 16,88 oldu. Yฤฑllฤฑk enflasyon, lokanta-otelde belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda yรผkseldi.
Lokanta-otelde yฤฑllฤฑk enflasyon kasฤฑm ayฤฑnda yรผzde 28,90 seviyesine ulaลฤฑrken, alt grubun hizmet enflasyonu รผzerindeki olumsuz etkisi belirginleลti. Bu geliลmede, ekmek-tahฤฑl รผrรผnleri ile et ve et รผrรผnleri gibi gฤฑda fiyatlarฤฑndaki gรถrรผnรผmle birlikte yemek hizmetleri fiyatlarฤฑndaki yรผzde 4,24’lรผk artฤฑล รถne รงฤฑktฤฑ. Konaklama hizmetleri fiyatlarฤฑnda da yรผzde 2,43 ile yรผkseliล eฤilimi sรผrdรผ.
Diฤer hizmetler grubunda ise sigorta hizmetlerinin yanฤฑ sฤฑra kura duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan bakฤฑm ve onarฤฑm hizmetlerinde yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑ gerรงekleลti. Mevsimsel etkilerden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle incelendiฤinde, kira enflasyonundaki yรผkseliล eฤiliminin kasฤฑm ayฤฑnda da sรผrdรผฤรผ izlendi.
Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu kasฤฑmda 0,10 puan gerileyerek yรผzde 18,36 oldu. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon dayanฤฑklฤฑ mal grubunda gerilerken, giyim ve ayakkabฤฑ ile diฤer temel mallar gruplarฤฑnda artฤฑล gรถsterdi. Tรผrk lirasฤฑndaki geliลmelere baฤlฤฑ olarak yรผksek aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ gรถzlenen dayanฤฑklฤฑ mal grubunda, bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemindeki yรผksek baz sebebiyle yฤฑllฤฑk enflasyon geriledi.
Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ bu dรถnemde yรผzde 4,06 artarken, bu geliลmede yรผzde 5,21 ile otomobil, yรผzde 5,31 ile mobilya ve yรผzde 2,40’la beyaz eลya fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar belirleyici oldu, diฤer elektrikli ve elektriksiz aletlerdeki yรผkseliล ise yรผzde 0,63’le sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑ.
Diฤer temel mallarda kur geliลmeleriyle birlikte fiyat artฤฑลlarฤฑ, konutun bakฤฑm onarฤฑmฤฑ, kiลisel bakฤฑm รผrรผnleri, evle ilgili temizlik malzemeleri ve ev iรงi tekstil รผrรผnleri รถn planda olmak รผzere grup geneline yayฤฑlarak devam etti. Grup aylฤฑk enflasyonu da yรผzde 4,27 oldu.
รte yandan, giyim ve ayakkabฤฑ fiyatlarฤฑ kasฤฑmda yรผzde 1,65 yรผkselerek mevsimsel ortalamasฤฑnฤฑn altฤฑnda artฤฑล gรถsterirken, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yataya yakฤฑn bir seyir izledi.
“Tarฤฑmsal kuraklฤฑk, kur geliลmeleri ve girdi maliyetleri etkili olmaya devam etti”
Enerji fiyatlarฤฑ kasฤฑmda yรผzde 5,95 artarken, bu dรถnemde uluslararasฤฑ enerji fiyatlarฤฑ ฤฑlฤฑmlฤฑ seyretti. TL’deki gรถrรผnรผmle birlikte yรผzde 14,25’le katฤฑ yakฤฑt, yรผzde 13,96’yla tรผp gaz ve yรผzde 12,34’le akaryakฤฑt gruplarฤฑnda yรผksek aylฤฑk artฤฑลlar kaydedildi. Bรถylece yฤฑllฤฑk enerji enflasyonu kasฤฑmda 6,38 puan yรผkselerek yรผzde 32,14 oldu.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler fiyatlarฤฑ kasฤฑmda yรผzde 3,92 artarken, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu bir รถnceki yฤฑldaki yรผksek bazฤฑn da etkisiyle 0,30 puan gerileyerek yรผzde 27,11’le yรผksek seyrini korudu. Yฤฑllฤฑk enflasyon, iลlenmemiล gฤฑda grubunda 3,98 puan dรผลรผลle yรผzde 25,22’ye geriledi, iลlenmiล gฤฑda grubunda ise 3,15 puan artฤฑลla yรผzde 28,86’ya yรผkseldi.
ฤฐลlenmemiล gฤฑda enflasyonundaki gerilemede temelde taze meyve-sebze fiyatlarฤฑ etkili olurken, mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler eylรผl ayฤฑndan bu yana taze meyve-sebze grubunda gรถzlenen dรผzeltmenin sebze kaynaklฤฑ olarak bu dรถnemde de sรผrdรผฤรผne iลaret etti.
Bu dรถnemde, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubu genelinde fiyatlar yรผzde 5,47’yle รถnemli รถlรงรผde yรผkselirken, et, yumurta, patates, kuruyemiล ve bakliyat fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlar รถne รงฤฑktฤฑ. Bu geliลmelerde tarฤฑmsal kuraklฤฑk, kur geliลmeleri ve girdi maliyetleri etkili olmaya devam etti.
ฤฐลlenmiล gฤฑdada aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 4,83’le hฤฑzlandฤฑ. Bu dรถnemde genele yayฤฑlan yรผksek artฤฑลlar gรถrรผlmekle birlikte รถzellikle tarฤฑmsal kuraklฤฑk ve uluslararasฤฑ tahฤฑl fiyatlarฤฑnda gรถzlenen olumsuz seyir ile kur geliลmelerinin yansฤฑmalarฤฑnฤฑn hissedildiฤi ekmek ve tahฤฑllar grubundaki aylฤฑk yรผzde 7,20’lik yรผkseliล dikkati รงekti.
รte yandan, kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlarฤฑn etkilerinin izlendiฤi iลlenmiล et รผrรผnleri, uluslararasฤฑ yaฤ fiyatlarฤฑnฤฑn etkilerinin gรถrรผldรผฤรผ katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar ile ลeker ve ลekerle baฤlantฤฑlฤฑ รผrรผn gruplarฤฑ รถne รงฤฑktฤฑ. Bu geliลmeler sonucunda taze meyve ve sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon 2,23 puan yรผkselerek yรผzde 29,76’ya ulaลtฤฑ.
“Tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar sรผrdรผ”
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ kasฤฑm ayฤฑnda yรผzde 9,99 artarken, yฤฑllฤฑk enflasyon 8,31 puan yรผkseliลle yรผzde 54,62 oldu.
Alt gruplar geneline yayฤฑlan yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑnda TL’deki geliลmeler ve tarฤฑmsal รผrรผnler baลta olmak รผzere emtia fiyatlarฤฑndaki yรผksek seyir belirleyici olmaya devam ederken, tedarik zincirindeki aksamalar tekrar belirginleลti. Bu dรถnemde petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn eฤilimi รถnemli รถlรงรผde yรผkseldi.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji ve ara mallarฤฑnda daha belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda yรผkseldi. En belirgin artฤฑล ise yรผzde 13,33 ile enerji grubunda gerรงekleลti. Bu geliลmede elektrik enerjisinin รผretim ve daฤฤฑtฤฑmฤฑ, rafine edilmiล petrol รผrรผnleri, gaz imalatฤฑ ve kรถmรผr imalatฤฑ รถne รงฤฑktฤฑ.
Aylฤฑk yรผzde 11,55 yรผkselen ara mallarฤฑ fiyatlarฤฑnda demir-รงelik ile diฤer metaller, tekstil iplik ve elyaflarฤฑ, kimyasal ve plastik รผrรผnler dikkati รงekerken, diฤer alt kalemlerde de belirgin artฤฑลlar izlendi. Sermaye mallarฤฑndaki fiyat artฤฑลฤฑnda ise metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑ ile bunlarฤฑn parรงa ve aksesuarlarฤฑ ve makineler รถn plana รงฤฑktฤฑ. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑ mobilya, mรผcevherat ve ev aletleri รถncรผlรผฤรผnde yรผkselirken, dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑndaki artฤฑลta et รผrรผnleri, tekstil รผrรผnleri, katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar ile diฤer gฤฑda รผrรผnleri belirleyici oldu.
Bu geliลmelerle tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerinde รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar sรผrdรผ.
