Ekonomi yazarฤฑ ฤฐbrahim Kahveci son ekonomik geliลmeleri รถzetleyen bir makale kaleme aldฤฑ. Kahveciye gรถre, Merkez Bankasฤฑnฤฑn dรผลรผrdรผฤรผ faizden TC Devleti bile yararlanamฤฑyor.
Kahveciโโnin son saptamalarฤฑ ลu ลekilde;
Henรผz yazฤฑlฤฑ hale bile gelmemiล ama 19 yฤฑl bugรผnler iรงin beklendiฤi sรถylenen bir ekonomik deneme yapฤฑyoruz.
Milli Gรผvenlik Kurumu-MGK bile bu denemeye sahip รงฤฑktฤฑ. Adฤฑ รผzerinde deneme iลte…
Zaten kendileri de โbir ลey deniyoruzโ demediler mi?
Gelin bu denemenin bazฤฑ matematiksel boyutlarฤฑna bakalฤฑm. Gerรงi matematiฤi pek sevmiyorlar ama biz yine de biraz zorlayalฤฑm.
-BDDK verilerine gรถre Ekim 2021โde toplam TL kredileri : 2 trilyon 630 milyar TL
-Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn TL kredilerinden aldฤฑฤฤฑ faiz ise: 414,2 milyar TL
Merkez Bankasฤฑ hiรง faiz indirmese ve bankalar aynฤฑ faizleri almaya รงalฤฑลmฤฑล olsa, bankalarฤฑn yฤฑllฤฑk faiz geliri : 550 milyar lira olacaktฤฑr.
ฤฐลte bรผtรผn kฤฑyamet bu 550 milyar liralฤฑk faiz gideri iรงin kopuyor.
Merkez Bankasฤฑ faiz dรผลรผrdรผ ama bu faiz dรผลรผลรผ piyasaya nerede ise hiรง yansฤฑmadฤฑ. Hatta daha geรงen hafta Devlet Hazinemiz yรผzde 20,44โden borรงlanabildi.
Bu da bir baลka not olsun…
Tekrar edelim: Merkez Bankasฤฑnฤฑn dรผลรผrdรผฤรผ faizden TC Devleti bile yararlanamฤฑyor. Hatta tam tersine, tahvil faizleri yรผzde 17โlerden yรผzde 21โlere yรผkseldi.
Nasฤฑl baลarฤฑ ama…
***
Biz yine basit hesaba geri dรถnelim: Varsayalฤฑm ki MBโnin faiz indirimi piyasaya yansฤฑdฤฑ. Ve indirim sonrasฤฑ faiz gideri yรผzde 20 dรผลerek yฤฑllฤฑk 550 milyar liradan 440 milyar liraya dรผลtรผ.
Hatta gelin biz Merkez รถtesi daha iyimser hesap yapalฤฑm: Faizlerde 4 puan yerine 5-6 puanlฤฑk dรผลรผล kabul edelim. Bu durumda bile รผlkemizde faizden yapฤฑlacak tasarruf sadece ve sadece 150 milyar TL oluyor.
Durun…
TL kredi faizlerinin รถnemli kฤฑsmฤฑ tรผketici ve kredi kartlarฤฑndan geliyor. Hani โYeni Ekonomi Denemesindeโ รผretim, yatฤฑrฤฑm, istihdam ve ihracat iรงin bรผyรผk maliyet tasarrufu edilecek deniliyor ya… ฤฐลte o bรถlรผm sadece faiz giderinin yarฤฑsฤฑ ediyor.
Yani kฤฑyameti kopardฤฑฤฤฑmฤฑz รผretim, yatฤฑrฤฑm, istihdam ve ihracat kฤฑsmฤฑnฤฑn FAฤฐZ maliyetini sadece 75 milyar TL dรผลรผrmeyi hedefliyoruz. Toplam maliyeti bile 300 milyar lirayฤฑ (yรผzde 19 faize gรถre) geรงmiyor.
***
Bu arada ลu notu da dรผลelim:
Bankalar (katฤฑlฤฑm bankalarฤฑ dahil) yฤฑlฤฑn ilk 9 ayฤฑnda 414,2 milyar lira kredilerden faiz almฤฑล ama mevduata da 267.2 milyar lira faiz รถdemiลler.
รlkemizin TLโde net faiz maliyeti 9 ayda 147 milyar lira. ฤฐลte bu paranฤฑn yarฤฑsฤฑ iรงin รRETฤฐM, YATIRIM, ฤฐSTฤฐHDAM ve ฤฐHRACATIN รถnรผnde engel diyorlar…
Evet, hikaye bu.
Ya maliyet tarafฤฑ?
Bakฤฑnฤฑz yukarฤฑda รผlkemizi kurtaracak diye sรถylediฤimiz faiz maliyetini yazdฤฑk. Rakamlarฤฑn hepsi MฤฐLYAR TL. Yapฤฑlacak tasarruf ise en fazla 150 milyar TL civarฤฑnda. Ve bunun da sadece yarฤฑsฤฑ ticari kredi faizi tarafฤฑndan geliyor.
Ticari kredilerin YATIRIM kฤฑsmฤฑna hiรง girmedik bile.
ลimdi maliyet kฤฑsmฤฑna geรงelim. Bakฤฑn burada rakamlar TRฤฐLYON olarak geรงiyor. Gelin hesaplayalฤฑm:
Ekim 2021 itibari ile Tรผrkiyeโnin toplam dฤฑล borcu: 446 milyar 439 milyon dolar.
Yeni Ekonomi Denemesine geรงiyoruz diye faizlerde indirim sinyali Eylรผl baลฤฑnda verildi. Yani tam 3 ay รถnce 1 dolar 8,30 TL ediyordu, ลimdi ise 13,30 TL.
Sadece dฤฑล borcun TL karลฤฑlฤฑฤฤฑ 3 trilyon 705 milyar liradan 5 trilyon 938 milyar liraya yรผkseldi.
Evet, dฤฑล borรง maliyeti son 3 ayda bu ekonomi denemesinde bize sadece ve sadece 2 TRฤฐLYON 232 MฤฐLYAR TLโye mal oldu.
Ama maliyet bu kadarla bitmiyor. Mesela 2019โda Berat Albayrak ile baลlayan dolar ile iรง borรงlanma maliyetini de eklemeliyiz. Orada da 157 milyar liralฤฑk maliyet artฤฑลฤฑ var. Ama bรผyรผk kalemlerden diฤeri de Hazine Garantileri. ฤฐลte o maliyetler de artฤฑk 800 milyar lira arttฤฑ.
Hafta sonu Prof. Dr. Uฤur Emek yazdฤฑ: Osmangazi Kรถprรผsรผnรผn geรงiล bedeli 637 TL olacak. Tabii bunun bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑ devletimiz kasadan vergilerimizle รถdeyecek.
***
ฤฐลin รถzeti ลu: Son 3 ayda Yeni Ekonomi Denemesinin kur artฤฑลฤฑndan dolayฤฑ sadece stok hanemize maliyeti tam 3 TRฤฐLYON 187 MฤฐLYAR TL oldu. (Kur artฤฑลฤฑnฤฑn ithal mallar รผzerinden maliyetine hiรง deฤinmedim bile)
Bu rakamฤฑ 26 milyon 250 bin haneye bรถldรผฤรผmรผzde her eve 121 bin liralฤฑk bir fatura รงฤฑkmฤฑล oldu.
Artฤฑk zamanla รถdersiniz…
Ne de olsa Milli Gรผvenlik sorunumuz 150 milyar TL faiz gideri iรงin oluลtu ya…
Ya da ลu ลekilde izah edelim: 150 milyar faiz tasarrufu iรงin 3,2 trilyon lira kur maliyeti oluลturduk ya…
Nasฤฑl model ama…
Ama Nas var!
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan รถnceki akลam TRT canlฤฑ yayฤฑnฤฑnda ve dรผn AK Parti Grup toplantฤฑsฤฑnda iki teลvik paketi baลlattฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
50 kiลinin altฤฑnda istihdamฤฑ olup her yeni 1 istihdam edecek ลirketlere istihdam baลฤฑ 100 bin lira kredi verilecekmiล.
Oysa sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz faiz konusunda โOrtada Nas varโ demiลti.
Biz de buradan gรถrevimizi yerine getirelim ve ekonomide รงรถzรผm olarak akla hemen kredi geldiฤi iรงin sรถyleyelim: โEfendim ortada Nas varโ
Herhalde kredi denilince aklฤฑmฤฑza faiz gelecektir. Yoksa kargadan baลka kuล, krediden baลka รงรถzรผm mรผ yok…
ลer gรผรง MB mi?
Ortada bir laf dรถnรผyor. Neymiล efendim, her denememizde ลer gรผรงler dรถvizle oynuyormuล ve bizi dize getirmeye รงalฤฑลฤฑyorlarmฤฑล.
Gรผnlerdir yazฤฑyorum.
ฤฐki matematik iลlemi yeterli.
Merkez Bankasฤฑ Mart ayฤฑndan 19 Kasฤฑm tarihine kadar dรถviz rezervini 45,5 milyar dolardan 80,3 milyar dolara yรผkseltti. Merkez Bankasฤฑ piyasadan dรถviz almฤฑyor elbette. ฤฐhracatรงฤฑlardan dรถnen dรถvizlerden alฤฑyor. Ve bunun sonucu piyasada ithalatรงฤฑya dรถviz kalmฤฑyor.
Bakฤฑn Mart ayฤฑndan bu yana รผlke vatandaลlarฤฑ รถyle dรถviz almamฤฑล. Hatta 11 Kasฤฑmโdan 26 Kasฤฑma yabancฤฑ para-YP mevduatlarฤฑ 258,3 milyar dolardan 254,3 milyar dolara dรผลmรผล.
Millet dรถviz satarken Merkez Bankasฤฑ dรถviz alฤฑyor ve bunun sonucunda da YABANCILAR SALDIRIYOR nasฤฑl diyebiliriz?
Bu iลin bir matematiฤi yok mu?
Ortada rakam var. O zaman konuลurken rakamlara bakmamฤฑz gerekmiyor mu?
ย
