BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre WHO, ilk belirlemelere gรถre bu varyantฤฑn hastalฤฑฤฤฑ geรงiren kiลileri tekrar etme potansiyelinin bulunduฤunu aรงฤฑkladฤฑ.
รrgรผt, varyantฤฑn รถzelliklerini tam olarak anlamanฤฑn birkaรง hafta sรผrebileceฤini duyurdu.
WHO’nun aรงฤฑklamasฤฑ dรผnya รงapฤฑnda borsalarฤฑ etkiledi, aรงฤฑklamanฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑ 26 Kasฤฑm Cuma akลamฤฑ ฤฐngiltere’deki FTSE 100 endeksi yรผzde 3,6 deฤer kaybetti. Bu 72 milyar sterline denk bir kayฤฑp. FTSE 100, pandeminin ilk gรผnlerinden bu yana bir gรผnde bu kadar deฤer kaybetmemiลti.
ABD’de Dow Jones endeksi yรผzde 2,5, Nasdaq ise yรผzde 2,2 deฤer kaybetti.
BioNTech ve Moderna ลirketleri mevcut aลฤฑlarฤฑnฤฑn yeni varyanta etkisini incelemeye baลladฤฑklarฤฑnฤฑ duyurdu.
Moderna ayrฤฑca Omicron’a รถzel yeni bir hatฤฑrlatma dozu รผzerinde รงalฤฑลacaklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ABD Baลkanฤฑ Biden, Covid-19 aลฤฑlarฤฑna dair patentlerin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu, “Bu yeni varyant hakkฤฑndaki haberler, kรผresel aลฤฑlamaya ulaลana kadar pandeminin sonlanmayacaฤฤฑnฤฑ hiรง olmadฤฑฤฤฑ kadar net gรถsteriyor” dedi.
BBC Saฤlฤฑk ve Bilim Muhabiri James Gallagher’a bilgi veren bir bilim insanฤฑ, varyantฤฑ “korkunรง” diye niteledi, bir diฤeri ise bugรผne kadar gรถrdรผฤรผ en kรถtรผ varyant olduฤunu sรถyledi.
BBC’ye konuลan Nottingham รniversitesi Kรผresel Virรผs Araลtฤฑrmalarฤฑ Merkezi Direktรถrรผ Prof. Jonathan Ball ise “Henรผz aลฤฑrฤฑ tepki vermeye gerek yok. Ama bu virรผsรผn รถzelliklerini anlayana kadar dikkatli olmamฤฑz gerekiyor” dedi.
ABD, Avrupa Birliฤi, ฤฐngiltere ve Tรผrkiye’nin de aralarฤฑnda bulunduฤu รผlkeler, Gรผney Afrika ve bazฤฑ komลularฤฑna yรถnelik seyahat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑ devreye soktu.
Henรผz varyant yeni ortaya รงฤฑktฤฑ ve tespit edilen vakalarฤฑn รงoฤu hala Gรผney Afrika’nฤฑn bir bรถlgesinde yoฤunlaลฤฑyor. Fakat varyantฤฑn aslฤฑnda daha geniล bir ลekilde yayฤฑlmฤฑล olabileceฤine dair bazฤฑ ipuรงlarฤฑ da var.
Akla hemen bu yeni varyantฤฑn ne hฤฑzla yayฤฑldฤฑฤฤฑ, aลฤฑlarฤฑn koruyuculuฤunu ne kadar aลabildiฤi ve ne yapmak gerektiฤi gibi birรงok soru geliyor.
Bunlarฤฑn รงoฤuna ลu anda ancak fikir yรผrรผtme yรถntemiyle cevap verilebiliyor.
Omicron varyantฤฑ hakkฤฑnda neler biliniyor?
Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ, varyantฤฑ bugรผn daha รถncekiler gibi (Alfa, Beta, Delta) Yunan alfabesinden bir harfle isimlendirdi: Omicron, Tรผrkรงesiyle Omikron.
Varyant hakkฤฑndaki en รถnemli bilgi, รงok sayฤฑda mutasyona uฤramฤฑล olmasฤฑ.
Gรผney Afrika Salgฤฑn Hastalฤฑklarla Mรผcadele ve Araลtฤฑrma Merkezi Baลkanฤฑ Profesรถr Tulio de Oliveira, varyantta “sฤฑradฤฑลฤฑ bir mutasyonlar bileลimi” olduฤunu sรถyledi.
Profesรถr Tulio de Oliveira, “Bu varyant, daha รถnce dolaลฤฑmda olan varyantlardan รงok farklฤฑ” dedi ve ekledi:
“Varyant bizi ลaลฤฑrttฤฑ. Evrim sรผrecinde bรผyรผk bir sฤฑรงrama ve beklediฤimizden รงok daha fazla sayฤฑda mutasyona uฤramฤฑล.”
Bir basฤฑn toplantฤฑsฤฑyla bulgularฤฑ aรงฤฑklayan Oliveira, varyantta 50 mutasyon olduฤunu ve bunlarฤฑn 30’dan fazlasฤฑnฤฑn virรผsรผn dฤฑล yรผzeyindeki protein รงฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnda bulunduฤunu sรถyledi.
Bu รงฤฑkฤฑntฤฑlar virรผsรผn vรผcuttaki saฤlฤฑklฤฑ hรผcrelere girebilmesinde hayati rol oynuyor ve bu nedenle mevcut koronavirรผs aลฤฑlarฤฑ bu รงฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ etkisizleลtirmeyi hedefliyor.
Virรผsรผn bizim saฤlฤฑklฤฑ hรผcrelerimizle ilk temasฤฑnฤฑ saฤlayan kฤฑsฤฑmlarฤฑna iyice yakฤฑndan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda bu bรถlรผmde orijinal virรผse gรถre 10 farklฤฑ mutasyon olduฤu gรถrรผlรผyor. Oysa dรผnyada en son hฤฑzla yayฤฑlan Delta varyantฤฑnฤฑn bu kฤฑsmฤฑnda sadece iki mutasyon vardฤฑ.
Bu dรผzeyde bir mutasyonun muhtemelen virรผsรผ yenemeyen tek bir hastadan yayฤฑldฤฑฤฤฑ dรผลรผnรผlรผyor.
Aslฤฑnda her mutasyon mutlaka olumsuz olmayabilir. Burada bu mutasyonlarฤฑn tam olarak neye yaradฤฑฤฤฑnฤฑ anlayabilmek รถnem kazanฤฑyor.
Ama burada kaygฤฑ yaratan en รถnemli nokta yeni virรผsรผn รin’in Vuhan kentinde ortaya รงฤฑkan orijinalinden รงok farklฤฑ olmasฤฑ. Bu, Vuhan virรผsรผ esas alฤฑnarak รผretilen aลฤฑlarฤฑn yeni varyanta karลฤฑ ne kadar etkili olacaฤฤฑ konusunda ciddi kuลku yaratฤฑyor.
Yeni varyanttaki bazฤฑ mutasyonlar eski varyantlarda da gรถrรผlmรผลtรผ. Bu da bu deฤiลikliklerin yeni varyantta nasฤฑl bir etkisi olabileceฤine dair bir fikir verebiliyor.
Mesela N501Y diye adlandฤฑrฤฑlan bir mutasyon, virรผsรผn daha hฤฑzlฤฑ yayฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor gibi gรถrรผnรผyor. Bazฤฑ mutasyonlar var ki vรผcudumuzdaki antikorlarฤฑn virรผsรผ tanฤฑmasฤฑnฤฑ gรผรงleลtiriyor ve aลฤฑlarฤฑn etkisini zayฤฑflatฤฑyor. Fakat bazฤฑ mutasyonlar da tamamen bu son varyanta รถzgรผ.
Gรผney Afrika’daki KwaZulu-Natal รniversitesi’nden Profesรถr Richard Lessells “Bu yeni mutasyonlar bizi, varyantฤฑn bulaลฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn, insandan insana geรงme kaabiliyetinin artmฤฑล olabileceฤi, aynฤฑ zamanda baฤฤฑลฤฑklฤฑk sistemini daha kolay aลma yeteneฤinin geliลmiล olabileceฤi konusunda kaygฤฑlandฤฑrฤฑyor” diyor.
ลimdiye kadar kaฤฤฑt รผzerinde รงok korkutucu gรถrรผnen ama pratikte tehlikeli olmadฤฑฤฤฑ anlaลฤฑlan birรงok varyant ortaya รงฤฑktฤฑ.
Beta varyantฤฑ bu yฤฑlฤฑn baลฤฑnda en kaygฤฑ verici yeni varyant olarak gรถrรผlmรผลtรผ รงรผnkรผ baฤฤฑลฤฑklฤฑk sistemini aลma konusunda daha geliลkindi. Ama sonunda hฤฑzlฤฑ yayฤฑlma รถzelliฤiyle รถne รงฤฑkan Delta varyantฤฑ dรผnyayฤฑ bir baลtan bir baลa etkiledi.
ฤฐngiltere’de Cambridge รniversitesi’nden Profesรถr Ravi Gupta, “Beta baฤฤฑลฤฑklฤฑk sistemine takฤฑlmamayฤฑ baลarฤฑyordu. Delta ise daha bulaลฤฑcฤฑydฤฑ, baฤฤฑลฤฑklฤฑktan kaรงma รถzelliฤi daha zayฤฑftฤฑ. Bu son varyantta her iki รถzelliฤin de daha ileri dรผzeyde olmasฤฑ potansiyeli var” diyor.
