- Soruลturma hakkฤฑnda detaylฤฑ bilgi verildi
- Marketler 19 ay boyunca incelendi
- Kamuoyunda sรผrekli fahiล fiyat konusunun gรผndemde olduฤuna dikkati รงeken Kรผle, ลu bilgileri verdi:
- “Piyasa organize edildi”
- “Kartel Anayasa’ya gรถre suรงtur”
- Uygulanan cezalarฤฑn bu hรผkรผmler doฤrultusunda verildiฤine iลaret eden Kรผle, ลรถyle konuลtu:
- “Tedarikรงilere iliลkin ayrฤฑ soruลturma yรผrรผyor”
- Soruลturma kapsamฤฑnda sadece tek bir tedarikรงiye ceza kesilmesi ve ceza miktarlarฤฑnฤฑn yรผksekliฤine iliลkin yorumlarฤฑ da deฤerlendiren Kรผle, ลunlarฤฑ kaydetti:
Rekabet Kurumu (RK) Baลkanฤฑ Birol Kรผle, AA muhabirine, Rekabet Kurulu tarafฤฑndan zincir marketlere kesilen 2,7 milyar liralฤฑk rekor cezanฤฑn ardฤฑndan yaลanan tartฤฑลmalara iliลkin deฤerlendirmede bulundu.
Soruลturma hakkฤฑnda detaylฤฑ bilgi verildi
Soruลturma sรผrecine iliลkin bilgi veren Kรผle, 5 perakende zincirine ve 1 tedarik ลirketine idari para cezasฤฑ verilmesiyle sonuรงlanan soruลturma sรผrecinin yaklaลฤฑk 19 ay รถnce, 31 Mart 2020’de Kurul tarafฤฑndan alฤฑnan รถn araลtฤฑrma kararฤฑyla baลladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. รn araลtฤฑrma raporunun 7 Mayฤฑs 2020’de Rekabet Kurulunda gรถrรผลรผlmesi sonucu 30 teลebbรผs hakkฤฑnda soruลturma kararฤฑ verildiฤini ifade eden Kรผle, yaklaลฤฑk bir yฤฑlda hazฤฑrlanan soruลturma raporunun 31 Mart 2021’de uzmanlar tarafฤฑndan hazฤฑrlanฤฑp tamamlandฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Marketler 19 ay boyunca incelendi
Kรผle, “Yani aslฤฑnda karardan tam 7 ay รถnce, bugรผn karara konu olan ihlal tespitlerinin yer aldฤฑฤฤฑ rapor taraflarla paylaลฤฑlmฤฑลtฤฑr. Konu bugรผnรผn konusu deฤildir. 2018 yฤฑlฤฑna kadar geriye giden delil niteliฤindeki yazฤฑลmalar ele geรงirilmiลtir. Bildiฤiniz รผzere nihai karar 28 Ekim’de alฤฑnmฤฑลtฤฑr. Soruลturma sรผrecinde iddia konusu eylemlerle ilgili olarak taraflardan รผรง yazฤฑlฤฑ, bir sรถzlรผ olmak รผzere toplam 4 savunma alฤฑnmฤฑลtฤฑr. Kanunun รถngรถrdรผฤรผ usulรผ sรผreรงlerin tamamlanmasฤฑ sonucu alฤฑnan nihai karar, yaklaลฤฑk 19 aylฤฑk bir zaman dilimini kapsayan inceleme sonucunda verilmiลtir.” diye konuลtu.
Kamuoyunda sรผrekli fahiล fiyat konusunun gรผndemde olduฤuna dikkati รงeken Kรผle, ลu bilgileri verdi:
“Bu konuya aรงฤฑklฤฑk getirmekte fayda var. Rekabet Kurumu tarafฤฑndan yapฤฑlan tespitlere gรถre, ihlal konusu davranฤฑลlar nedeniyle fiyatlarฤฑn tรผketici aleyhine yรผkseltildiฤi gรถrรผlmekle birlikte, bu fiyatlarฤฑn ‘fahiล’ olup olmadฤฑฤฤฑna dair bir deฤerlendirme, vurgu ya da fiyatlarฤฑn seviyesine baฤlanmฤฑล herhangi bir sonuรง bulunmamaktadฤฑr. Soruลturmada rekabet hukukunda fahiล ya da aลฤฑrฤฑ fiyat olarak geรงen bir ihlal tรผrรผ incelenmemiลtir. Nitekim bu ihlal tรผrรผ kanunumuzda 6’ncฤฑ maddesindeki hakim durumun kรถtรผye kullanฤฑlmasฤฑ kapsamฤฑnda bir ihlaldir. Oysa mevcut soruลturma, kanunun 4’รผncรผ maddesi รงerรงevesinde yรผrรผtรผlmรผลtรผr. Soruลturma sรผrecinde, fahiล fiyat ya da fiyatlarฤฑn seviyesi deฤil, bu fiyatlarฤฑn rakipler arasฤฑnda doฤrudan veya dolaylฤฑ temaslar yoluyla saฤlanan koordinasyon/eลgรผdรผm sonucunda belirlenip belirlenmediฤi araลtฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr.”
“Piyasa organize edildi”
Kรผle, marketlerin fahiล fiyat sebebiyle haksฤฑz olarak cezalandฤฑrฤฑldฤฑklarฤฑna iliลkin iddialarฤฑna da yanฤฑt vererek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“5 perakendeci teลebbรผs arasฤฑnda doฤrudan veya ortak tedarikรงiler aracฤฑlฤฑฤฤฑyla dolaylฤฑ temaslar yoluyla, satฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑn ve fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn koordinasyonunun saฤlandฤฑฤฤฑ, elde edilen belgelerde ‘piyasanฤฑn organize edildiฤi’, ‘artฤฑrฤฑlan fiyatlarฤฑn rakiplerle eล zamanlฤฑ raflara yansฤฑtฤฑlacaฤฤฑ’ yรถnรผnde ve benzer nitelikte pek รงok ifade bulunduฤu, zincir marketlerin fiyat hareketlerinin de bu bulgularฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde teyit ettiฤi gรถrรผlmรผลtรผr. Ayrฤฑca yine doฤrudan veya ortak tedarikรงiler aracฤฑlฤฑฤฤฑyla geleceฤe dรถnรผk fiyatlar, fiyat artฤฑล tarihleri, dรถnemsel kampanyalar ve indirimler gibi rekabete iliลkin hassas bilgilerin paylaลฤฑldฤฑฤฤฑ, fiyat indirimine giden veya pazar genelinde fiyatlarฤฑn arttฤฑฤฤฑ dรถnemde henรผz fiyat artฤฑลฤฑ yapmayan zincir marketlerin fiyatlarฤฑna tedarikรงiler aracฤฑlฤฑฤฤฑyla mรผdahale edilerek sรถz konusu zincir marketlerin fiyatlarฤฑnฤฑn tรผketiciler aleyhine yรผkseltilmesinin saฤlandฤฑฤฤฑ, nitekim bu durumun genellikle ‘bozuk fiyatlarฤฑn dรผzelttirilmesi’ ลeklinde belgelere yansฤฑdฤฑฤฤฑ tespit ediliyor. Tabii ki buradaki bozuk fiyat ifadesinden dรผลรผk fiyatlarฤฑn kastedildiฤini aรงฤฑklamama sanฤฑrฤฑm gerek yok.”
Soruลturma tarafฤฑ bir tedarikรงi teลebbรผsรผn ise kendi รผrรผnleri bakฤฑmฤฑndan zincir marketler arasฤฑnda satฤฑล fiyatlarฤฑna ve fiyat artฤฑลlarฤฑna yรถnelik gerรงekleลen koordinasyonun saฤlanmasฤฑnda ve sรผrdรผrรผlmesinde rol oynadฤฑฤฤฑ ve perakendecilerin geleceฤe dรถnรผk satฤฑล fiyatlarฤฑ ve fiyat artฤฑล tarihleri gibi rekabete hassas bilgilerin paylaลฤฑmฤฑna aracฤฑlฤฑk ettiฤinin belirlendiฤini vurgulayan Kรผle, “Bu ihlal tรผrรผ rekabet hukukunda kartel olarak bilinen, rakipler arasฤฑnda fiyatlarฤฑn veya miktarlarฤฑn tespiti, mรผลterilerin ya da bรถlgelerin paylaลฤฑlmasฤฑ, ihalelerde danฤฑลฤฑklฤฑ hareket edilmesi gibi konularda gerรงekleลen rekabeti kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ anlaลma veya uyumlu eylemleri kapsamaktadฤฑr. Soruลturma kapsamฤฑnda ise fiyatlarฤฑn tespit edilmesi hususu, fiyat artฤฑล oranlarฤฑ veya tutarlarฤฑnฤฑn ya da fiyat deฤiลikliฤi tarihlerinin koordinasyonu gibi davranฤฑลlarฤฑ iรงermektedir.” deฤerlendirmesinde bulundu.
“Kartel Anayasa’ya gรถre suรงtur”
รncelikle bazฤฑ kesimlerin, kendilerinin “kartel” olarak nitelediฤi bu davranฤฑลlarฤฑ “Piyasanฤฑn olmazsa olmazฤฑ”, hatta “Dรผลรผk fiyatlarฤฑn garantisi olduฤunu” savunmalarฤฑnฤฑ gรผlรผmseyerek izlediklerini belirten Kรผle, Anayasa’nฤฑn “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarฤฑnฤฑn saฤlฤฑklฤฑ ve dรผzenli iลlemelerini saฤlayฤฑcฤฑ ve geliลtirici tedbirleri alฤฑr, piyasalarda fiili veya anlaลma sonucu doฤacak tekelleลme ve kartelleลmeyi รถnler.” maddesini anฤฑmsattฤฑ. Kรผle, Anayasa’da devletin fiili veya anlaลma sonucu doฤacak tekelleลme ve kartelleลmeyi รถnleyeceฤinin aรงฤฑkรงa hรผkme baฤlandฤฑฤฤฑna dikkati รงekerek, “Her ลeyden รถnce kartel Anayasamฤฑza gรถre suรงtur.” dedi. Bu durumun Rekabetin Korunmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanun’a gรถre de hukuka aykฤฑrฤฑ ve yasak olduฤuna dikkati รงeken Kรผle, kanunun amacฤฑnฤฑn da mal ve hizmet piyasalarฤฑndaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ anlaลma, karar ve uygulamalarฤฑ, piyasaya hakim olan teลebbรผslerin bu hakimiyetlerini kรถtรผye kullanmalarฤฑnฤฑ รถnlemek olduฤunu dile getirdi. Kรผle, kanunun Kurula da bu ihlallere son verilmesi iรงin gerekli tedbirleri alฤฑp, bundan sorumlu olanlara idari para cezalarฤฑ uygulama gรถrevini verdiฤini sรถyledi.
Uygulanan cezalarฤฑn bu hรผkรผmler doฤrultusunda verildiฤine iลaret eden Kรผle, ลรถyle konuลtu:
“Kararlarฤฑmฤฑz yargฤฑ denetimine aรงฤฑktฤฑr ve taraflar elbet yargฤฑ yoluna baลvuracaklardฤฑr ancak bunun iรงin รถncelikle bizim gerekรงeli kararฤฑmฤฑzฤฑn yayฤฑmlanmasฤฑ gerekiyor. Bu aลamada vatandaลlarฤฑmฤฑzdan isteฤim, sosyal medya ve diฤer mecralarฤฑn yanlฤฑล yรถnlendirmelerine itibar etmemeleridir. Bugรผnlerde basฤฑna yansฤฑyan gรถrรผลlerin hepsi gerรงeklere deฤil, varsayฤฑmlara dayanmaktadฤฑr. Gerekรงeli kararlarฤฑmฤฑz internet sitemizde herkesin eriลimine aรงฤฑk olarak yayฤฑmlanacaktฤฑr. Gerekรงeli kararlarฤฑmฤฑzda tรผm tespit ve delillerimize yer vereceฤiz. Vatandaลlarฤฑmฤฑz gรผnรผ geldiฤinde kararฤฑ tรผm ลeffaflฤฑฤฤฑyla inceleyebilirler.”
“Tedarikรงilere iliลkin ayrฤฑ soruลturma yรผrรผyor”
Soruลturma kapsamฤฑnda sadece tek bir tedarikรงiye ceza kesilmesi ve ceza miktarlarฤฑnฤฑn yรผksekliฤine iliลkin yorumlarฤฑ da deฤerlendiren Kรผle, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Soruลturmamฤฑz 30 teลebbรผs hakkฤฑnda yรผrรผtรผldรผ ve karara baฤlandฤฑ. Bu teลebbรผsler arasฤฑnda sadece 5 market ve 1 tedarikรงi firma hakkฤฑnda somut deliller elde ettik. Diฤer teลebbรผsler hakkฤฑnda somut deliller elde edilemediฤi iรงin ceza uygulanmadฤฑ ama bu kapsamda iki konuya aรงฤฑklฤฑk getirmekte fayda var. Marketlere verilen cezada geรงen belgeler sadece bir tedarikรงiye yรถnelik belgeler deฤildi. An itibarฤฑyla yine benzer bir ihlal tรผrรผne yรถnelik bir eylem iรงinde bulunduฤu ลรผphesiyle 14 tedarikรงi teลebbรผsรผn taraf olduฤu 26 Nisan 2021’de alฤฑnan kararla baลlatฤฑlan soruลturma Kurumumuzca halihazฤฑrda yรผrรผtรผlmektedir. Soruลturma raporunun hazฤฑrlanma sรผreci devam etmektedir. Ceza miktarฤฑna gelecek olursak bu konuda yรผrรผrlรผkte olan bir Ceza Yรถnetmeliฤi’miz var. Cezalarฤฑmฤฑzฤฑ gerรงekleลen cirolar รผzerinden bu yรถnetmeliฤe gรถre belirliyoruz. Kartel aฤฤฑr bir ihlaldir ve ceza oranlarฤฑ yรผzde 2 ila yรผzde 4 arasฤฑnda belirlenir. ฤฐhlalin sรผresi bir yฤฑldan fazla ise bu oran yarฤฑm kat, 5 yฤฑldan fazla ise bir kat artฤฑrฤฑlฤฑr. ฤฐhlal konusu faaliyetlerin ciro iรงindeki payฤฑnฤฑn รงok dรผลรผk olmasฤฑ da indirim sebebidir. Her ลey usulรผne uygun ลekilde yapฤฑlmฤฑลtฤฑr. Yakฤฑn tarihte aynฤฑ pazarda, aynฤฑ tรผrde ihlalin tespit edildiฤi diฤer bazฤฑ rekabet otoriteleri tarafฤฑndan yรผzde 3’ten yรผzde 7’ye kadar para cezasฤฑ uygulanmฤฑลtฤฑr.
