Dฤฑล politikada yaลanan kriz her geรงen gรผn bรผyรผyor. F-35 programฤฑndan รงฤฑkarฤฑlan Ankara, 1 milyar 400 milyon dolarฤฑn peลine dรผลtรผ. Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn, โABD, Tรผrkiyeโnin F-35โler iรงin yaptฤฑฤฤฑ รถdemenin karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ F-16โlarla geri vermeyi teklif ettiโ ลeklindeki aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Milli Savunma Bakanฤฑ Hulusi Akar da F-16 gรผndemine iliลkin konuลtu. Akar, โStratejik mรผttefikimiz, dostumuz ABDโden hem F-16 tedariki hem de elimizdeki bazฤฑ uรงaklarฤฑn modernize edilmesi iรงin teknik รงalฤฑลma baลlatฤฑldฤฑโ ifadelerini kullandฤฑ.
BirGรผn’รผn haberine gรถre รถte yandan Uluslararasฤฑ Mali Eylem Gรถrev Gรผcรผ (FATF), Tรผrkiye’yi kara para aklama ve โterรถrizmin finansmanฤฑโ ile mรผcadele konusunda yeterince รงaba gรถstermeyen รผlkelerin bulunduฤu gri listeye aldฤฑklarฤฑnฤฑ duyurmasฤฑnฤฑn yankฤฑlarฤฑ da sรผrรผyor. CHP Ankara Milletvekili Levent Gรถk, FATFโnin Tรผrkiyeโnin gri listeye almasฤฑna iliลkin, Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Lรผtfi Elvanโฤฑn yanฤฑtlamasฤฑ istemiyle TBMMโye soru รถnergesi verdi.
Siyaset bilimci uzmanlarla Ankaraโnฤฑn F-16 hamlesini, Halkbank Davasฤฑโnฤฑ ve โgri listeโ meselesini konuลtuk.
BรTรN FATURA รNLERฤฐNE GELECEK
Tรผrkiyeโnin gri listeye alฤฑnmasฤฑnฤฑ deฤerlendiren Siyaset Bilimci Prof. Dr. ฤฐlhan Uzgel, Batฤฑโda AKP karลฤฑtlฤฑฤฤฑnฤฑn vurgulandฤฑฤฤฑ bir dรถneme giriล yapฤฑldฤฑฤฤฑna dikkat รงekerek ลรถyle konuลtu: โAKP ile Batฤฑ arasฤฑndaki makasฤฑn aรงฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyebiliriz. ลimdiye kadar AKP hรผkรผmetinin bazฤฑ faaliyetlerini tolere ediyorlardฤฑ. Artฤฑk รถnรผmรผzdeki sรผreรงte รถyle bir politik evreye geรงtik ki AKPโnin hatalarฤฑnฤฑ gรถz ardฤฑ etmeyeceklerini sรถylรผyorlar. Kayฤฑtlarฤฑ yavaล yavaล ortaya dรถkecekler ve faturayฤฑ AKP hรผkรผmetinin รถnรผne koyacaklar.โ
Halkbankโฤฑn ABD temyiz mahkemesi tarafฤฑndan yargฤฑlanabileceฤini hรผkmetmesine iliลkin de konuลan Uzgel, โAmerika bu tรผr durumlarda geรงmiลte 9 milyar dolara kadar ceza veriyordu. Bunun ekonomik boyutu ne kadar olacak bilemiyoruz. Politik boyutuna baktฤฑฤฤฑmฤฑzda ise ABD, Tรผrkiyeโye S-400 alacaฤฤฑna dair ฤฑsrar edersen seninle baลka alanlarda hesaplaลฤฑrฤฑz demek istiyor. Halkbank gibi durumlarฤฑ bu yรผzden AKPโnin รถnรผne getiriyorlar. AKPโnin karลฤฑsฤฑnda verebileceฤi hiรงbir cevap da yok, esas sorun bu.โ ABD Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Price ve Erdoฤan arasฤฑndaki รงeliลkili aรงฤฑklamalarฤฑ da deฤerlendiren Uzgel, ลunlarฤฑ kaydetti: โBu tรผr รงeliลkili aรงฤฑklamalarda hรผkรผmete artฤฑk gรผvenmiyoruz. รรผnkรผ kamuoyuna defalarca gerรงekรงi olmayan durumlar sunuldu. Dolayฤฑsฤฑyla gรผvenilirlik sorunu olan bir hรผkรผmet ile karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. Bu durumun iรงeriฤine bakarsak, 1.4 milyar dolarฤฑ kaptฤฑrdฤฑlar. Ne uรงaฤฤฑ ne de parayฤฑ alabiliyorlar. Bunun bedelini parรงa parรงa hepimiz รถdรผyoruz. O parayฤฑ AKP yรถnetimi varken รถdemeyeceklerini dรผลรผnรผyorum. Batฤฑ ile iliลkilerinde de bรถlgesel iliลkilerinde de hรผkรผmet รงok zor bir durumda.โ
DENGE POLฤฐTฤฐKASI MรMKรN DEฤฤฐL
Tรผrk ve Amerikalฤฑ yetkililerin arasฤฑndaki รงeliลkili aรงฤฑklamalarฤฑ deฤerlendiren Siyaset Bilimi ve Uluslararasฤฑ ฤฐliลkiler Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Sฤฑtkฤฑ Egeli ise, โฤฐki taraf arasฤฑndaki temaslarda taraflarca verildiฤi dรผลรผnรผlen mesajlar ile karลฤฑ tarafฤฑn anladฤฑklarฤฑ veya anlamak istediklerinin birbirinden bir hayli farklฤฑ olduฤunu gรถsteriyor. Doฤru dรผzgรผn bir diyaloฤun mevcut olmadฤฑฤฤฑnฤฑ veya taraflarฤฑn o diyalogda karลฤฑ tarafฤฑ doฤru ลekilde anlayamadฤฑklarฤฑ veya anlamak istedikleri aรงฤฑkโ dedi. Tรผrkiyeโnin F-35 iรงin รถdemiล olduฤu 1,4 milyarฤฑn geri alฤฑnฤฑp alฤฑnmayacaฤฤฑna iliลkin Egeli, โEฤer ABD tarafฤฑ geri รถdemeye yanaลsa bile, รงok karmaลฤฑk ve taraflar arasฤฑnda mutlaka gรถrรผล farklฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ barฤฑndฤฑran bir tablo ortaya รงฤฑkmasฤฑnฤฑ beklemek gerรงekรงi olurโ ifadelerini kullandฤฑ. Tรผrkiye Rusya’dan S-400 gibi ABD ve NATO iรงin stratejik mana taลฤฑyan bir savunma sistemi deฤil de baลka bir savunma รผrรผnรผ alsaydฤฑ, iliลkilerde bu tรผr bir gerilme ve tฤฑkanma yaลanmayacaฤฤฑnฤฑ belirten Egeliโnin deฤerlendirmesi ลรถyle: โGeรงmiลte รถrnekleri var; Tรผrkiye’den Rusya’dan gรผdรผmlรผ tanksavar fรผzeler aldฤฑ รถrneฤin, ama konusu bile yapฤฑlmadฤฑ. Ama S-400 alฤฑmฤฑ o kadar รงizgi dฤฑลฤฑ bir adฤฑma karลฤฑlฤฑk geliyor ki, รถnรผmรผzdeki dรถnemde Rusya’dan yapฤฑlacak ve normalde iliลkileri etkilememesi beklenebilecek daha sฤฑradan savunma รผrรผnรผ alฤฑmlarฤฑnฤฑn da, ABD tarafฤฑnda derhal ve abartฤฑlฤฑ ลekilde gรผndeme oturmasฤฑ, ABD medyasฤฑ ve Kongresi’nin tepkisini tetiklemesi beklenmeli. Zira, iliลkilerde belli bir eลik ve kฤฑrฤฑlma noktasฤฑ aลฤฑldฤฑ; bu arada Tรผrkiye ABD sistemi iรงerisindeki tรผm savunucularฤฑnฤฑ kaybetti. Dolayฤฑsฤฑyla, hem Rusya, hem ABD’yi gรถzeten bir denge politikasฤฑ S-400 kararฤฑna kadar mรผmkรผn olabilirdi, hatta gerekliydi de. Ama geldiฤimiz noktada artฤฑk pek mรผmkรผn deฤil. รรผnkรผ iki tarafฤฑn da birbirine yรถnelik bakฤฑล ve algฤฑlarฤฑ dramatik ลekilde kรถtรผleลti.โ
