Ocak-Eylül döneminde Türk sahipli deniz ticaret filosuna 1.000 GT üzeri 110 gemi katılırken, yeni alımlar için de tersanelere 100 adet gemi siparişi verildi
Artan gemi talebi paralelinde bu yılın Ocak-Eylül döneminde Türk sahipli deniz ticaret filosuna 1.000 GT üzeri 110 gemi katılırken, yeni alımlar için de tersanelere 100 adet gemi siparişi verildi. En fazla artış kuru yük filosunda yaşandı. Bu dönemde hurdaya çıkan gemi sayısında ise azalma kaydedildi. Türk deniz ticaret filosu, böylece ilk 9 aylık dönemde ulaştığı yüzde 9’luk kapasite artışıyla, küreselde bu yıl için beklenen yüzde 3,2’lik büyümeyi yaklaşık olarak üçe katladı. Türk sahipli deniz ticaret filosu, 2013’ten sonra ilk kez yeniden yükselişe geçti. İlk 9 ayda yüzde 8.6 kapasite artışı sağlayan yerli filo, büyümede globali neredeyse üçe katladı. Filo büyüklüğü ile geçen yıl küreselde 15. sırada olan Türkiye’nin, yeni hamleleriyle bir basamak yükselmesi öngörülüyor.
Küresel ticaretin yüzde 80’den fazlasının taşındığı denizyolunda, pandemiyle birlikte rekor artışların yaşandığı navlun piyasası, yerli armatörleri yatırım konusunda harekete geçirdi. Yıllar sonra filolarını genişletme konusunda ilk kez bu kadar agresif olan Türk armatörler, 2021’de son iki yılın toplamından fazla yatırım yaptı. AB’ye ticarette, Türkiye’nin Uzakdoğu’ya karşı navlun avantajını artırmasıyla ihracatta yaşanan büyüme de armatörlerin yatırım iştahını artıran önemli nedenlerden biri oldu. Önümüzdeki dönemlerde de güçlü bir talep bekleyen armatörler, kapasiteyi artırmak için gemi yatırımlarını hızlandırdı. 9 ayda yaklaşık yüzde 8.6 kapasite artışı sağlayan Türk sahipli deniz ticaret filosunun büyüme oranının, uluslararası raporlara göre, bu yıl yüzde 3,2 civarında büyümesi tahmin edilen dünya deniz ticaret filosu rakamını neredeyse üçe katlayacağı tahmin ediliyor. Ayrıca 2020 yılında kapasite olarak küreselde 15. sırada olan Türk gemi filosunun, bu yıl 14’üncülüğe yükselebileceği öngörülüyor. Sektör temsilcilerine göre, 14. sıranın da üzerine çıkabilmek ancak 40 milyon DWT’lik kapasite ile mümkün olabilir.
9 ayda 2.5 milyon DWT’lik yatırım
Filodaki gelişim resmi olarak, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından her yıl ocak ayında açıklanıyor. DÜNYA’nın Türk Armatörler Birliği’nden edindiği bilgilere göre; Türk sahipli deniz ticaret filosu, 2021’in ilk 9 ayında gerçekleşen yatırımlarla 2.5 milyon DWT’lik bir artış gösterdi. Ocak 2021’de 28 milyon 929 bin DWT olan 1000 GT üzerindeki Türk sahipli gemi tonajı, bu artışla birlikte 31 milyon 500 bin DWT’yi aştı. Bu yıl farklı tonaj ve tiplerde 110 gemi filoya katıldı. Böylece, 2013’ten sonra ilk kez filoda bu oranda bir büyüme gerçekleşti.
En fazla artış kuru yük gemilerde
Bu yıl en fazla tonaj artışı kuru yük gemilerde oldu. Kuru yük gemilerin toplam kapasite artışı içerisindeki payı yaklaşık yüzde 45’e ulaştı. Kuru yük navlunun son bir yılda yüzde 230’a yakın artış göstermesi, bu alanda faaliyet gösteren armatörleri yatırım konusunda cesaretlendirdi. Yasa, Ciner, Beks, Devbulk, Densay, Manta, Kopuzlar ve Aksoy Denizcilik gibi firmaların handysize ve supramax gemi yatırımları bu büyümede etkili oldu. Arkas ve Medkon gibi şirketler de konteyner gemi filolarını yeni yatırımlarla genişletiyor. Diğer yandan, küresel deniz ticaretinde pandemiyle birlikte başlayan liman sıkışıklıkları, konteyner krizi ve navludaki rekor artışlar nedeniyle lojistikte büyük sıkıntı yaşayan sanayicilerin kendi gemi yatırımını yaparak sektöre girişi de filonun gelişimine katkı sağlıyor. Alanında ihracat lideri OBA Makarna’nın bu yıl kurduğu denizcilik şirketi Savana Shipping, 5 gemiden oluşan bir filo kurmuştu. Ardından Taban Gıda da kendi yüklerini taşımak için gemi yatırımı yaptı.
Öte yandan, sektörde karlılıkların artmasıyla hurdaya giden gemi sayısının da azaldığı belirtiliyor. Arzdaki sıkıntı nedeniyle yaşlı gemilerin ikinci el satış fiyatları ciddi oranda artarken, söz konusu gemilerin satıştan sonra ortalama 1,5 yıl içinde kendisini amortisman ettiği ifade ediliyor.
100’e yakın yeni gemi siparişi var
Filoya katılan mevcut gemilerin yanı sıra Ciner ve Yasa gibi büyük grupların yeni inşa siparişleri de filodaki büyümeye önemli katkı sağlayacak. Uluslararası araştırma şirketi Clarksons’un raporuna göre, 2021’in ilk yarısında Türk armatörler, 9 yeni gemi siparişi verdi. Yılın ikinci yarısında da gemi siparişleri devam etti. 24 gemiden oluşan 2 milyon DWT taşıma kapasitesine bir filoyu işleten Ciner Denizcilik, Çin’in New Dayang Tersanesi’ne dört adet 63 bin DWT’lik ultramax kuru yük gemisi sipariş etti. Yasa Holding bünyesindeki Yasa Denizcilik de bu hafta Çin’deki Dalian Cosco KHI Ship Engineering Co (Dacks) tersanesine 64 bin DWT’lik ultramax kuru yük gemi siparişi verdi. Geçmişte verilen de dahil edildiğinde şu anda Türk yatırımcıların küresel tersanelere verilmiş 100’e yakın gemi siparişi bulunuyor. Bu gemilerin toplam tonajı 2 milyon DWT’yi geçiyor.
