Talepteki artฤฑล, kฤฑtada rรผzgardan elektrik รผretiminin dรผลmesi, yer altฤฑ doฤal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranฤฑnฤฑn yรผzde 30’a gerilemesi ve Rusya’dan tedarik edilen doฤal gaz miktarฤฑnฤฑn azalmasฤฑyla rekor kฤฑran gaz fiyatlarฤฑ, รถngรถrรผlebilir olmaktan รงฤฑktฤฑ.
Rus enerji ลirketi Gazprom Baลkanฤฑ Aleksey Miller, Avrupa’daki yer altฤฑ depolama tesislerindeki doฤal gaz aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 22,9 milyar metrekรผp seviyesine ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Ayrฤฑca kuraklฤฑk nedeniyle hidroelektrik santrallerinde รผretimin dรผลmesi ve bu aรงฤฑฤฤฑn kapatฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla artan elektrik talebini karลฤฑlamak iรงin daha fazla gaz kullanฤฑlmasฤฑ da kฤฑta genelinde doฤal gaz tรผketiminin yรผzde 20’nin รผzerinde artmasฤฑna yol aรงtฤฑ.
Brรผksel merkezli dรผลรผnce kuruluลu Bruegel verilerine gรถre, Avrupa piyasalarฤฑnda ocak ayฤฑnda megavatsaati 20 avro seviyesinde olan doฤal gaz fiyatlarฤฑ geรงen hafta megavatsaat baลฤฑna 77 avroya kadar yรผkselerek rekor kฤฑrdฤฑ.
Avrupa’da doฤal gaz fiyatlarฤฑnฤฑn geleceฤine iliลkin รถngรถrรผde bulunmanฤฑn imkansฤฑz olduฤunu sรถyleyen uzmanlara gรถre, hรผkรผmetler ekonomik bรผyรผmeyi devam ettirebilmek iรงin fiyat artฤฑลlarฤฑna karลฤฑ รงรถzรผm geliลtirmek zorunda kalacak.
Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitรผsรผ (IEEFA) Analisti Ana Maria Jaller-Makarewicz, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, doฤal gaz arz ve talebindeki uyumsuzluฤun giderek arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Geรงen yฤฑl Kovid-19 nedeniyle gรถrรผlen dรผลรผk talebin ardฤฑndan, bu yฤฑl daha fazla insanฤฑn tatile gitmesi, restoran, iล yerleri ve okullarฤฑn aรงฤฑlmasฤฑyla yaลanan normalleลme Avrupa’da doฤal gaz talebinin neredeyse kฤฑล dรถneminde gรถrรผlen seviyeye kadar รงฤฑkmasฤฑna yol aรงtฤฑ. Bu yรผksek talep, yer altฤฑ depolarฤฑnฤฑn doluluk oranฤฑnฤฑn dรผลรผk olmasฤฑ ve Rusya’dan ithal edilen gaz miktarฤฑnฤฑn dรผลmesiyle birleลince spot piyasadaki gaz fiyatlarฤฑ รถngรถrรผlebilir olmaktan รงฤฑktฤฑ.” diye konuลtu.
Jaller-Makarewicz, kรผresel bir emtia olan doฤal gaz fiyatlarฤฑnฤฑn tรผm piyasalarda oynaklฤฑk gรถsterdiฤini fakat Avrupa’nฤฑn doฤal gaz ithalatรงฤฑsฤฑ olmasฤฑndan dolayฤฑ daha fazla etkilendiฤini aktardฤฑ.
“ฤฐngiltere’de bazฤฑ fabrikalar yรผksek fiyat nedeniyle รผretimi durdurdu”
Bu kapsamda kaynak รงeลitliliฤinin รถneminin bir kez daha ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Jaller-Makarewicz, ลรถyle devam etti:
“Avrupa’da elektrik รผretiminde yenilenebilir kaynaklar da รถnemli bir yol oynuyor ama son dรถnemde rรผzgardan รผretim de hava ลartlarฤฑ nedeniyle dรผลtรผ ve doฤal gaz elektrik รผretiminde daha fazla kullanฤฑlmaya baลlandฤฑ. Aynฤฑ ลekilde kรถmรผrden elektrik รผretiminde de artฤฑล gรถrรผyoruz. Konu yรผksek fiyatlar olunca, emisyonlar unutuldu. ลu an enerjide talep ve fiyatlar yรผksek, tedarik sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ var, emisyonlar da artฤฑyor. Buna kฤฑsa vadede bir รงรถzรผm bulmak gerekiyor. Avrupa arzฤฑ sรผrdรผrebilmek iรงin ya en pahalฤฑ sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) kargosunu bile alacak ya da enerji tรผketimini olabildiฤince azaltmaya รงalฤฑลacak.”
Jaller-Makarewicz doฤal gaz fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn elektrik fiyatlarฤฑna da yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatarak, ฤฐngiltere’de bazฤฑ fabrikalarฤฑn yรผksek fiyatlar nedeniyle รผretimi durdurduฤunu kaydetti.
ฤฐspanya hรผkรผmetinin ise elektrikte vergileri dรผลรผrmeyi planladฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Jaller-Makarewicz, “Diฤer รผlkelerin de bir ลekilde fiyatlara karลฤฑ รงeลitli รงรถzรผmler geliลtirmeleri gerekiyor yoksa ekonomileri alt รผst olacak.” dedi.
“Rusya, Asya’ya gazฤฑ daha yรผksek fiyattan satmak istiyor”
Orta Doฤu Araลtฤฑrmalarฤฑ Merkezi (ORSAM) Enerji รalฤฑลmalarฤฑ Direktรถrรผ Prof. Dr. Hakan Berument de Avrupa’da Tรผketici Fiyat Endeksi (TรFE) iรงinde enerjinin payฤฑnฤฑn Tรผrkiye’ye gรถre daha dรผลรผk olduฤunu ifade ederek, “Fakat ekonomilerinin yรผksek fiyatlardan etkilenmemesi mรผmkรผn deฤil. รzellikle spot piyasadan alฤฑm yapanlar kรถtรผ etkilenecektir.” diye konuลtu.
Rusya’nฤฑn Asya’da daha yรผksek fiyattan doฤal gaz satmak istediฤini dile getiren Berument, “Dolayฤฑsฤฑyla Avrupa’nฤฑn iลi bu noktada zor. Bir de Kuzey Akฤฑm 2’nin รงalฤฑลma ruhsatฤฑ henรผz alฤฑnmadฤฑ. Kuzey Akฤฑm 2 gazฤฑ gelmezse, Avrupa iรงin durum daha da zorlaลabilir. Bu fiyat artฤฑลlarฤฑndan Tรผrkiye de etkileniyor ve etkilenmeye de devam edecek.” deฤerlendirmesinde bulundu.
