Tรผrkiye, zeki canlฤฑlara รถzgรผ dinamik ortamlarda karar verme, anlam keลfetme gibi eylemlerin, bilgisayar veya bilgisayar kontrolรผndeki bir makine tarafฤฑndan gerรงekleลtirilmesi olarak tanฤฑmlanabilecek yapay zeka alanฤฑndaki stratejisini belirledi.
Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’ne (2021-2025) iliลkin Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Genelgesi Resmi Gazete’de yayฤฑmlandฤฑ.
11. Kalkฤฑnma Planฤฑ ile 2021 Yฤฑlฤฑ Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Yฤฑllฤฑk Programฤฑ doฤrultusunda Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Dijital Dรถnรผลรผm Ofisi Baลkanlฤฑฤฤฑ ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan hazฤฑrlanan belge, Tรผrkiye’nin 2025 yฤฑlฤฑna kadar yapay zeka alanฤฑnda yรผrรผteceฤi รงalฤฑลmalar iรงin yol haritasฤฑ niteliฤi taลฤฑyor.
Stratejinin รถncelikleri ve bu kapsamdaki amaรง ve tedbirler, “Dijital Tรผrkiye” ve “Milli Teknoloji Hamlesi” vizyonlarฤฑ รงerรงevesinde belirlendi.
Dijital Tรผrkiye, toplumsal, ekonomik ve kamusal faaliyetlerinde, dijital teknoloji, รผrรผn ve hizmetleri kullanarak saฤladฤฑฤฤฑ รผretkenlik artฤฑลฤฑ ve veriden รผrettiฤi deฤerle kรผresel รถlรงekte rekabetรงi bir Tรผrkiye’yi hedefliyor.
Tรผrkiye’nin yรผksek teknoloji รผrรผnlerini milli ve รถzgรผn olarak รผretebilecek insan ve altyapฤฑ kapasitesinin geliลtirilmesini hedefleyen Milli Teknoloji Hamlesi, ekonomik ve teknolojik baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ gรผรงlendirmeyi, kritik teknolojilerde atฤฑlฤฑm saฤlayacak politika ve uygulamalarฤฑ hayata geรงirmeyi amaรงlฤฑyor.
Erdoฤan: Yeni bir atฤฑlฤฑm yapmanฤฑn zamanฤฑnฤฑn geldiฤine inanฤฑyoruz
Sanayi ve Teknoloji Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan yapฤฑlan aรงฤฑklamaya gรถre, stratejinin รถn sรถzรผnรผ Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan yazdฤฑ. Yapay zekaya dayalฤฑ sistemlerin, รผretim sรผreรงleri, meslekler, gรผndelik yaลam ve kurumsal yapฤฑlar รผzerindeki kรถklรผ dรถnรผลtรผrรผcรผ etkisi olduฤunu belirten Erdoฤan, bunun insanoฤlunu yeni bir รงaฤฤฑn eลiฤine getirdiฤini kaydetti.
Erdoฤan, “Uygulama alanฤฑ giderek artan yapay zeka teknolojilerinin, kรผresel ekonomik yapฤฑ รผzerinde internet devriminden daha bรผyรผk bir etki yaratmasฤฑ beklenmektedir” ifadelerini kullanarak, sibernetiฤin kurucusu El-Cezeri ile Tรผrkiye’de yapay zekaya iliลkin ilk adฤฑmฤฑ atan Ordinaryรผs Prof. Cahit Arf’a atฤฑfta bulundu.
“รlkemiz adฤฑna yapay zeka alanฤฑnda yeni bir atฤฑlฤฑm yapmanฤฑn zamanฤฑnฤฑn geldiฤine inanฤฑyoruz” deฤerlendirmesini yapan Erdoฤan, ลรถyle devam etti:
“Yapay zeka sistemlerinin ortak deฤerlerimize uygun olarak geliลtirilmesini ve iลletilmesini de kapsayan bir anlayฤฑลla tasarlanmasฤฑ suretiyle kรถklรผ medeniyet tecrรผbemizle harmanlanmฤฑล yeni bir tekno ekonomik atฤฑlฤฑm yaparak, topyekun insanlฤฑฤa deฤer katma imkanฤฑmฤฑz var.”
6 รถncelik, 24 amaรง, 119 tedbir
Ulusal Yapay Zeka Stratejisi 6 stratejik รถncelik etrafฤฑnda tasarlandฤฑ. รncelikler, “yapay zeka uzmanฤฑ yetiลtirmek ve alanda istihdamฤฑ artฤฑrmak”, “araลtฤฑrma, giriลimcilik ve yenilikรงiliฤi desteklemek”, “kaliteli veriye ve teknik altyapฤฑya eriลim”, “sosyoekonomik uyumu hฤฑzlandฤฑracak dรผzenlemeler yapmak”, “uluslararasฤฑ iล birliklerini gรผรงlendirmek” ve “yapฤฑsal ve iล gรผcรผ dรถnรผลรผmรผnรผ hฤฑzlandฤฑrmak” olarak belirlendi.
Stratejide bu รถncelikler baฤlamฤฑnda 24 amaรง ve 119 tedbir de bulunuyor. Stratejide belirlenen 2025 hedeflerinden bazฤฑlarฤฑ ลรถyle:
“GSYฤฐH’ye katkฤฑsฤฑ yรผzde 5’e yรผkseltilecek. ฤฐstihdam en az 50 bin kiลiye รงฤฑkarฤฑlacak. Merkezi ve yerel yรถnetim kamu kurum ve kuruluลlarฤฑnda yapay zeka alanฤฑndaki istihdam en az 1000 kiลi olacak. Lisansรผstรผ dรผzeyde mezun sayฤฑsฤฑ en az 10 bin kiลiye ulaลacak. Yerel ekosistemin geliลtirdiฤi uygulamalarฤฑn kamu alฤฑmlarฤฑnda รถnceliklendirilerek ticarileลtirilmesi desteklenecek. Uluslararasฤฑ kuruluลlarฤฑn gรผvenilir ve sorumlu yapay zekayla sฤฑnฤฑr รถtesi veri paylaลฤฑmฤฑ alanฤฑndaki dรผzenleme รงalฤฑลmalarฤฑna ve standartlaลma sรผreรงlerine aktif olarak katkฤฑ verilecek. Uluslararasฤฑ yapay zeka endekslerindeki sฤฑralamalarda Tรผrkiye ilk 20 รผlke arasฤฑnda yer alacak.”
Cumhurbaลkanฤฑ yardฤฑmcฤฑsฤฑ baลkanlฤฑk edecek
Stratejinin takibi, sรผreรงlerin yรถnetilmesi amacฤฑyla “Ulusal Yapay Zeka Stratejisi Yรถnlendirme Kurulu” oluลturulacak. Cumhurbaลkanฤฑ yardฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑn baลkanlฤฑk edeceฤi Kurulun toplantฤฑlarฤฑna Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Dijital Dรถnรผลรผm Ofisi Baลkanฤฑ ile Sanayi ve Teknoloji bakan yardฤฑmcฤฑsฤฑ katฤฑlacak.
Toplantฤฑnฤฑn gรผndemine gรถre ilgili bakanlฤฑklarฤฑn bakan yardฤฑmcฤฑlarฤฑ ve YรK Baลkanฤฑ ile diฤer temsilciler toplantฤฑya davet edilecek. Kurula รถnerilerde bulunmak amacฤฑyla ilgili รถzel sektรถr, akademi ve sivil toplum kuruluลlarฤฑ temsilcilerinin katฤฑlacaฤฤฑ “Yapay Zeka Ekosistemi Danฤฑลma Grubu” da oluลturulacak.
Pazar bรผyรผklรผฤรผ 2 katฤฑna รงฤฑkacak
Strateji Belgesi’ne gรถre, yaklaลฤฑk 50 milyar dolarฤฑ bulan kรผresel yapay zeka harcamalarฤฑnda pazar bรผyรผklรผฤรผnรผn 5 yฤฑlda 2 katฤฑnฤฑ aลmasฤฑ bekleniyor. Birรงok araลtฤฑrmaya gรถre yapay zeka 2030’a kadar kรผresel ekonomiye 13-15,7 trilyon dolar katkฤฑ yapacak ve yรผzde 13-14 bรผyรผme saฤlayacak.
2025 yฤฑlฤฑnda dรผnya ortalamasฤฑnda kiลi baลฤฑ 19 terabayt veri sรถz konusu olacak. Gelecek 3 yฤฑlda รผretilecek verinin son 30 yฤฑlda รผretilenden fazla olmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor. ABD ve รin’de yapay zeka odaklฤฑ giriลim sayฤฑsฤฑ 2 bini bulurken Tรผrkiye’de bu sayฤฑ yaklaลฤฑk 200 civarฤฑnda. Tรผrkiye’deki yapay zeka giriลimlerinin yaklaลฤฑk yarฤฑsฤฑ teknoparklarda yer alฤฑrken, yรผzde 73’รผ ฤฐstanbul’da bulunuyor.
Tรผrkiye’de yapay zekaya iliลkin ilk adฤฑm Ordinaryรผs Prof. Cahit Arf tarafฤฑndan atฤฑldฤฑ. Cahit Arf, 1959’da Erzurum Atatรผrk รniversitesi’nde “Makineler Dรผลรผnebilir mi ve Nasฤฑl Dรผลรผnebilir?” konulu bir sunum yaptฤฑ. Strateji hazฤฑrlฤฑklarฤฑnda yรผrรผtรผlen รงalฤฑลmalar, Cahit Arfโฤฑn “Bilgiye olan iลtiyakฤฑmฤฑzฤฑn kendine bir yol bulmasฤฑ, aklฤฑ selime gรผvencin yayฤฑlmasฤฑna baฤlฤฑdฤฑr.” cรผmlesinden feyz alฤฑnarak baลlatฤฑldฤฑ.
Strateji Belgesi, 40 kamu kurumu, 26 akademisyen, 38 รถzel sektรถr kuruluลu, 4 sivil toplum kuruluลu, 2 meslek รถrgรผtรผ ve 4 uluslararasฤฑ organizasyonla yapฤฑlan รงalฤฑลmalarla hazฤฑrlandฤฑ. Ekonomik ve sosyal yaลamda yapay zekayla ortaya รงฤฑkan paradigma deฤiลiminin ลekillendirdiฤi kรผresel eฤilimler analiz edildi. Nisanda paydaลlarฤฑn gรถrรผลรผne aรงฤฑlan taslak metin, daha sonra nihai halini aldฤฑ.
Yapay zeka รงalฤฑลmalarฤฑ
Tรผrkiye’de kamu kurumlarฤฑnฤฑn yeni nesil teknolojilere hazฤฑr hale getirilmesi ve veriye dayalฤฑ etkin karar alma sรผreรงlerine sahip olabilmeleri iรงin de รงalฤฑลmalar devam ediyor. Bu kapsamda, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Dijital Dรถnรผลรผm Ofisi bรผnyesinde “Bรผyรผk Veri ve Yapay Zeka Uygulamalarฤฑ Dairesi Baลkanlฤฑฤฤฑ” ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlฤฑฤฤฑnda “Millรฎ Teknoloji Genel Mรผdรผrlรผฤรผ” kuruldu.
รniversitelerin araลtฤฑrma merkezleriyle sektรถrleri bir araya getirerek yapay zeka teknoloji รงรถzรผmleri รผretilmesinde katalizรถr olmak รผzere TรBฤฐTAK Yapay Zeka Enstitรผsรผ oluลturuldu.
Bu sรผreรงte bakanlฤฑklar tarafฤฑndan da ulusal yapay zeka projeleri hayata geรงirilmeye baลlandฤฑ. Bu รงerรงevede, Adalet, รalฤฑลma ve Sosyal Gรผvenlik, ฤฐรงiลleri, Milli Eฤitim, Saฤlฤฑk ve Ticaret bakanlฤฑklarฤฑ, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Savunma Sanayii Baลkanlฤฑฤฤฑ ile Ulaลtฤฑrma ve Altyapฤฑ Bakanlฤฑฤฤฑ Kฤฑyฤฑ Emniyeti Genel Mรผdรผrlรผฤรผ yรผrรผttรผkleri projelerle dikkati รงekti.
Biliลim Vadisi’nde tanฤฑtฤฑlacak
Yapay Zeka Stratejisi’nin, 24 Aฤustos saat 10.00’da Tรผrkiye’nin teknoloji ve inovasyon รผssรผ Biliลim Vadisi’nde dรผzenlenecek bir tรถrenle kamuoyuna tanฤฑtฤฑlmasฤฑ planlanฤฑyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanฤฑ Mustafa Varank ile Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Dijital Dรถnรผลรผm Ofisi Baลkanฤฑ Ali Taha Koรง’un katฤฑlacaฤฤฑ tanฤฑtฤฑm toplantฤฑsฤฑnda yapay zeka teknolojileri de kullanฤฑlacak.
Tรผrkiye’nin ilk Ulusal Yapay Zeka Stratejisi, aynฤฑ gรผn Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Dijital Dรถnรผลรผm Ofisinin (cbddo.gov.tr) internet sitesinden yayฤฑnlayacak.
