Facebook, konuya iliลkin son raporunda, Rusya merkezli AdNow adlฤฑ bir ลirkete ait influencer pazarlama ajansฤฑ Fazze’nin, sรถz konusu aฤ ile baฤlantฤฑlarฤฑnฤฑn olduฤunu sรถyledi.
Kapatฤฑlan hesaplarฤฑn Hindistan, Latin Amerika ve ABD’yi hedeflediฤini sรถyleyen ลirket, bu hesaplarฤฑn ayrฤฑca “influencer” olarak bilinen etki alanฤฑ yรผksek, รงok takipรงili kullanฤฑcฤฑlarla da iลbirliฤi yapmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Geรงtiฤimiz ay BBC Trending tarafฤฑndan yayฤฑmlanan bir soruลturma, Mayฤฑs 2021’de Fazze tarafฤฑndan Pfizer aลฤฑsฤฑyla ilgili riskler hakkฤฑnda yanlฤฑล iddialarฤฑ yaymalarฤฑ iรงin influencerlara nasฤฑl para teklif edildiฤini ortaya koymuลtu.
Facebook’a gรถre bu son durum, kampanya aฤฤฑnฤฑn Batฤฑ aลฤฑlarฤฑnฤฑ karalama giriลimlerinin ikinci dalgasฤฑ.
Facebook’un bildirdiฤine gรถre kapatฤฑlan sahte hesaplar, Kasฤฑm 2020’de AstraZeneca aลฤฑsฤฑnฤฑn insanlarฤฑ ลempanzeye dรถnรผลtรผreceฤine dair sahte gรถrseller yaratmaya รงalฤฑลtฤฑ.
Bu hesaplardan yapฤฑlan paylaลฤฑmlarda, aลฤฑnฤฑn insanlarฤฑ maymunlara dรถnรผลtรผreceฤi izlenimi vermek iรงin “Maymunlar Cehennemi” isimli filmlerden alฤฑnmฤฑล ve รผzerine diyaloglar yazฤฑlmฤฑล gรถrseller kullanฤฑldฤฑ.
Sรถz konusu bu paylaลฤฑmlar, Hindistan hรผkรผmetinin AstraZeneca aลฤฑsฤฑ iรงin acil durum onayฤฑnฤฑ tartฤฑลtฤฑฤฤฑ sฤฑralarda Hintรงe olarak Facebook’ta yapฤฑldฤฑ.
Facebook, aลฤฑ karลฤฑtฤฑ yรผrรผtรผlen kampanyada Bangladeล ve Pakistan’dan รผretilmiล sahte hesaplarฤฑn kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
’65 Facebook ve 243 Instagramฤฑ hesabฤฑ kapatฤฑldฤฑ’
Sosyal medya platformu, politikalarฤฑnฤฑ ihlal ettiฤi gerekรงesiyle 65 Facebook ve 243 Instagram hesabฤฑnฤฑ sildiฤini sรถyledi.
Facebook’un istihbarat lideri Ben Nimmo, kampanyayฤฑ birkaรง siteye iรงerik olarak yรผklenen ve ardฤฑndan da bu iรงeriฤi diฤer platformlarda gรผรงlendirilen “bir dezenformasyon รงamaลฤฑrhanesi” olarak nitelendirdi.
Dezenformasyon operasyonu birรงok sosyal medya platformuna da yayฤฑldฤฑ.
Reddit ve Medium’da aslฤฑ olmayan paylaลฤฑmlar yapฤฑldฤฑ. Change.org’da AstraZeneca aลฤฑsฤฑnฤฑn gรผvenliฤiyle ilgili endiลeleri dile getiren dilekรงeler yayฤฑmlandฤฑ.
Facebook’un raporuna gรถre, bu baฤlantฤฑlar daha sonra Instagram’da aynฤฑ hashtag’leri kullanan ve AstraZeneca aลฤฑsฤฑnฤฑn ลempanze adenovirรผsรผnden tรผretilmesine atฤฑfta bulunan bazฤฑ influencer’lar tarafฤฑndan paylaลฤฑldฤฑ.
Nimmo, iki influencer’ฤฑn da paylaลฤฑmlarฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ ve “Bu gerรงekten bir uyarฤฑ. Dikkatli olun ve kendi araลtฤฑrmanฤฑzฤฑ yapฤฑn” diye konuลtu.
ฤฐki dalga da baลarฤฑsฤฑz oldu
Her iki dezenformasyon dalgasฤฑ da baลarฤฑsฤฑz oldu. Birรงok farklฤฑ yรถntemin kullanฤฑlmasฤฑna karลฤฑn pek fazla ilgi gรถrmedi. Facebook, Instagram gรถnderilerinin neredeyse hiรงbirinin “beฤeni” almadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Sosyal medya analiz firmasฤฑ Graphika’nฤฑn Soruลturma Direktรถrรผ Jack Stubbs, “Aลฤฑ karลฤฑtฤฑ kampanyacฤฑlar sosyal medya fenomenlerini iลe dahil etmeya รงalฤฑลmanฤฑn yanฤฑ sฤฑra, Batฤฑlฤฑ รผlkelerin รผrettiฤi Covid aลฤฑlarฤฑnฤฑ da karalamak iรงin bir taktik kullanmฤฑล gibi gรถrรผnรผyor” dedi.
รte yandan Facebook’un raporunda, aลฤฑ karลฤฑtฤฑ kampanyada dilleri karฤฑลtฤฑrmak gibi รถzensiz uygulamalarฤฑn da olduฤu gรถzlemlendi. Mesela Portekizce etiketler kullanฤฑlan bir gรถnderide Hintรงe dilindeki gรถrseller kullanฤฑldฤฑ.
BBC Trending’in araลtฤฑrmasฤฑ, Fazze’nin Rus ลirketi AdNow’un parรงasฤฑ olduฤunu gรถsterdi.
BBC, AdNow’un Moskova’daki merkezinden bir yorum almak iรงin defalarca giriลimde bulundu, ancak herhangi bir yanฤฑt alamadฤฑ. AdNow’un ฤฐngiltere tarafฤฑnฤฑn bir yรถneticisi, BBC’ye Fazze’nin kapatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
ฤฐngiltere’deki Rusya Bรผyรผkelรงiliฤi, bir Alman politikacฤฑnฤฑn Batฤฑ aลฤฑlarฤฑnฤฑ itibarsฤฑzlaลtฤฑrmanฤฑn Kremlin’in รงฤฑkarฤฑna olduฤu yรถnรผndeki suรงlamalarฤฑna cevaben, “Covid-19’u kรผresel bir tehdit olarak gรถrรผyoruz. Bu nedenle de virรผsle baลa รงฤฑkmanฤฑn yollarฤฑndan biri olarak kullanฤฑlan Pfizer aลฤฑsฤฑnฤฑ baltalamakla ilgilenmiyoruz” ifadelerini kullandฤฑ.
BBC, yorum iรงin tekrar Fazze ile iletiลime geรงmeye รงalฤฑลtฤฑ, ancak Fazze adreslerine gรถnderilen e-postalar AdNow sisteminden geri dรถndรผ.
Facebook ise Fazze’nin artฤฑk platformlarฤฑndan yasaklandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
