- “Madencilik, sonu olmayan bir sรผreรงtir ama yasal sฤฑnฤฑrlamalar nedeniyle durdurulabilir”
- “Birbiri ardฤฑna alฤฑnan kararlar, madencilik faaliyetlerinin รin’den gรถรงรผne neden oldu”
- “Bitcoin’in รผlke parasฤฑ olarak kabul edilmesi kฤฑsa-orta vadede El Salvador ekonomisi iรงin bรผyรผk riskler taลฤฑyor”
Hitit รniversitesi ฤฐktisadi ve ฤฐdari Bilimler Fakรผltesi Uluslararasฤฑ Ticaret ve Finans Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Doรง. Dr. Eyyรผp Ensari ลahin, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, madenciliฤin kripto varlฤฑklar iรงin temel arzฤฑn kaynaฤฤฑnฤฑ oluลturduฤunu ve blokzincir sisteminin iลleyiลi iรงin gerekli olup temelde kullanฤฑlan mutabakat mekanizmasฤฑ ile ilgili olduฤunu sรถyledi.
Yaลanฤฑlan tรผm geliลmelerin Bitcoin madenciliฤi ile ilgili olduฤunu aktaran ลahin, madenciliฤi olan pek รงok farklฤฑ kripto varlฤฑk bulunduฤunun da unutulmamasฤฑ gerektiฤini kaydetti.
Kripto varlฤฑk dรผnyasฤฑnฤฑn geliลim sรผrecinin, pek รงok farklฤฑ aลamayฤฑ ve zorluฤu aลarak bugรผnkรผ bilinen tanฤฑnฤฑrlฤฑฤฤฑna ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran ลahin, “Bitcoin, ilk รงฤฑktฤฑฤฤฑ zamanlarda kara para aklama ve terรถr finansmanฤฑ konularฤฑ ile eleลtiriler alฤฑrken, zamanla spekรผlatif bir varlฤฑk, balon fiyatlฤฑ ve saadet zinciri gibi konularda eleลtirilmiล. Gรผnรผmรผzde ise blokzincir sisteminin anlaลฤฑlmasฤฑ ve Ar-Ge รงalฤฑลmalarฤฑna konu olmasฤฑ ile birlikte madencilik sistemi ve sistemin sรผrdรผrรผlebilirliฤine yรถnelik eleลtiri artmฤฑลtฤฑr.” dedi.
Cambridge รniversitesi’nde yer alan blokzincir araลtฤฑrma merkezinde Bitcoin’in tรผkettiฤi elektrik miktarฤฑnฤฑn gรผnlรผk olarak hesaplandฤฑฤฤฑnฤฑ ve veri olarak paylaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatan ลahin, “Sรถz konusu hesaplamalara iliลkin en รงarpฤฑcฤฑ sonuรง ise elektrik tรผketiminde รผlke sฤฑralamasฤฑnda Bitcoin iรงin tรผketilen miktarฤฑn ilk 35 รผlke arasฤฑnda olmasฤฑ. Bugรผn yaลanan tรผm geliลmelerin bu tรผketim miktarฤฑ ile ilgili olduฤunu sรถylemek yanlฤฑล olmayacaktฤฑr.” ifadelerini kullandฤฑ.
“Madencilik, sonu olmayan bir sรผreรงtir ama yasal sฤฑnฤฑrlamalar nedeniyle durdurulabilir”
Doรง. Dr. Eyyรผp Ensari ลahin, kripto varlฤฑk madenciliฤi denilince akla ilk gelen รผlkelerden รin’in, bu pozisyonunu Amerika kฤฑtasฤฑna kaptฤฑrmak รผzere olduฤuna iลaret etti.
ลahin, “Bu durum, enerji maliyetleri ile ilgili olduฤu kadar รin’in dijital yuan รงalฤฑลmalarฤฑ ile iliลkilendirilebilir. Bitcoin madenciliฤi, 2130 yฤฑlฤฑ sonuna kadar devam edecek ve bitecek olan bir sรผreรง gibi algฤฑlanmฤฑล olsa da aslฤฑnda madencilik hiรง bitmeyecek bir sรผreรงtir. Bu durum her 4 yฤฑlda bir gerรงekleลen ve yarฤฑlanma olarak bilinen sistemden kaynaklanmaktadฤฑr. Bitcoin’e eleลtiri buradan baลlamaktadฤฑr.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Madencilerin son dรถnemde iklimi soฤuk ve enerji fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผk olduฤu รผlkelere doฤru bir eฤilim gรถsterdiฤini aktaran ลahin, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bir adet Bitcoin รผretmek iรงin tรผketilen elektrikle Bitcoin fiyatฤฑ arasฤฑndaki iliลkinin madencilere zorunlu bir gรถรง yaptฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyebiliriz. รin gibi enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ รผlkeler iรงin รถnemli bir problem. Enerjide net dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olan รผlkemizde kripto varlฤฑklara olan talep yรผksektir. Bu aรงฤฑdan enerji bu รผlkede tรผketilip ithalatฤฑ artmakta ve tasarruf sahipleri tasarruflarฤฑnฤฑ kripto borsalarฤฑ รผzerinden yurt dฤฑลฤฑna รงฤฑkartmaktadฤฑr. Bu durum, iki taraflฤฑ bir problem olup yasaklamalarฤฑn nedenleri arasฤฑnda รถnemli bir yere sahiptir.
Madencilik yapฤฑlmamasฤฑ ya da yapฤฑlamamasฤฑ ve bu yรถnde รงฤฑkan haberler fiyatlar รผzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadฤฑr. รzellikle merkeziyetiz yapฤฑsฤฑ ve devletsiz bir varlฤฑk olmasฤฑ nedeniyle Bitcoin fiyatฤฑ haber manipรผlasyonlarฤฑna gรถre yรผkselip dรผลmektedir. Madencilik, sonu olmayan bir sรผreรงtir ama yasal sฤฑnฤฑrlamalar nedeniyle durdurulabilir. Ancak dรผnya รผzerinde mevcut ekonomik sistemden rahatsฤฑz olan pek รงok รผlkenin รงฤฑkฤฑล kapฤฑsฤฑ olarak Bitcoin ve diฤer varlฤฑklarฤฑ gรถrmesi gรถz ardฤฑ edilebilecek bir durum deฤildir. El Salvador, bunun net bir รถrneฤi olarak gรถsterilebilir. Zira El Salvador, dรผnyanฤฑn pek รงok รผlkesi yasaklamayฤฑ ve benzeri durumlarฤฑ tartฤฑลฤฑrken resmi olarak kabul etmiล ilk ve ลu an iรงin tek รผlkedir.”
“Birbiri ardฤฑna alฤฑnan kararlar, madencilik faaliyetlerinin รin’den gรถรงรผne neden oldu”
ฤฐstanbul Ticaret รniversitesi ฤฐลletme Fakรผltesi Finans ve Bankacฤฑlฤฑk Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Doรง. Dr. Ayben Koy da mayฤฑs ayฤฑ itibarฤฑyla รin hรผkรผmetinin kripto para piyasasฤฑna ve madenciliฤine yรถnelik yasaklayฤฑcฤฑ kararlar almaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsattฤฑ.
Koy, “Geรงen yฤฑlฤฑn nisan ayฤฑnda Cambridge รniversitesi’nin tahminine gรถre, รin, Bitcoin madenciliฤinin yรผzde 65’ine sahipti. รin’in kararlarฤฑyla 3 bรผyรผk madencilik bรถlgesi Xinjiang, Sichuan ve Yunnan รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ durdurdu. Xinjiang’ฤฑn kรผresel Bitcoin madenciliฤindeki rolรผ, nisan ayฤฑnda bรถlgedeki bir kรถmรผr santralinin sular altฤฑnda kalmasฤฑ ve bir hafta sonu kapanmasฤฑ ile ortaya รงฤฑkmฤฑลtฤฑ. Bir hafta sonu kapanma, dรผnya รงapฤฑnda madencilik kapasitesinde yรผzde 35 azalmaya neden olmuลtu.” ifadelerini kullandฤฑ.
รin’in kararlarฤฑnฤฑn kripto para piyasasฤฑnda sert dรผลรผลlere neden olduฤunu aktaran Koy, “Madencilik faaliyetiyle ilgili yasaklamalar yapan รin, bu faaliyetlerde kullanฤฑlan donanฤฑmlarฤฑn ikinci el piyasada satฤฑlmasฤฑna da yasak getirdi. Birbiri ardฤฑna alฤฑnan kararlar ise madencilik faaliyetlerinin รin’den gรถรงรผne neden oldu. Bu kapanฤฑล ve gรถรง, baลlangฤฑรงta sistemde kalan madencilerin gelirlerinde artฤฑลa neden olsa da uzun dรถnemde sisteme yeni giren madenciler ile yine eski seviyesine gelecektir.” dedi.
“Bitcoin’in รผlke parasฤฑ olarak kabul edilmesi kฤฑsa-orta vadede El Salvador ekonomisi iรงin bรผyรผk riskler taลฤฑyor”
Doรง. Dr. Ayben Koy, kendi dijital parasฤฑ ile ilgili รงalฤฑลmalar yapan รin’in, kripto paralarฤฑn oynaklฤฑฤฤฑnฤฑ, kara para aklama ve yasa dฤฑลฤฑ iลlemler iรงin potansiyel kullanฤฑmฤฑ aรงฤฑsฤฑndan da risk olarak gรถrdรผฤรผnรผ ifade ederek, “Bir devlet, dรผnya ekonomisinde รถnemli bir yere sahipse yaptฤฑฤฤฑ sฤฑnฤฑrlamalar kripto para piyasasฤฑnda bรผyรผk kayฤฑplar olarak ortaya รงฤฑkฤฑyor. รrneฤin, รin, dรผnya ekonomisinde รถnemli bir gรผce sahip. Fakat รผretim gรผcรผ tek baลฤฑna yeterli deฤil. Dรผnya ekonomi ve politikasฤฑnda ABD รงok daha รถnemli bir gรผce sahip. Benzer bir kฤฑsฤฑtlama ABD’de meydana geldiฤinde hem piyasa iรงin รงok daha bรผyรผk zarar verir hem de diฤer geliลmiล devletleri de benzer kararlar almaya iter.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Yasaklamalarda bulunan tek รผlkenin รin olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, ฤฐran’ฤฑn da madencilikle ilgili bazฤฑ sฤฑnฤฑrlamalar getirdiฤini anlatan Koy, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Diฤer yandan tersine hamleler de var. รrneฤin El Salvador, Bitcoin’i yasal para birimi olarak ilan eden ilk รผlke oldu. Bรถylece Bitcoin, รผlkenin resmi para birimi olarak tรผm iล yerlerinde geรงerli hale geliyor. Nรผfusunun รถnemli bir bรถlรผmรผnรผn banka hesabฤฑ olmayan El Salvador, yetiลkin nรผfusa 30’ar dolar deฤerinde Bitcoin daฤฤฑtma kararฤฑ alarak bireyleri de finans sistemine dahil etme รงabasฤฑnda. Bu sรผreรง iรงerisinde IMF ise El Salvador’un Bitcoin’e adaptasyonunda makroekonomik, finansal ve hukuksal sorunlar olabileceฤini aรงฤฑkladฤฑ.
รlke para birimlerinin oynaklฤฑฤฤฑnฤฑn yรผksek olmasฤฑ, hem รผlke ekonomisi hem de yatฤฑrฤฑmcฤฑlar aรงฤฑsฤฑndan รถngรถrรผlebilirliฤi dรผลรผrmekte, finans piyasalarฤฑyla beraber ekonomilere zarar vermektedir. Bu kapsamda dรผลรผnรผldรผฤรผnde, mevcut ลartlarda oynak bir para biriminin รผlke parasฤฑ olarak kabul edilmesi kฤฑsa-orta vadede El Salvador ekonomisi iรงin bรผyรผk riskler taลฤฑyor. Uzun vadede bu etkilerin yรถnรผnรผn pozitife dรถnmesi ise Bitcoin ve baลlฤฑca kripto paralarฤฑn dรผnya ekonomisinde kabul edilmesi ve gรผcรผne baฤlฤฑ olarak deฤiลebilir.”
