AB Komisyonuโnun bu รงarลamba aรงฤฑklayacaฤฤฑ ฤฐlerleme Raporuโnda Tรผrkiyeโye yรถnelik aฤฤฑr eleลtiriler yer aldฤฑ. ลu ana kadar yayฤฑnlanan en sert ve olumsuz ฤฐlerleme Raporu halini alan belgede basฤฑn รถzgรผrlรผฤรผ ve yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ en yoฤun eleลtirilerin yer aldฤฑฤฤฑ alanlar olarak gรถze รงarpฤฑyor.
AB Komisyonu tarafฤฑndan รงarลamba gรผnรผ aรงฤฑklanacak olan ฤฐlerleme Raporu’nda Tรผrkiye’ye yรถnelik yoฤun eleลtiri var. Belge, 15 Temmuz darbe giriลimi sonrasฤฑ geliลmeler de eklenince ลu ana kadar yayฤฑmlanan en sert ve olumsuz ฤฐlerleme Raporu halini aldฤฑ. Hรผrriyet’ten Gรผven รzalp’in haberine gรถre, darbe giriลimi sonrasฤฑ alฤฑnan รถnlemler, basฤฑn รถzgรผrlรผฤรผ ve yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ en olumsuz eleลtirilerin yer aldฤฑฤฤฑ alanlar olarak dikkat รงekiyor. Taslak belgede รถne รงฤฑkan bazฤฑ tespit ve vurgular ลunlar:
DARBE GฤฐRฤฐลฤฐMฤฐ: Darbe giriลimi sonrasฤฑnda Gรผlen hareketi ve darbe giriลimine dahil olma baฤlantฤฑlฤฑ รงok kapsamlฤฑ el รงektirme, gรถrevden alma ve tutuklamalar yaลandฤฑ. Aralarฤฑnda tutuklularฤฑn kรถtรผ muameleye ve iลkenceye maruz kaldฤฑฤฤฑna yรถnelik iddialarฤฑn da yer aldฤฑฤฤฑ ciddi insan haklarฤฑ ihlallerine iliลkin haberler var. รnlemlerin geniล kapsamฤฑ ve kolektif niteliฤi รงok ciddi sorularฤฑn oluลmasฤฑna neden oldu. Gรผlen hareketiyle baฤlantฤฑlarฤฑn belirlenmesi amacฤฑyla uygulanan kriterlerin ve kanฤฑtlarฤฑn muฤlaklฤฑฤฤฑ, bireysel mesuliyetin ลeffaf olmayan ve fark gรถzetmeksizin oluลturulmasฤฑ konusunda ciddi endiลeler var.
OHAL: Olaฤanรผstรผ Hal (OHAL) kapsamฤฑnda alฤฑnan รถnlemler Avrupa Konseyi’nin (AK) incelemesi altฤฑnda. Tรผrkiye, AK ฤฐnsan Haklarฤฑ Komiseri’nin Ekim 2016’daki tavsiyelerini ele almalฤฑ. Tรผrkiye, alฤฑnan her รถnlemin sadece durumun gerektirdiฤi รถlรงรผde olmasฤฑnฤฑ, her durumda gereklilik ve orantฤฑlฤฑlฤฑฤฤฑn saฤlanmasฤฑnฤฑ gรผvence altฤฑna almalฤฑ. Tรผrkiye, her durumda aralarฤฑnda masumiyet karinesi, ceza sorumluluฤunun bireyselliฤi, yasal kesinlik, savunma hakkฤฑ, ve silahlarฤฑn eลitliฤine tam saygฤฑnฤฑn da aralarฤฑnda bulunduฤu hukukun รผstรผnlรผฤรผnรผn temel ilkelerinin bir kenara itilmemesine รถzel itina gรถstermelidir.
YARGI: รzellikle yargฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ konusunda gerileme yaลandฤฑ. Bu durum yargฤฑnฤฑn genel iลleyiลi aรงฤฑsฤฑndan belirgin bir sฤฑnama oluลturuyor. Yargฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ tehdit etmesi ve Avrupa standartlarฤฑnda olmamasฤฑ nedeniyle yรผksek mahkemelerin yapฤฑsฤฑnda ve kompozisyonunda yapฤฑlan geniล deฤiลiklikler ciddi endiลe kaynaฤฤฑ.
ฤฐFADE รZGรRLรฤร: รlke bu konuda ilk aลamalarda. ฤฐfade รถzgรผrlรผฤรผ alanฤฑnda ciddi gerileme yaลandฤฑ ve bu durum endiลelerin artmasฤฑna neden oluyor. Geรงen yapฤฑlan รถneriler dikkate alฤฑnmadฤฑ. Yasalar ve uygulama Avrupa ฤฐnsan Haklarฤฑ Mahkemesi (AฤฐHM) iรงtihadฤฑyla uyumlu deฤil. ฤฐfade รถzgรผrlรผฤรผ ciddi ลekilde zorlanฤฑyor. Gazetecilere, yazarlara ve sosyal medya kullanฤฑcฤฑlarฤฑna yรถnelik sรผren ve yeni ceza davalarฤฑ, akreditasyonlarฤฑn iptali, รงok sayฤฑda medya organฤฑnฤฑn kapatฤฑlmasฤฑ ciddi endiลe kaynaฤฤฑ. Tรผrkiye, gelecek yฤฑl, terรถrle mรผcadele operasyonlarฤฑnda da olmak รผzere, ifade รถzgรผrlรผฤรผne yรถnelik gereksiz kฤฑsฤฑtlamalardan kaรงฤฑnmalฤฑ.
ฤฐNSAN HAKLARI: Yasal รงerรงeve, insan haklarฤฑ ve temel haklara saygฤฑ amaรงlฤฑ, daha iyileลtirilmesi gereken, genel garantiler iรงeriyor. Avrupa ฤฐnsan Haklarฤฑ Sรถzleลmesi (AฤฐHS) ve AฤฐHM iรงtihadฤฑndan kaynaklanan haklarฤฑn uygulanmasฤฑ henรผz tam saฤlanamadฤฑ. Tรผrkiye, AฤฐHS’nin ihlalini รถnlemek iรงin bir eylem planฤฑ kabul ederek sistemik sorunlarฤฑn รผstesinden gelmek iรงin bazฤฑ adฤฑmlar attฤฑ. Bununla birlikte genel yaklaลฤฑm ve gรผรงlรผ denetim mekanizmasฤฑ eksikliฤi bu planฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑ ve etkisini engelliyor.
TERรRLE MรCADELE: Gรผneydoฤu’da terรถrle mรผcadele kapsamฤฑnda insan haklarฤฑna saygฤฑ kรถtรผleลti ve bu durum ciddi endiลe konusu olmayฤฑ sรผrdรผrรผyor. Terรถrle mรผcadele Tรผrkiye’nin meลru hakkฤฑ ancak terรถrle mรผcadele รถnlemlerinin orantฤฑlฤฑ olmasฤฑnฤฑn saฤlanmasฤฑ gerekiyor. Bu รถnlemlerin tรผm insan haklarฤฑna saygฤฑ รงerรงevesinde ve uluslararasฤฑ yรผkรผmlรผlรผklere uygun olmasฤฑ gerekiyor.
YOLSUZLUK: Yolsuzlukla mรผcadele konusunda belli bir hazฤฑrlฤฑk dรผzeyi mevcut. Geรงen yฤฑl bazฤฑ ilerlemeler kaydedildi. Yolsuzluk yaygฤฑn ve birรงok alanda ciddi bir sorun olmayฤฑ sรผrdรผrรผyor. CUMHURBAลKANI: Cumhurbaลkanฤฑ (Recep Tayyip Erdoฤan) รถnemli iรง ve dฤฑล politika konularฤฑna aktif ลekilde angaje olmayฤฑ sรผrdรผrdรผ. Baลkanlฤฑk sistemine geรงiล tartฤฑลmasฤฑ arttฤฑ ve siyasi gรผndemde etki yarattฤฑ. Gรผneydoฤu’daki kรถtรผleลen gรผvenlik durumu, รถzellikle 15 Temmuz sonrasฤฑ Gรผlen hareketiyle yรผrรผtรผlen mรผcadele hรผkรผmetin รงalฤฑลmasฤฑ รผzerinde gรผรงlรผ etki yarattฤฑ.
PARLAMENTO: 15 Temmuz รถncesi parlamento iddialฤฑ bir reform programฤฑ ve vize liberalizasyonu diyaloฤu รผzerinde yoฤun bir gรผndemle รงalฤฑลtฤฑ. Siyasi รงekiลme parlamentonun รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ kuลatmayฤฑ sรผrdรผrdรผ. Bazฤฑ รถnemli yasalar uygun danฤฑลma sรผreci olmaksฤฑzฤฑn Kabul edildi. รok sayฤฑda milletvekilinin dokunulmazlฤฑฤฤฑnฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑna olanak veren bir yasanฤฑn kabulรผ ciddi endiลe konusu. Seรงimler ve siyasi partilere iliลkin yasal รงerรงevenin Avrupa standartlarฤฑyla uyumlu hale getirilmesi alanฤฑnda ilerleme saฤlanamadฤฑ. Parlamento รผyeleri iรงin etik kurallar kabul edilmeli.
