AB Ukrayna‘dan tahฤฑl ithalatฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlama yoluna gitti. Bu hamle, Polonya, Macaristan, Slovakya ve Bulgaristan’ฤฑn รงiftรงilerini koruma ihtiyacฤฑnฤฑ gerekรงe gรถstererek uyguladฤฑklarฤฑ tek taraflฤฑ ithalat yasaklarฤฑnฤฑ kaldฤฑrmalarฤฑna yol aรงtฤฑ. Romanya ise ithalatฤฑ yasaklamamฤฑลtฤฑ.
ฤฐลte bazฤฑ sorunlar:
Ukrayna, geรงen yฤฑl Rusya tarafฤฑndan engellenene kadar tarฤฑm รผrรผnlerini aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak Karadeniz’deki limanlar รผzerinden ihraรง ediyordu.
Odesa bรถlgesindeki รผรง liman daha sonra, kรผresel gฤฑda kriziyle mรผcadeleye yardฤฑmcฤฑ olmak amacฤฑyla ihracat iรงin gรผvenli bir koridor oluลturmak รผzere Temmuz ayฤฑnda varฤฑlan BM destekli bir anlaลma kapsamฤฑnda yeniden aรงฤฑldฤฑ.
Ukrayna’nฤฑn en รถnemli limanlarฤฑndan biri olan Mykolaiv de dahil olmak รผzere diฤer limanlar kapalฤฑ kalmaya devam ediyor.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk tahฤฑl ve yaฤlฤฑ tohum ihracatรงฤฑlarฤฑndan biri olan Ukrayna, bunun yerine kara yollarฤฑna yรถneldi ve kรผรงรผk Tuna nehri limanlarฤฑ รผzerinden ihracatฤฑ geniลletti.
En kolay kara yolu olan ve Rusya’ya baฤlฤฑ Belarus รผzerinden kuzeye giden yol fiilen kapanmฤฑล durumda ve bu da Ukrayna’yฤฑ mรผmkรผn olduฤunca รงok tahฤฑlฤฑ Doฤu Avrupa รผzerinden taลฤฑmaya zorluyor.
Bu seรงeneฤi kolaylaลtฤฑrmak iรงin Avrupa Birliฤi, Haziran 2022’de Ukrayna’ya yรถnelik ithalat tarifelerini bir yฤฑl sรผreyle askฤฑya aldฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Ukrayna’nฤฑn Doฤu Avrupa Birliฤi รผzerinden yaptฤฑฤฤฑ tahฤฑl ve yaฤlฤฑ tohum ihracatฤฑndaki artฤฑล รงok bรผyรผk oldu.
Ukrayna gรผmrรผk verileri 2022 yฤฑlฤฑnda Romanya’ya 3,39 milyon ton mฤฑsฤฑr, 1,47 milyon ton buฤday ve 529.689 ton arpa ihraรง edildiฤini gรถsteriyor.
2021 yฤฑlฤฑnda sadece 526 ton mฤฑsฤฑr ihraรง edilirken, buฤday veya arpa sevkiyatฤฑ yapฤฑlmadฤฑ.
Polonya ise 2022 yฤฑlฤฑnda 2,08 milyon ton mฤฑsฤฑr, 579.315 ton buฤday ve 44.114 ton arpa aldฤฑ.
Bir รถnceki yฤฑl Polonya’ya 6.269 ton mฤฑsฤฑr ve 3.033 ton buฤday ihraรง edilmiล, arpa ihraรง edilmedi.
Romanya ve Polonya’ya yapฤฑlan ihracat kadar yรผksek hacimli olmasa da Macaristan ve Bulgaristan’a yapฤฑlan ihracatta da ciddi artฤฑลlar oldu.
Doฤu Avrupa’daki รงiftรงiler, kรผresel tahฤฑl piyasalarฤฑna paralel olarak mahsullerinin fiyatlarฤฑ hฤฑzla arttฤฑฤฤฑ iรงin baลlangฤฑรงta Ukrayna’daki รงatฤฑลmadan mali olarak fayda saฤladฤฑlar.
Ancak yerel pazarlarda Ukrayna’dan gelen tahฤฑl ve yaฤlฤฑ tohumlarฤฑn artan rekabetiyle karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑlar. รiftรงiler ayrฤฑca, normalde kullanacaklarฤฑ kamyon ve vagonlarฤฑn birรงoฤu Ukrayna’dan bรผyรผk miktarlarda malzeme taลฤฑdฤฑฤฤฑ iรงin รผrรผnlerini taลฤฑmanฤฑn daha zor ve daha pahalฤฑ olduฤunu gรถrdรผler.
Son birkaรง ayda fiyatlarda yaลanan keskin dรผลรผล de tรผccarlarฤฑn endiลelerini arttฤฑrฤฑrken, bazฤฑlarฤฑ Ukrayna’dan yapฤฑlan ithalatฤฑ suรงluyor. Ancak fiyat dรผลรผลleri, tรผccarlarฤฑn Brezilya ve Rusya’dan yapฤฑlan gรผรงlรผ ihracat ve รin’den beklenenden daha zayฤฑf talep gibi faktรถrlere baฤladฤฑฤฤฑ kรผresel bir eฤilim.
Geรงen yฤฑl Orta Avrupa’nฤฑn bazฤฑ bรถlgelerinde yaลanan kuraklฤฑk da bรถlgedeki รงiftรงiler iรงin mali zorluklar yarattฤฑ.
รrneฤin, Uluslararasฤฑ Hububat Konseyi (IGC) tahminlerine gรถre Macaristan’ฤฑn mฤฑsฤฑr rekoltesi geรงen yaz 2,8 milyon tona dรผลerek bir รถnceki sezonun 6,4 milyon tonluk rekoltesinin yarฤฑsฤฑndan daha az oldu.
Ukrayna’nฤฑn limanlarฤฑnฤฑn geรงen yฤฑl kapatฤฑlmasฤฑ, รผlkeyi tahฤฑl ve yaฤlฤฑ tohumlarฤฑ demiryolu, kamyon, mavna ve hatta feribotla doฤu AB รผzerinden ihraรง etmeye zorladฤฑ.
Ukrayna’nฤฑn Rusya ve Belarus ile olan sฤฑnฤฑrlarฤฑ kapalฤฑ olduฤu iรงin her ลey Doฤu Avrupa Birliฤi’nden geรงti.
Deniz yoluyla ihracat iรงin gรผvenli bir koridora izin veren Birleลmiล Milletler destekli anlaลma, kara yollarฤฑ รผzerindeki baskฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ azalttฤฑ.
BM verilerine gรถre gรผvenli koridor kapsamฤฑnda Ukrayna’nฤฑn Karadeniz limanlarฤฑndan 14.8 milyon tonu mฤฑsฤฑr olmak รผzere yaklaลฤฑk 29.3 milyon ton tarฤฑm รผrรผnรผ ihraรง edildi.
Ancak sadece รผรง limanฤฑn dahil edilmesi, kapasitenin yetersiz olduฤu ve tarฤฑm รผrรผnlerinin, genellikle deniz yolundan daha pahalฤฑ bir seรงenek olmasฤฑna raฤmen, hala kara yoluyla taลฤฑndฤฑฤฤฑ anlamฤฑna geliyor.
รrneฤin IGC verilerine gรถre Ukrayna’nฤฑn 2022/23 sezonunda (Temmuz/Haziran) yaklaลฤฑk 24 milyon ton mฤฑsฤฑr ihraรง edeceฤi tahmin ediliyor. Ancak sezonun bitmesine iki aydan az bir sรผre kala koridorun sadece %62’si sevk edilmiล durumda.
Ancak Rusya’nฤฑn koridor รผzerinden sevkiyata izin veren anlaลmayฤฑ Mayฤฑs ortasฤฑndan sonraya uzatmayฤฑ reddetmesi halinde kara yollarฤฑnฤฑn รถnemi bรผyรผk รถlรงรผde artacak.
IGC verilerine gรถre Ukrayna, 2020/21 sezonunda ABD, Arjantin ve Rusya’nฤฑn ardฤฑndan dรผnyanฤฑn en bรผyรผk dรถrdรผncรผ tahฤฑl ihracatรงฤฑsฤฑ oldu.
Ukrayna tahฤฑlฤฑ o sezon aralarฤฑnda รin, Mฤฑsฤฑr, Pakistan, ฤฐspanya ve Libya’nฤฑn da bulunduฤu baลlฤฑca alฤฑcฤฑlarla birlikte 95 รผlkeye sevk edildi.
Ancak savaล halindeki bir รผlkede รผrรผn yetiลtirmenin ve taลฤฑmanฤฑn zorluklarฤฑ, bu รผrรผnรผn รถnemini azalttฤฑ.
IGC, Ukrayna’nฤฑn 2023/24 sezonunda 28 milyon ton tahฤฑl ihraรง edeceฤini ve bu rakamla dรผnyanฤฑn en bรผyรผk sekizinci ihracatรงฤฑsฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.
Ukrayna’dan kaynaklanan aรงฤฑฤฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ, 2021/22 sezonunda 26,2 milyon ton olan ihracatฤฑn 2022/23 sezonunda neredeyse iki katฤฑna รงฤฑkarak 50,9 milyon tona ulaลtฤฑฤฤฑ Brezilya tarafฤฑndan kapatฤฑldฤฑ.
Buฤday ve mฤฑsฤฑr fiyatlarฤฑ, Ukrayna’daki savaลฤฑn baลlamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, รงatฤฑลmanฤฑn dรผnyanฤฑn en bรผyรผk iki tahฤฑl ihracatรงฤฑsฤฑnฤฑn sevkiyatlarฤฑnฤฑ aksatabileceฤi korkusuyla yรผkseldi. Ancak o zamandan bu yana savaล รถncesi seviyelere geriledi.
Bunun nedeni kฤฑsmen Rusya’nฤฑn buฤday ihracatฤฑnฤฑn geรงen yaz rekor hasadฤฑn ardฤฑndan artmฤฑล olmasฤฑdฤฑr.
Ukrayna’nฤฑn mฤฑsฤฑr ihracatฤฑndaki dรผลรผล de Brezilya’dan yapฤฑlan sevkiyatlardaki artฤฑลla dengelendi.
