ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, ฤฐsrail Baลbakanฤฑ Binyamin Netanyahu ile birlikte tek taraflฤฑ hazฤฑrladฤฑฤฤฑ ve “Yรผzyฤฑlฤฑn Planฤฑ” adฤฑnฤฑ verdiฤi Orta Doฤu Barฤฑล Planฤฑ’nฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Planda Kudรผs’รผn bรถlรผnmemiล bir ลekilde ฤฐsrail’in olmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Barฤฑล vizyonunun temel olarak geรงmiลtekilerden farklฤฑ olduฤunu belirten Trump, “Geรงmiลte en iyi niyetli planlarฤฑn bile aslฤฑnda detaylara รงok girmediฤini, kavramsal รงerรงevelere aฤฤฑrlฤฑk verdiฤini gรถrdรผk. Benim sunduฤum รถneri ลimdiye kadar en detaylฤฑ รถneri” tanฤฑmlamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
“Benim vizyonum kazan kazan fฤฑrsatฤฑ her iki taraf iรงinde. Gerรงekรงi iki devletli รงรถzรผmden bahsediyoruz.” diyen Trump, ฤฐsrail’in ilk kez kavramsal bir haritanฤฑn ortaya konulmasฤฑna izin verdiฤini vurguladฤฑ. Trump, planฤฑn ayrฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ ลรถyle aรงฤฑkladฤฑ:
Burada รงok gรผรงlรผ kiลiler var. Sayฤฑn Netanyahu bize yardฤฑmcฤฑ olmak iรงin buradalar. Ortak bir komisyon kuracaฤฤฑz. ฤฐsrail’le birlikte kavramsal haritanฤฑn daha detaylฤฑ hale getirilmesi iรงin. Bรถylelikle bir an evvel bunun tanฤฑnmasฤฑ saฤlanabilsin.
Aynฤฑ zamanda gelecekteki Filistin devleti iรงerisinde devlet olma ลartlarฤฑ yerine getirildiฤinde ki, terรถrรผn katฤฑ bir ลekilde reddedilmesi bu ลartlar altฤฑnda yer almakta. Bunu da gerรงekleลtireceฤiz.
Bu vizyon altฤฑnda Kudรผs ฤฐsrail’in bรถlรผnmemiล baลkenti olmaya devam edecek.
Ben ฤฐsrail iรงin รงok ลey yaptฤฑm. ABD’nin Bรผyรผkelรงiliฤini Kudรผs’e taลฤฑdฤฑk. Golan tepelerini tanฤฑdฤฑm. Aรงฤฑkรงa konuลmak gerekirse belki de en รถnemlisi bu korkunรง ฤฐran nรผkleer anlaลmasฤฑndan รงekildim.
Filistinliler iรงin de รงok ลey yapmam gerekiyor, aksi takdirde adil davranmฤฑล olamam. Ben bu anlaลmanฤฑn Filistinliler iรงin de harika bir anlaลma olmasฤฑnฤฑ istiyorum. Filistinlilerin nihayet baฤฤฑmsฤฑz kendilerine ait devleti elde etmesi iรงin onlarฤฑn belki de son ลansฤฑ olacak.
Filistin topraklarฤฑnda Doฤu Kudรผs’รผn baลkent olduฤu bir Filistin gรถrรผlmesini istiyoruz. Filistinlilerden, ฤฐsraillilerden hiรงbiri evlerinden alฤฑnฤฑp baลka yere gรถtรผrรผlmeyecek.
Aynฤฑ zamanda 50 milyar dolarlฤฑk yatฤฑrฤฑmฤฑn yeni Filistin devletine aktarฤฑlmasฤฑnฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Filistin’de istihdam gerรงekleลecek, yoksulluk yarฤฑ yarฤฑya azalacak. Filistin’in yabancฤฑ yardฤฑmlara ve baฤฤฑลlara baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ ortadan kalkacak.
ฤฐnsan haklarฤฑyla ilgili temel yasalarฤฑn ortaya konulmasฤฑ, finansal ve siyasi yolsuzluฤun durdurulmasฤฑ, Hamas’ฤฑn kรถtรผcรผl faaliyetlerinin durdurulmasฤฑ, ฤฐsrail’e karลฤฑ nefret yayฤฑlmasฤฑnฤฑn durdurulmasฤฑ, terรถre finansฤฑn sonlandฤฑrฤฑlmasฤฑ. Belki de en รถnemlisi benim vizyonum iรงerisinde Filistinliler kalkฤฑp bu devlet olma zorluklarฤฑyla baลa รงฤฑkacak zamana sahip olacaklar.
Yeni Filistin devleti iรงin ayrฤฑlan bรถlge 4 yฤฑl boyunca aรงฤฑk kalacak. Filistinliler bu anlaลmayฤฑ inceleyebilecekler. ฤฐsrail ile mรผzakere yapabilecekler ve tamamen baฤฤฑmsฤฑz ve harika bir devlet haline gelebilecekler.
Trumpโฤฑn barฤฑล vizyonunun รถngรถrdรผฤรผ maddeler ลu ลekilde:
Karลฤฑlฤฑklฤฑ tanฤฑma ve baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk
- ฤฐsrail devleti, Yahudi halkฤฑnฤฑn ulus-devleti, gelecekte kurulacak Filistin devleti de Filistin halkฤฑnฤฑn ulus-devleti olarak tanฤฑnacak.
- Filistin halkฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk, kendi kendini yรถnetme ve ulusal onur gibi arzularฤฑnฤฑ gerรงekleลtirmesi iรงin Filistin halkฤฑna bir yol haritasฤฑ sunacak.
- Filistinliler ve ฤฐsrailliler yerleลim yerlerinden รงฤฑkarฤฑlmayacak.
ฤฐsrailโin gรผvenliฤi
- Barฤฑล vizyonunun sahadaki gerรงeklikleri gรถz รถnรผnde bulundurduฤu ve ฤฐsrailโin gรผvenliฤini tam olarak koruduฤunun altฤฑ รงizildi.
- Barฤฑล vizyonu ฤฐsrailโin gรผvenlik gereksinimlerini yerine getirmekte, ฤฐsrailโden ek gรผvenlik riski almasฤฑnฤฑ talep etmeden ฤฐsrailโin kendisini her tรผr tehdide karลฤฑ kendisinin korumasฤฑnฤฑ saฤlamaktadฤฑr.
- Vizyon, ฤฐsrail ile yan yana barฤฑลรงฤฑl bir ลekilde yaลayacak askeri unsurlardan arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล bir Filistin devleti kurulmasฤฑnฤฑ, ฤฐsrailโin รrdรผn Nehriโnin batฤฑsฤฑnda gรผvenlik sorumluluฤunu muhafaza etmesini รถngรถrmektedir.
- Filistinliler, ฤฐsrail bรถlgede askeri varlฤฑฤฤฑnฤฑ azalttฤฑkรงa, gรผvenlik konusunda daha fazla sorumluluk รผstlenmek iรงin ABD ve ฤฐsrail ile รงalฤฑลacak.
Kudรผs ve kutsal yerler
- ฤฐsrail Kudรผsโรผn kutsal yerlerini korumaya devam edecek, Yahudiler, Hฤฑristiyanlar ve Mรผslรผmanlarโฤฑn yanฤฑ sฤฑra tรผm inanรง gruplarฤฑ mensuplarฤฑnฤฑn ibadet รถzgรผrlรผฤรผnรผ gรผvence altฤฑna alacak.
- Tapฤฑnak Tepesi/Harem-รผl-ลerifโte mevcut durum muhafaza edilecek.
- รrdรผn Kralฤฑโnฤฑn Kudรผsโte Mรผslรผmanlar iรงin kutsal mabetlerine iliลkin รถzel ve tarihi rolรผ muhafaza edilecek.
- Bรผtรผn Mรผslรผmanlar barฤฑลรงฤฑl ลekilde El Aksa Camiiโni ziyaret edebilecek.
Gelecekte kurulacak Filistin devleti
- Yeni planฤฑn Filistinliler iรงin รถnemli dรผzeyde toprak kazanฤฑmฤฑ saฤladฤฑฤฤฑ belirtildi.
- ฤฐsrail iki devletli รงรถzรผm olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ gรผven altฤฑna almak amacฤฑyla 4 yฤฑl boyunca yeni yerleลim inลa etmeyecek.
- Kudรผs, ฤฐsrailโin birleลik ve bรถlรผnmez baลkenti olarak kalacak. Fillistin Devletiโnin baลkenti de Doฤu Kudรผsโteki bazฤฑ bรถlgeleri kapsayan โEl Kudรผsโ olacak.
- Mevcut durumda Filistinliler tarafฤฑndan kullanฤฑlan topraklar yeni haritada iki katฤฑna รงฤฑkacak.
- Filistinliler Hayfa ve Aลdod limanlarฤฑndaki tesisleri kullanabilecek. Lut Gรถlรผโnรผn kuzey kฤฑyฤฑsฤฑndaki bรถlgede imar รงalฤฑลmasฤฑ yapabilecek. รrdรผn Vadisiโnde tarฤฑmsal faaliyetlere devam edebilecek.
- Gelecekte kurulacak Filistin devleti topraklarฤฑnda, Gazze ve Batฤฑ ลeria dahil, seyahat ve mal dolaลฤฑmฤฑnฤฑ saฤlamak iรงin modern ve verimli ulaลฤฑm hatlarฤฑ oluลturulacak.
Normalleลme ve Filistinli mรผlteciler
- Barฤฑล Vizyonunun mรผltecilere iliลkin statรผkoya son vereceฤi belirtiliyor.
- Filistinli mรผlteciler gelecekte kurulacak Filistin devletinde yaลama, ลu anda yaลadฤฑklarฤฑ รผlkelere entegre olma ya da รผรงรผncรผ bir รผlkeye yerleลme seรงeneklerine sahip olacak.
- ABD mรผltecilerin yeniden yerleลtirilmesi sรผrecine maddi katkฤฑ amacฤฑyla uluslararasฤฑ toplumla birlikte รงalฤฑลacak.
Planฤฑn ekonomik boyutu
Trump yรถnetiminin barฤฑล planฤฑnฤฑn ekonomik unsurlarฤฑnฤฑ geรงen Haziran ayฤฑnda planฤฑn mimarฤฑ olan Trumpโฤฑn danฤฑลmanฤฑ ve damadฤฑ Jared Kushner Bahreynโde dรผzenlenen konferansta aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ. Buna gรถre:
- 50 milyar dolarlฤฑk ekonomik planla Filistin ekonomisi desteklenecek.
- Plan 1 milyondan fazla yeni istihdam yaratacak.
- Filistinโin Gayrisafi Yurtiรงi Hasฤฑlasฤฑ (GSYH) iki katฤฑna รงฤฑkacak.
- ฤฐลsizlik yรผzde 10โun altฤฑna dรผลecek, yoksulluk oranฤฑ da yarฤฑ yarฤฑya azalacak.
