ABD’de imalat sektรถrรผndeki yavaลlama git gide derinleลiyor. Tedarik Yรถnetimi Enstitรผsรผ’nรผn (ISM) Pazartesi gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ ankete gรถre, daralan faaliyetler fabrikalarฤฑn iลten รงฤฑkarmalara baลvurmasฤฑna neden oldu. ISM ฤฐmalat ฤฐล Anketi Komitesi Baลkanฤฑ Timothy Fiore, bu uygulamayฤฑ “รถnceki aylara gรถre daha bรผyรผk รถlรงรผde” olarak tanฤฑmladฤฑ.
Gรถrรผnรผrde, ISM anketi resesyonda olan bir ekonomi ile tutarlฤฑ. Ancak tarฤฑm dฤฑลฤฑ istihdam, ilk kez yapฤฑlan iลsizlik maaลฤฑ baลvurularฤฑ ve konut baลlangฤฑรงlarฤฑ gibi somut veriler ekonominin yavaลlamaya devam ettiฤini gรถsteriyor.
Ancak iลletmeler ve tรผketiciler, ABD merkez bankasฤฑnฤฑn 40 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn bir sรผredir en hฤฑzlฤฑ para politikasฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma kampanyasฤฑnฤฑ baลlattฤฑฤฤฑ Mart 2022’den bu yana Fed’den gelen 500 baz puanlฤฑk faiz artฤฑลฤฑyla uฤraลtฤฑkรงa gerileme riskleri arttฤฑ.
Capital Economics’in ABD baล ekonomisti Andrew Hunter, “Bu durum, ufukta bir resesyonun gรถrรผndรผฤรผnden ลรผphelenmek iรงin daha fazla neden sunuyor. ISM anketi, temel mal fiyatlarฤฑnฤฑn yakฤฑnda yeniden dรผลmeye baลlayacaฤฤฑna dair kanฤฑtlarฤฑ artฤฑrฤฑyor.” dedi.
ISM’nin imalat PMI deฤeri Mayฤฑs ayฤฑndaki 46.9 seviyesinden geรงen ay 46.0’a gerileyerek Mayฤฑs 2020’den bu yana en dรผลรผk seviyeye indi. Bu, PMI’ฤฑn imalatta daralmaya iลaret eden 50 eลiฤinin altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑ sekizinci ay oldu ve Bรผyรผk Durgunluk’tan bu yana en uzun sรผreli dรผลรผล oldu.
Reuters anketine katฤฑlan ekonomistler endeksin 47’ye yรผkseleceฤini tahmin ediyordu. Hรผkรผmet verilerine gรถre, ekonominin %11,1’ini oluลturan imalat sanayi ilk รงeyrekte yฤฑllฤฑk bazda %5,3 oranฤฑnda daraldฤฑ.
Bununla birlikte, ulaลฤฑm ekipmanlarฤฑ gibi mallara yรถnelik gรผรงlรผ talep nedeniyle bazฤฑ gรผรงlรผ cepler varlฤฑฤฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor.
ISM anketi, geรงen ay en bรผyรผk altฤฑ sektรถr arasฤฑnda bรผyรผme kaydeden tek sektรถrรผn ulaลฤฑm ekipmanlarฤฑ olduฤunu gรถsterdi. Ancak yine de ulaลฤฑm ekipmanฤฑ รผreticileri, ikinci รงeyrek satฤฑลlarฤฑnฤฑn dรผลebileceฤi ve stok seviyelerini artฤฑrabileceฤi endiลelerini dile getirdi. Yฤฑl sonu toplam satฤฑลlarฤฑnฤฑn “geรงen yฤฑlki seviyelerde olacaฤฤฑ” tahmininde bulundu.
Fahiล borรงlanma maliyetlerinin yanฤฑ sฤฑra, harcamalarฤฑn genellikle krediyle satฤฑn alฤฑnan mallardan hizmetlere kaymasฤฑ da imalatฤฑ baltalฤฑyor. ฤฐลletmeler ayrฤฑca zayฤฑf talep beklentisiyle stoklarฤฑnฤฑ dikkatli bir ลekilde yรถnetiyor.
Ekonomistler, sektรถrรผn bu yฤฑlฤฑn baลlarฤฑnda mali piyasalarda yaลanan รงalkantฤฑlarฤฑn ardฤฑndan kredilerde yaลanan sฤฑkฤฑlaลmanฤฑn acฤฑsฤฑnฤฑ henรผz hissetmediฤini belirtiyor.
Haziran ayฤฑnda ulaลฤฑm ekipmanlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra basฤฑm, metalik olmayan mineral รผrรผnler ve ana metaller de bรผyรผdรผ. Daralan 11 sanayi grubu arasฤฑnda aฤaรง รผrรผnleri, tekstil fabrikalarฤฑ, elektrikli ekipmanlar, cihazlar ve bileลenler, makineler ve bilgisayar ve elektronik รผrรผnler yer aldฤฑ.
Wall Street’teki hisse senetleri, 4 Temmuz Salฤฑ gรผnkรผ tatil รถncesinde kฤฑsaltฤฑlmฤฑล bir seansta hafif yรผkseliลle kapandฤฑ. ABD Hazine fiyatlarฤฑ karฤฑลฤฑk seyretti. Dolar, para birimlerinden oluลan bir sepet karลฤฑsฤฑnda sabit kaldฤฑ.
Zayฤฑf talep
ISM anketinin ileriye dรถnรผk yeni sipariลler alt endeksi, hem iลletmelerin hem de tรผketicilerin artan temkinliliฤi nedeniyle Mayฤฑs ayฤฑndaki 42,6 seviyesinden 45,6’ya yรผkseldi.
New York’taki Barclays’in kฤฑdemli ekonomistlerinden Jonathan Millar, “Fabrikalar aลฤฑrฤฑ stok biriktirme konusunda giderek daha temkinli hale geldikรงe, stok yatฤฑrฤฑmฤฑ faaliyet รผzerinde bir engel haline geldi” dedi ve ekledi: “รnรผmรผzdeki birkaรง รงeyrekte fabrika รผretimine iliลkin somut verilerde bir gerileme iรงin koลullarฤฑn olgunlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmeye devam ediyoruz.”
Bilgisayar ve elektronik รผrรผn รผreticileri “mรผลterilerin รงok รถnceden alฤฑm yapmaya daha az eฤilimli olduฤunu” sรถyledi. Gฤฑda, iรงecek ve tรผtรผn รผrรผnleri imalatรงฤฑlarฤฑ “sermaye projelerinin gรถzden geรงirilme seviyesinin yรผksek olduฤunu” belirtti.
Makine imalatรงฤฑlarฤฑ “sipariลlerin ve iลlerin saฤlฤฑklฤฑ bir birikimle istikrarlฤฑ olduฤunu, ancak yeni olasฤฑ sipariลlerin 2024’e ertelendiฤini” paylaลtฤฑ.
Zayฤฑf talep girdi fiyatlarฤฑnฤฑ baskฤฑlฤฑyor. Anketin imalatรงฤฑlar tarafฤฑndan รถdenen fiyatlar รถlรงรผsรผ, tedarik zincirindeki darboฤazlarฤฑn รถnemli รถlรงรผde azalmasฤฑ ve yรผksek borรงlanma maliyetlerinin talebi azaltmasฤฑ nedeniyle Mayฤฑs ayฤฑndaki 44,2 seviyesinden 41,8’e geriledi.
Tedarikรงilerin รผretim kuruluลlarฤฑna teslimat performansฤฑ dokuz aydฤฑr daha hฤฑzlฤฑ gerรงekleลerek mal enflasyonunda dรผลรผลe yol aรงtฤฑ. Ancak, ลu anda ana odak noktasฤฑ olan hizmet enflasyonu, sฤฑkฤฑ bir iลgรผcรผ piyasasฤฑndan kaynaklanan daha gรผรงlรผ รผcret artฤฑลฤฑ ve konut kiralarฤฑndaki artฤฑล nedeniyle yapฤฑลkan kalmaya devam ediyor.
Anketin fabrika istihdamฤฑ gรถstergesi Mayฤฑs ayฤฑndaki 51,4 seviyesinden 48,1’e geriledi. Hรผkรผmetin tarฤฑm dฤฑลฤฑ istihdam sayฤฑmฤฑnda imalat istihdamฤฑnฤฑn gรผvenilmez bir belirleyicisi olmasฤฑna raฤmen, yฤฑl sonuna kadar iลe alฤฑmlarฤฑn yavaลlamasฤฑ beklentileriyle uyumlu.
Reuters’ฤฑn ekonomistlerle yaptฤฑฤฤฑ bir ankete gรถre, hรผkรผmetin Cuma gรผnรผ Mayฤฑs ayฤฑnda 339.000 kiลi artan istihdamฤฑn Haziran ayฤฑnda 225.000 kiลi arttฤฑฤฤฑnฤฑ bildirmesi bekleniyor.
ฤฐmalat kรถtรผleลirken, satฤฑlฤฑk evlerin azlฤฑฤฤฑ sayesinde konutlar yeniden canlanฤฑyor gibi gรถrรผnรผyor.
Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan Pazartesi gรผnรผ yayฤฑnlanan ayrฤฑ bir rapor, konut inลaatฤฑ harcamalarฤฑnฤฑn bir รถnceki ay %0,9 dรผลtรผkten sonra Mayฤฑs ayฤฑnda %2,2 arttฤฑฤฤฑnฤฑ ve mรผstakil konut projelerine yapฤฑlan yatฤฑrฤฑmฤฑn %1,7 hฤฑzlandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi.
Bu durum, Nisan ayฤฑnda %0,4 oranฤฑnda artan genel inลaat harcamalarฤฑnฤฑn Mayฤฑs ayฤฑnda %0,9 oranฤฑnda artmasฤฑna katkฤฑda bulundu.
Miami’deki Interactive Brokers’ฤฑn kฤฑdemli ekonomisti Josรฉ Torres, “Konut segmenti yenilenen talepten yararlanฤฑrken, mevcut satฤฑlฤฑk ev stoku dรผลรผk kaldฤฑ รงรผnkรผ ev sahiplerinin daha bรผyรผk ipotek รถdemeleri รผstlenirken daha zayฤฑf bir emlak piyasasฤฑnda satฤฑล yapmak iรงin รงok az teลviki var” dedi.
