ฤฐran’la ABD’nin karลฤฑlฤฑklฤฑ gerginliฤi artฤฑrฤฑcฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑn ardฤฑndan, dรผn Brent petrolรผn fiyatฤฑ bu yฤฑlฤฑn en bรผyรผk gรผnlรผk yรผzdelik artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti.
ABD ile ฤฐran arasฤฑnda Orta Doฤu’da artan gerginlik, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol sevkiyat noktasฤฑ olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑna gerรงekleลen petrol ve doฤal gaz sevkiyatฤฑ รผzerinde tehdit oluลtururken,enerji fiyatlarฤฑnda artฤฑล riskini beraberinde getirdi.
ฤฐran’ฤฑn ABD’ye ait bir insansฤฑz hava aracฤฑnฤฑ (ฤฐHA) dรผลรผrmesi ve ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn sosyal medya รผzerinden paylaลtฤฑฤฤฑ, “ฤฐran รงok bรผyรผk bir hata yaptฤฑ!” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, dรผn Brent petrolรผn fiyatฤฑ yรผzde 4,61’lik artฤฑลla bu yฤฑlฤฑn en yรผksek gรผnlรผk yรผzdelik artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti.
AA muhabirinin ABD Enerji Enformasyon ฤฐdaresi (EIA) derlediฤi verilere gรถre, ฤฐran ve Umman arasฤฑnda yer alan, Basra Kรถrfez ile Umman Kรถrfezi’ni birbirine baฤlayan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol sevkiyat noktasฤฑ olarak nitelendiriliyor.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan geรงen yฤฑl gรผnlรผk ortalama 21 milyon varillik petrol sevkiyatฤฑ gerรงekleลirken, bu miktar geรงen yฤฑlki kรผresel petrol tรผketiminin de yรผzde 21’ini oluลturdu.
Geรงen yฤฑl Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan geรงen toplam petrol miktarฤฑ, deniz yoluyla yapฤฑlan kรผresel petrol ticaretinin รผรงte birini oluลtururken, kรผresel sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) ticaretinin geรงen yฤฑl dรถrtte birinden fazlasฤฑ da buradan gerรงekleลti.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ham petrol ihraรง eden รผlkesi olan Suudi Arabistan, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan en fazla ham petrol ve petrol รผrรผnleri ihracatฤฑ yapan รผlke olurken, LNG ihracatฤฑnda 13 yฤฑldฤฑr art arda dรผnya lideri olan Katar, bu boฤazdan en รงok enerji ihracatฤฑ gerรงekleลtiren รผlkeler arasฤฑnda bulunuyor.
Boฤazdan taลฤฑnan petrolรผn yรผzde 76’sฤฑ Asya’ya
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan geรงen petrol ve LNG ise en รงok “kรผresel imalatฤฑn motoru” olarak nitelendirilen Asya รผlkelerinden รin, Hindistan, Japonya, Gรผney Kore ve Singapur’a gidiyor.
Veriler, geรงen yฤฑl Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan geรงen ham petrol ve petrol รผrรผnlerinin yรผzde 65’inin sรถz konusu รผlkelere gittiฤini ortaya koyarken, boฤazdan taลฤฑnan petrol ve petrol รผrรผnlerinin yรผzde 76’sฤฑnฤฑn da Asya kฤฑtasฤฑna ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
ABD – ฤฐran gerilimi
Eski ABD Baลkanฤฑ Barack Obama’nฤฑn mimarlฤฑฤฤฑnฤฑ yaptฤฑฤฤฑ ve Temmuz 2015’te imzalanan ฤฐran nรผkleer anlaลmasฤฑ sayesinde Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan enerji sevkiyatฤฑ son dรถneme kadar istikrarlฤฑ ลekilde devam ederken, ABD ile ฤฐran arasฤฑndaki siyasi tansiyonun artmasฤฑ Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn รถnemini bir kez daha ortaya koydu.
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn ฤฐran nรผkleer anlaลmasฤฑnฤฑ iptal etmesi ve Washington hรผkรผmetinin Tahran รผzerindeki yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ yeniden yรผrรผrlรผฤe koymasฤฑ, iki รผlke arasฤฑndaki tansiyonu artฤฑrdฤฑ.
Yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle ฤฐran ekonomisinin bel kemiฤini oluลturan petrol endรผstrisi ve ihracatฤฑ รผzerinden baskฤฑ oluลturan ABD, Tahran hรผkรผmeti รผzerinde “sฤฑfฤฑr tolerans politikasฤฑ” uyguluyor.
