ABD, ฤฐsrail tarafฤฑndan memnuniyetle karลฤฑlanan, ancak kitlesel protesto eylemleri yapmalarฤฑ beklenen Filistinliler’in kฤฑnadฤฑฤฤฑ tartฤฑลmalฤฑ bir hamleyle Kudรผs’e taลฤฑma kararฤฑ aldฤฑฤฤฑ yeni bรผyรผkelรงiliฤini aรงmaya hazฤฑrlanฤฑyor.
Aรงฤฑlฤฑล tรถrenine ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn kฤฑzฤฑ ve damadฤฑ Jared Kushner’in de aralarฤฑnda bulunduฤu รผst dรผzey ABD’li yetkililer katฤฑlacak.
รoฤu AB temsilcisi ise tรถrende yer almayacak.
Trump’ฤฑn bรผyรผkelรงiliฤi Kudรผs’e taลฤฑma kararฤฑ Filistinlileri รถfkelendirmiลti.
Yeni Bรผyรผkelรงilik binasฤฑnฤฑn aรงฤฑlฤฑลฤฑ, ฤฐsrail’in 70’inci kuruluล yฤฑldรถnรผmรผne denk gelmesi iรงin รถne alฤฑnmฤฑลtฤฑ.
ฤฐsrail Kudรผs’รผ “ebedi ve bรถlรผnmez” baลkenti olarak gรถrรผrken, Filistinliler ฤฐsrail tarafฤฑndan 1967 savaลฤฑnda iลgal edilen Doฤu Kudรผs’รผ gelecekteki devletlerinin baลkenti olarak kabul ediyor.
Trump’ฤฑn, Kudรผs’รผ ฤฐsrail’in baลkenti olarak tanฤฑma kararฤฑ, ABD’nin bu konuda onyฤฑllardฤฑr yรผrรผttรผฤรผ tarafsฤฑzlฤฑk politikasฤฑna son vermiล ve uluslararasฤฑ toplumun bรผyรผk kesiminin bu konudaki tutumundan ayrฤฑlmฤฑลtฤฑ.
ฤฐsrail Baลbakanฤฑ Benyamin Netanyahu, ABD’nin kararฤฑnฤฑn kutlanmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi ve diฤer รผlkelere de Trump’ฤฑn kararฤฑnฤฑ takip etme รงaฤrฤฑsฤฑ yaptฤฑ.
Filistin Lideri Mahmud Abbas da bรผyรผkelรงiliฤin Kudรผs’e taลฤฑnmasฤฑ kararฤฑnฤฑ “yรผzyฤฑlฤฑn tokatฤฑ” olarak tanฤฑmladฤฑ.
Kentte daha bรผyรผk bir yer bulunana kadar รถncelikle ABD’nin Kudรผs’teki mevcut konsolosluk binasฤฑnฤฑn iรงinde geรงici bir bรผyรผkelรงilik aรงฤฑlacak.
Kimler katฤฑlacak?
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn tรถrende video baฤlantฤฑsฤฑyla bir konuลma yapmasฤฑ bekleniyor.
Ivanka Trump ve Jared Kushner’in dฤฑลฤฑnda, ABD Hazine Bakanฤฑ Steven Mnuchin ve Dฤฑลiลleri Bakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ John Sullivan da tรถrene katฤฑlacak. Kushner daha sonra ฤฐsrail Baลbakanฤฑ Netanyahu ile bir gรถrรผลme yapacak.
Avrupa Birliฤi, ABD’nin Bรผyรผkelรงiliฤini Kudรผs’e taลฤฑma kararฤฑna itiraz etmiลti ve รงoฤu AB รผlkesinin bรผyรผkelรงisi tรถrene katฤฑlmayacak.
Ancak, รงok sayฤฑda yabancฤฑ diplomatฤฑn tรถrene katฤฑlacaฤฤฑ ve bunlar arasฤฑnda, AB’nin bu konuda bir ortak aรงฤฑklama yapmasฤฑnฤฑ engellediฤi belirtilen Macaristan, Romanya ve รek Cumhuriyeti temsilcilerinin de bulunduฤu kaydediliyor.
Trump’ฤฑn aรงฤฑklamasฤฑndan sonra kendi bรผyรผkelรงiliklerini de Kudรผs’e taลฤฑma kararฤฑ alan Guetamala ve Paraguay devlet baลkanlarฤฑ da tรถrende yer alacak.
Karar neden bu kadar tartฤฑลmalฤฑ?
Kudรผs’รผn statรผsรผ, ฤฐsrail-Filistin sorunundaki en temel meselelerden biri.
ฤฐsrail’in Kudรผs รผzerindeki eฤemenliฤi uluslararasฤฑ toplum tarafฤฑndan tanฤฑnmฤฑyor ve 1993 ฤฐsrail-Filistin barฤฑล anlaลmasฤฑna gรถre, Kudรผs’รผn nihai statรผsรผnรผn barฤฑล gรถrรผลmelerinin ileriki aลamalarฤฑnda gรถrรผลรผlmesi gerekiyordu.
ฤฐsrail 1967’deki iลgalinden bu yana Doฤu Kudรผs’te 200 bin dolayฤฑnda Yahudi’nin oturduฤu on kadar yerleลim ilan etti. Bu yerleลimler uluslararasฤฑ hukuka gรถre yasa dฤฑลฤฑ.
Daha รถnce bazฤฑ รผlkelerin Kudรผs’te bรผyรผkelรงilikleri bulunuyordu, ancak BM kararlarฤฑna karลฤฑn ฤฐsrail’in 1980’de รงฤฑkarttฤฑฤฤฑ bir yasayla Doฤu Kรผdรผs รผzerinde hak iddia etmesi รผzerine birรงoฤu bรผyรผkelรงiliklerini taลฤฑmฤฑลtฤฑ.
Durum neden bu kadar gergin?
Bรผyรผkelรงilik aรงฤฑlฤฑล tรถreninin zamanlamasฤฑ Gazze’de gerilimin artabileceฤi kaygฤฑlarฤฑnฤฑ arttฤฑrdฤฑ.
Mart sonunda bu yana sฤฑnฤฑrdaki protesto eylemlerinde 40’ten fazla Filistinli รถldรผrรผldรผ.
ฤฐsrail’in kuruluล yฤฑldรถnรผmรผnรผ kutlamasฤฑndan bir gรผn sonra Filistinliler Nakba (Felaket) gรผnรผnรผ anฤฑyor. ฤฐsrail’in 1948’de kurulmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan yรผzbinlerce Filistinli evlerinden edilmiลti.
Bรผyรผk Dรถnรผล Yรผrรผyรผลรผ eyleminin organizatรถrleri, eylemin Salฤฑ gรผnkรผ protestoyla sona ereceฤini sรถylรผyor.
BM ฤฐnsan Haklarฤฑ Yetkilisi Zeid Ra’ad al-Hussein ฤฐsrail’i ‘aลฤฑrฤฑ gรผรง’ kullanmakla suรงlamฤฑลtฤฑ. ฤฐsrail ise sivilleri sฤฑnฤฑrฤฑ geรงmeye รงalฤฑลan militanlardan korumaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ savunuyor. BBC Tรผrkรงe
