Aฤustos ayฤฑnda aรงฤฑklanan ABD verileri, รผlkenin รถzel sektรถr istihdamฤฑnda ve dฤฑล ticaret dengesinde yaลanan yavaลlamayฤฑ gรถzler รถnรผne serdi. รzel sektรถr istihdamฤฑ, iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn gevลemesiyle beklentilerin altฤฑnda bir artฤฑล gรถsterirken, ticaret aรงฤฑฤฤฑ da rekor seviyeye yรผkseldi. Bu durum, ekonominin yavaลladฤฑฤฤฑna dair endiลeleri artฤฑrdฤฑ ve Federal Rezerv’in faiz indirimine gitme ihtimalini gรผรงlendirdi.
ADP Ulusal ฤฐstihdam Raporu’na gรถre, รถzel sektรถr istihdamฤฑ aฤustos ayฤฑnda 54.000 kiลi arttฤฑ. Bu rakam, Reuters’ฤฑn anketine katฤฑlan ekonomistlerin 65.000 kiลilik artฤฑล tahmininin altฤฑnda kaldฤฑ. ฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn zayฤฑfladฤฑฤฤฑna dair bu veriler, Baลkan Donald Trump’ฤฑn uyguladฤฑฤฤฑ gรผmrรผk vergileri ve gรถรงmenlik รถnlemleri gibi politikalarla iliลkilendirildi.
Kรผresel iลten รงฤฑkarma danฤฑลmanlฤฑฤฤฑ ลirketi Challenger, Gray and Christmas’ฤฑn ayrฤฑ bir raporuna gรถre, ABD’deki iลverenler tarafฤฑndan aรงฤฑklanan iลten รงฤฑkarmalar aฤustos ayฤฑnda %39 artฤฑลla 85.979’a yรผkseldi. Bu, 2020’den bu yana aฤustos ayฤฑ iรงin en yรผksek toplam rakamdฤฑ. Hรผkรผmet รarลamba gรผnรผ, COVID-19 pandemisinden bu yana ilk kez Temmuz ayฤฑnda iลsizlerin sayฤฑsฤฑnฤฑn mevcut iล pozisyonlarฤฑnฤฑn sayฤฑsฤฑndan fazla olduฤunu bildirdi. Federal Rezerv’in รarลamba gรผnรผ yayฤฑmladฤฑฤฤฑ โBeige Bookโ raporunda da โลirketlerin zayฤฑf talep veya belirsizlik nedeniyle iลรงi almakta tereddรผt ettikleriโ belirtildi.
Reuters’ฤฑn ekonomistlerle yaptฤฑฤฤฑ ankete gรถre, ABD verileri iรงinde hรผkรผmetin yakฤฑndan takip edilen istihdam raporunda, temmuz ayฤฑnda 73.000 artan tarฤฑm dฤฑลฤฑ istihdamฤฑn aฤustos ayฤฑnda 75.000 arttฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor. Hรผkรผmetin aฤustos ayฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamaya gรถre, istihdam artฤฑลฤฑ son รผรง ayda aylฤฑk ortalama 35.000 iลken, 2024’รผn aynฤฑ dรถneminde 123.000 idi. ฤฐลsizlik oranฤฑnฤฑn temmuz ayฤฑndaki %4,2’den %4,3’e รงฤฑkmasฤฑ bekleniyor. Federal Rezerv Baลkanฤฑ Jerome Powell, geรงen ay ABD merkez bankasฤฑnฤฑn 16-17 Eylรผl’deki politika toplantฤฑsฤฑnda olasฤฑ bir faiz indirimi sinyali vererek, iลgรผcรผ piyasasฤฑndaki risklerin arttฤฑฤฤฑnฤฑ kabul etti.
Ticaret aรงฤฑฤฤฑ rekor seviyeye ulaลtฤฑ
ABD verileri arasฤฑnda dฤฑล ticaret dengesinde de benzer bir tablo ortaya รงฤฑktฤฑ. Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ Ekonomi Analiz Bรผrosu‘nun aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ verilere gรถre, ticaret aรงฤฑฤฤฑ Temmuz ayฤฑnda %32,5 artarak 78,3 milyar dolara ulaลtฤฑ. Bu artฤฑลฤฑn en bรผyรผk nedeni, rekor seviyeye รงฤฑkan ithalat oldu. Sermaye ve diฤer mal giriลlerinin artmasฤฑ, ithalat rakamlarฤฑnฤฑ yรผkseltirken, ihracattaki ฤฑlฤฑmlฤฑ artฤฑล bu dengeyi bozdu. Bu durum, รผรงรผncรผ รงeyrekte ticaretin gayri safi yurtiรงi hasฤฑladan (GSYฤฐH) dรผลรผลe geรงebileceฤi beklentisini doฤurdu. Trump yรถnetiminin gรผmrรผk vergileri de bu dalgalanmalarda etkili oldu. Bir ABD temyiz mahkemesi geรงen cuma, uygulanan vergilerin รงoฤunun yasa dฤฑลฤฑ olduฤuna karar verdi.
ABD verilerine gรถre, ilk รงeyrekte dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ GSYฤฐH’den rekor bir 4,61 puan dรผลรผลe neden oldu, ardฤฑndan keskin bir dรถnรผลle Nisan-Haziran รงeyreฤinde 4,95 puan artฤฑลa neden oldu ve bu da rekor bir katkฤฑ oldu. ABD verilerine gรถre ekonomi, yฤฑlฤฑn ilk รผรง ayฤฑnda %0,5 oranฤฑnda daraldฤฑktan sonra, geรงen รงeyrekte yฤฑllฤฑk bazda %3,3 oranฤฑnda bรผyรผdรผ. Atlanta Federal Rezerv ลubesi ลu anda bu รงeyrekte GSYฤฐH’nin %3,0 oranฤฑnda artacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor. ฤฐthalat %5,9 artฤฑลla 358,8 milyar dolara yรผkseldi. Mal ithalatฤฑ %6,9 artฤฑลla 283,3 milyar dolara รงฤฑktฤฑ. Bu artฤฑล, 9,6 milyar dolarlฤฑk parasal olmayan altฤฑn artฤฑลฤฑnฤฑ yansฤฑtan, endรผstriyel malzeme ve materyal ithalatฤฑndaki 12,5 milyar dolarlฤฑk artฤฑลtan kaynaklandฤฑ. Ancak petrol ithalatฤฑ, Nisan 2021’den bu yana en dรผลรผk seviyedeydi.
ABD verilerine gรถre ihracat %0,3 artฤฑลla 280,5 milyar dolara yรผkseldi. Mal ihracatฤฑ %0,1 artฤฑลla 179,4 milyar dolara yรผkseldi. Sermaye mallarฤฑ ihracatฤฑ, bilgisayar aksesuarlarฤฑ ve sivil uรงak sevkiyatlarฤฑnฤฑn etkisiyle 0,6 milyar dolar artฤฑลla 59,9 milyar dolarlฤฑk rekor seviyeye ulaลtฤฑ. Kazฤฑ makineleri ihracatฤฑ 1,5 milyar dolar azaldฤฑ. Mal ticareti aรงฤฑฤฤฑ %21,2 artarak 103,9 milyar dolara ulaลtฤฑ. รin ile mal ticareti aรงฤฑฤฤฑ 5,3 milyar dolar artarak 14,7 milyar dolara ulaลtฤฑ. รlke ayrฤฑca Meksika, Vietnam, Avrupa Birliฤi, ฤฐsviรงre, Hindistan, Gรผney Kore ve Japonya ile de mal ticareti aรงฤฑฤฤฑ verdi.
ฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑnda soฤuma
ฤฐstihdam piyasasฤฑndaki yavaลlama, diฤer verilerle de doฤrulandฤฑ. Hรผkรผmet, Temmuz ayฤฑnda iลsiz sayฤฑsฤฑnฤฑn mevcut iล pozisyonlarฤฑnฤฑn sayฤฑsฤฑndan fazla olduฤunu bildirdi. Bu durum, COVID-19 pandemisinden bu yana ilk kez yaลandฤฑ. Kรผresel iลten รงฤฑkarma danฤฑลmanlฤฑฤฤฑ ลirketi Challenger, Gray and Christmas’ฤฑn raporuna gรถre, aฤustos ayฤฑnda aรงฤฑklanan iลten รงฤฑkarmalar da %39 artarak 85.979’a yรผkseldi. Bu, 2020’den bu yana aฤustos ayฤฑ iรงin en yรผksek rakam oldu. Federal Rezerv’in “Beige Book” raporunda da ลirketlerin zayฤฑf talep nedeniyle iลรงi almakta tereddรผt ettikleri belirtildi.
Geรงen ay aรงฤฑklanan ABD verilerine gรถre, iลverenler temmuz ayฤฑnda sadece 73.000 yeni iล yarattฤฑ. Bu rakam, ekonomistlerin tahminlerinin รงok altฤฑnda kaldฤฑ ve Trump’ฤฑn, istihdamda ani bir dรผลรผล yaลandฤฑฤฤฑna dair โลokโ olduฤunu ifade etmesine neden oldu. Ayrฤฑca, รalฤฑลma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn Mayฤฑs ve Haziran aylarฤฑnda ekonominin yarattฤฑฤฤฑ iล sayฤฑsฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde aลaฤฤฑya doฤru revize etmesi de endiลe vericiydi. Bu, ekonominin รถnceden dรผลรผnรผlenden daha zayฤฑf olduฤunun bir iลaretiydi.
Ekonomistlere gรถre, bu tรผr revizyonlar yaygฤฑndฤฑr. ABD’de yaklaลฤฑk 160 milyon iลรงi olduฤu iรงin, รalฤฑลma ฤฐstatistikleri Bรผrosu’nun her ay her iลi saymasฤฑ imkansฤฑzdฤฑr. Yine de, รalฤฑลma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn temmuz ayฤฑnda iล bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑ yeniden hesaplamasฤฑ, ABD verileri iรงinde 1968’den bu yana en bรผyรผk iki aylฤฑk aลaฤฤฑ yรถnlรผ revizyon olmasฤฑ nedeniyle dikkat รงekiciydi. Bankrate’in kฤฑdemli ekonomi analisti Mark Hamrick, โรnceki rapor, รถnceki iki ay iรงin yapฤฑlan aลaฤฤฑ yรถnlรผ revizyonlar aรงฤฑsฤฑndan aรงฤฑkรงa ลok ediciydi ve istihdamฤฑ yeni bir bakฤฑล aรงฤฑsฤฑyla, ve tabii ki olumlu bir bakฤฑล aรงฤฑsฤฑyla deฤil, deฤerlendirmek gerektiฤi konusunda bir hesaplaลma yarattฤฑโ dedi.
Fed’in faiz indirimi ihtimali
Zayฤฑf ekonomik ABD verileri, Federal Rezerv’i faiz indirimine itebilir. Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell, geรงen ay istihdama yรถnelik aลaฤฤฑ yรถnlรผ risklerin arttฤฑฤฤฑnฤฑ kabul etti ve eylรผl ayฤฑnda faiz indirimi iรงin bir fฤฑrsat olabileceฤini iลaret etti. Birรงok ekonomiste gรถre, bir ay daha zayฤฑf veya yatay bir istihdam artฤฑลฤฑ bu gรถrรผnรผmรผ gรผรงlendirecek ve merkez bankasฤฑnฤฑn 16-17 Eylรผl’deki bir sonraki politika toplantฤฑsฤฑnda faiz indirimine gitme yolunda ilerlemesini saฤlayacaktฤฑr.
Oxford Economics, yakฤฑn tarihli bir raporunda, “[Fed]’in faiz indiriminden vazgeรงmesi iรงin raporun tahminlerimizden รถnemli รถlรงรผde daha gรผรงlรผ olmasฤฑ gerekir” dedi. CME Group’un FedWatch aracฤฑna gรถre, 3 Eylรผl itibarฤฑyla tรผccarlarฤฑn %95’i Fed’in faiz oranฤฑnฤฑ รงeyrek puan dรผลรผrme olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn yรผksek olduฤunu dรผลรผnรผyordu. Faiz indirimi, durgunlaลan iล piyasasฤฑnฤฑ ve genel ekonomik yavaลlamayฤฑ canlandฤฑrmak iรงin kritik bir adฤฑm olabilir
