2016 yฤฑlฤฑnda New York Gรผney Bรถlgesi Federal Mahkemesi’nde baลlayan Rฤฑza Sarraf davasฤฑna 2019 yฤฑlฤฑnda sanฤฑk olarak eklenen Halkbank iรงin bugรผn ABD‘de kritik bir gรผn yaลanacak.
Federal ve bรถlge istinaf mahkemelerinde, Tรผrkiye’ye ait kamu kuruluลu olduฤu iรงin Egemen Yabancฤฑ Devlet Dokunulmazlฤฑฤฤฑ Yasasฤฑ’na (FSIA) gรถre ABD’de bir ceza mahkemesinde yargฤฑlanamayacaฤฤฑnฤฑ iddia eden Halkbank’la ilgili temyiz baลvurusu duruลmasฤฑ, bugรผn baลkent Washington’da Anayasa Mahkemesi’nde yapฤฑlacak.
Halkbank ve ABD Adalet Bakanlฤฑฤฤฑ’na baฤlฤฑ baลsavcฤฑlฤฑk bรผrosu ลimdiye kadar yazฤฑlฤฑ yรถntemle mahkemeye sunduklarฤฑ savunma ve iddialarฤฑnฤฑ bugรผn yapฤฑlacak duruลmada sรถzlรผ olarak mahkeme heyetine anlatacak.
Halkbank’ฤฑn savunma avukatlarฤฑ ve savcฤฑlฤฑk en fazla 30 dakikada iddia ve savunmalarฤฑnฤฑ sunduktan sonra, mahkeme heyetinin sorularฤฑnฤฑ da yanฤฑtlayacak.
Kararฤฑn ne zaman aรงฤฑklanacaฤฤฑ konusunda ise yetki tamamen Anayasa Mahkemesi’ne baฤlฤฑ. Bazฤฑ hukukรงular gerekรงeli kararฤฑn birkaรง ay iรงinde aรงฤฑklanabileceฤini belirtse de bazฤฑ hukukรงulara gรถre aรงฤฑklama 2023 yฤฑlฤฑ sonuna sarkabilir.
Rฤฑza Sarraf davasฤฑnda yargฤฑlanan eski genel mรผdรผr yardฤฑmcฤฑsฤฑ Hakan Atilla’nฤฑn savunma ekibinde yer almasฤฑ iรงin Halkbank tarafฤฑndan Tรผrkiye’den ABD’ye gรถnderilen Avukat Halil Uzun, federal, temyiz ve yรผksek mahkeme sรผrecini en yakฤฑndan izleyen hukukรงulardan biri.
VOA Tรผrkรงe ‘ye dava sรผreciyle ilgili gรถrรผลlerini aktaran Avukat Uzun, Halkbank davasฤฑnda alฤฑnacak kararฤฑn, bugรผn yapฤฑlacak duruลma sonrasฤฑnda hemen aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑn, “yasal bir engel olmasa da oldukรงa zor bir ihtimal” olduฤunu sรถyledi.
Avukat Uzun, Halkbank davasฤฑndaki karar ve oylama sรผreci ile ilgili, “Anayasa Mahkemesi’nin usullerine gรถre, tรผm yargฤฑรงlarฤฑn davayla ilgili gรถrรผลlerini belirtme ve olabilecek sorularฤฑnฤฑ veya endiลelerini dile getirme haklarฤฑ bulunuyor. Bu yรผzden kendi aralarฤฑnda ‘konferans’ olarak bilinen bir mรผzakere yapmalarฤฑ gerekiyor. Halkbank duruลmasฤฑndan sonra belirlenen mรผzakere takvimine gรถre en erken Cuma gรผnรผ toplanabilirler. Yargฤฑรงlar, baล yargฤฑรงtan baลlayarak azalan kฤฑdem sฤฑrasฤฑna gรถre sรถz alฤฑrlar ve ardฤฑndan, aynฤฑ dรผzenle oylama yaparlar. Oylarฤฑn sayฤฑlmasฤฑ sonrasฤฑnda, kฤฑdemli yargฤฑรง รงoฤunluk gรถrรผลรผnรผ yazmasฤฑ iรงin birini gรถrevlendirir. Yargฤฑรงlarฤฑn biri, davanฤฑn farklฤฑ bir sonuca ulaลmasฤฑ gerektiฤine inanฤฑyorsa, o gruptaki en kฤฑdemli yargฤฑรง, muhalefet ลerhi yazmasฤฑ iรงin birini gรถrevlendirir. Herhangi bir yargฤฑรง da kendisine ait ayrฤฑ bir muhalefet ลerhi koyabilir. Atanan yargฤฑรงlar, kararlarฤฑnฤฑ ve gerekรงelerini รถzetleyen gรถrรผลler hazฤฑrlar ve daฤฤฑtฤฑr” dedi.
Bir kararฤฑ kesinleลtirmek iรงin gereken sรผrenin, yargฤฑรงlarฤฑn ne kadar bรถlรผnmรผล olduฤuna, gรถrรผลรผ hangi yargฤฑcฤฑn yazdฤฑฤฤฑna ve mahkemenin programฤฑ dahil รงeลitli faktรถrlere baฤlฤฑ olduฤunu sรถyleyen Halil Uzun, ”Kararฤฑn halka aรงฤฑklanmasฤฑndan รถnce yargฤฑรงlarฤฑn รงoฤunluฤunun bu kararฤฑ imzalamasฤฑ gerekmektedir. Hiรงbir karar, aรงฤฑk yargฤฑlamada verilmedikรงe veya en azฤฑndan halka aรงฤฑklanmadฤฑkรงa, ABD Anayasa Mahkemesi’nin resmi gรถrรผลรผ olarak kabul edilmez. Tรผm davalar genellikle mahkemenin Haziran sonu veya Temmuz baลฤฑnda yaz tatiline girmesiyle karara baฤlanฤฑr. Bunun dฤฑลฤฑnda, kararlarฤฑn tam olarak ne zaman verilmesi gerektiฤine dair herhangi bir kural yoktur ancak oybirliฤiyle alฤฑnan kararlar, oyรงokluฤu ile alฤฑnan kararlara gรถre daha erken ortaya รงฤฑkma eฤilimindedir” diye konuลtu.
Avukat Uzun, Halkbank’ฤฑn Anayasa Mahkemesi’ne baลvuru yolunun aรงฤฑlmasฤฑndaki en รถnemli nedenin ลimdiye kadar yasayla ilgili farklฤฑ temyiz mahkemelerinde alฤฑnan farklฤฑ kararlar iรงin bir emsal oluลmasฤฑnฤฑ saฤlamak olduฤunu da belirtti.
Uzun, “Halkbank, New York’taki federal mahkeme ve istinaf mahkemesi sรผrecinden sonra aleyhine รงฤฑkan kararlar sonrasฤฑnda son seรงeneฤi olan Anayasa Mahkemesi’ne temyiz hakkฤฑnฤฑ kullanmak iรงin mรผracaata bulundu. Talebi deฤerlendiren ฤฐkinci Bรถlge Temyiz Mahkemesi, Halkbank’ฤฑn ABD Anayasa Mahkemesi’ne baลvurusunu kabul etti. Anayasa Mahkemesi’nin baลvuruyu kabul etmesinin en bรผyรผk nedeni, Egemen Yabancฤฑ Devletler Yasasฤฑ’nฤฑn, ceza yargฤฑlamalarฤฑnda uygulanฤฑp uygulanmayacaฤฤฑ konusunda farklฤฑ istinaf mahkemelerinin farklฤฑ yรถnde karar vermesidir. Anayasa Mahkemesi’nin Halkbank’ฤฑn davasฤฑnda vereceฤi karar, ABD’de Egemen Yabancฤฑ Devlet Dokunulmazlฤฑฤฤฑ Yasasฤฑ’nda ลimdiye kadar alฤฑnan kararlar iรงin bir iรงtihadฤฑ birleลtirme kararฤฑ niteliฤi oluลturacak” dedi.
