Houston รniversitesi Enerji Ekonomisti Prof. Dr. Ed Hirs, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn kรถmรผrรผ destekleyen politikalarฤฑna raฤmen รผlkede kรถmรผr endรผstrisinde sona yaklaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Hirs, Trump yรถnetiminin enerji politikalarฤฑ ve kรผresel petrol piyasasฤฑndaki geliลmelere iliลkin AA muhabirine deฤerlendirmelerde bulundu.
Trump’ฤฑn 28 Mart’ta imzaladฤฑฤฤฑ “Enerji Baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ” kararnamesiyle, selefi Barack Obama’nฤฑn kรถmรผr madenlerini kapatma kararฤฑnฤฑ tersine รงevirmeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ bildiren Hirs, buna raฤmen ABD’nin kรถmรผr sektรถrรผnde sona gelindiฤini belirtti.
Hirs, 2010-2016 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda ABD’deki toplam 523 kรถmรผr santralinin 251’inin (yรผzde 48) kapatฤฑldฤฑฤฤฑna dikkati รงekerek, ลรถyle devam etti:
“Kรถmรผr, doฤalgaza kฤฑyasla daha kirli ve pahalฤฑ bir yakฤฑt. ABD’de kรถmรผrรผn bir enerji yakฤฑtฤฑ olarak etkin ลekilde kullanฤฑmฤฑnฤฑn devam edeceฤini dรผลรผnmรผyorum. รlkede kรถmรผrรผn sonu yaklaลtฤฑ. Kรถmรผr madenlerini ve santrallerini iลletmenin maliyeti de yรผksek. Trump hรผkรผmetinin kรถmรผr iรงin kaรงฤฑnฤฑlmaz sonu geciktirmek dฤฑลฤฑnda yapabileceฤi bir ลey yok. รte yandan, doฤalgaz รผretimi รงok ucuzladฤฑ. Temizlik, sermaye maliyeti ve emek yoฤunluฤu gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda doฤalgaz bu savaลฤฑ kazanฤฑyor.”
Kรถmรผr รผretimi 1978’den bu yana en dรผลรผk seviyede
Hirs, 2000-2008 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda ABD’de kรถmรผrรผn doฤalgazdan daha ucuz olduฤunu ve รผlkede elektrik รผretiminin yarฤฑdan fazlasฤฑnฤฑn kรถmรผrden saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bu iki enerji kaynaฤฤฑ arasฤฑndaki fiyat farkฤฑnฤฑn 2008’deki “kaya gazฤฑ devriminden” sonra azaldฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
ABD’de ilk defa geรงen yฤฑl elektrik รผretiminde doฤalgaz kullanฤฑmฤฑnฤฑn kรถmรผrรผ geride bฤฑraktฤฑฤฤฑna iลaret eden Hirs, 2010-2016 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda da doฤalgaz รผretiminin yรผzde 24 arttฤฑฤฤฑnฤฑ, kรถmรผr tรผketiminin ise yรผzde 32 azaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Hirs, ABD’nin kรถmรผr รผretiminin geรงen yฤฑl bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla yรผzde 18 azalarak 1978’den bu yana yฤฑllฤฑk en dรผลรผk รผretim seviyesine gerilediฤini sรถyledi.
ABD’li petrol รผreticileri toparlanฤฑyor
ABD’de petrol sektรถrรผnรผn dรผลรผk petrol fiyatlarฤฑ nedeniyle son 3 yฤฑldฤฑr bรผyรผk zorluklarla karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan Hirs, ลirketlerin bu dรถnemde geliลtirdikleri yeni yรถntem ve teknolojilerin รผretim maliyetlerini dรผลรผrmesi sayesinde toparlanmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Hirs, Haziran 2014’te varil fiyatฤฑ 115 dolar olan petrolรผn, Ocak 2016’da 30 dolarฤฑn altฤฑna gerilediฤini anฤฑmsatarak, “Bu nedenle son 3 yฤฑlda ABD’de 200’den fazla petrol iลletmesi iflas etti. Yaklaลฤฑk 5 bin petrol kuyusunda sondaj yapฤฑldฤฑ ancak bu kuyulardaki projeler tamamlanmadฤฑ.” diye konuลtu.
Petrol fiyatlarฤฑnฤฑn bu yฤฑl baลฤฑnda yรผkseliลe geรงmesiyle, sรถz konusu projelerin yeniden finanse edildiฤini bildiren Hirs, “Kรผresel piyasada petrol fiyatlarฤฑnฤฑn 50 dolar seviyesinde olmasฤฑ, ABD’li รผreticilerin kar edebilmesi iรงin sahada varil baลฤฑna 42 dolara รผretim yapmalarฤฑ gerektiฤi anlamฤฑna geliyor. Bu durum Teksas’ฤฑn batฤฑsฤฑndaki Permian sahasฤฑnda mรผmkรผn ancak รผlkenin diฤer bรถlgelerinde รผreticiler hala zorlanฤฑyor. Ya petrol fiyatlarฤฑnฤฑn 50 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkmasฤฑ ya da ABD’li รผreticilerin รผretim maliyetlerini daha da dรผลรผrmesi gerekiyor.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Hirs, Eylรผl 2016’da ABD’nin ham petrol รผretiminin gรผnlรผk ortalama 8,5 milyon varile gerilediฤini ancak รผretim maliyetlerinin dรผลรผrรผlmesiyle bunun geรงen ay sonu itibarฤฑyla gรผnlรผk ortalama 9,3 milyon varile yรผkseldiฤini kaydetti.
Ayrฤฑca, Trump hรผkรผmetinin onayladฤฑฤฤฑ Kuzey Dakota ve Keystone XL petrol boru hatlarฤฑnฤฑn da sektรถre yardฤฑmcฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ ifade eden Hirs, hรผkรผmetin ham petrol ve doฤalgaz projelerine onay verme sรผrecinin hฤฑzlandฤฑrmasฤฑ gerektiฤini savundu.
OPEC kesintisi Suudilerin lehine
Hirs, Petrol ฤฐhraรง Eden รlkeler รrgรผtรผ (OPEC) รผyeleri ve Rusya arasฤฑndaki รผretim kฤฑsma kararฤฑna iliลkin, “Kararฤฑn yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑnda uygulanmaya devam etmesi Suudi Arabistan’ฤฑn lehine olacak.” ifadesini kullandฤฑ.
Karar sayesinde bu yฤฑl petrol fiyatlarฤฑnฤฑn 55 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑktฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Hirs, bรถylece OPEC รผyesi รผlkelerin ลu ana kadar toplam 88 milyar dolar ek gelir elde ettiฤini kaydetti.
Hirs, Suudi Arabistan milli petrol ลirketi Aramco’nun gelecek yฤฑl yapฤฑlmasฤฑ planlanan halka arzฤฑna yรถnelik olarak da “Petrol ihracฤฑndan gelen gelirlerin artmasฤฑyla Aramco’nun piyasa deฤeri yรผkselecek ve bu durum halka arz sรผrecine olumlu katkฤฑ saฤlayacak.” deฤerlendirmesinde bulundu.
