Bloomberg HT’nin haberine gรถre ABD yรถnetiminin, Kabil Bรผyรผkelรงiliฤindeki personelin tahliyesine karฤฑลmamasฤฑ ve bunun iรงin oraya giden Amerikan askerleriyle รงatฤฑลmadan kaรงฤฑnmasฤฑ durumunda “Taliban’ฤฑn baลkente girmesinin hem uluslararasฤฑ toplum hem de Afganlฤฑlar tarafฤฑndan daha rahat kabul gรถrebileceฤini” ilettiฤi รถne sรผrรผldรผ.
Amerikan Washington Post (WP) gazetesinde yayฤฑmlanan ve Afganistan’daki son durumu ele alan haberde, ABD yรถnetiminin Taliban’ฤฑn Amerikan askerlerine saldฤฑrmamasฤฑ iรงin giriลimlerde bulunduฤu belirtildi.
ABD’nin Afganistan รzel Temsilcisi Zalmay Halilzad’ฤฑn Katar’ฤฑn baลkenti Doha’da Taliban yetkilileriyle bir araya gelerek gรถrรผลmelerde bulunduฤu hatฤฑrlatฤฑlan haberde, ABD’nin “Taliban’dan Kabil Bรผyรผkelรงiliฤindeki personelin tahliyesine kadar bir ลey yapmamasฤฑnฤฑ” istediฤi bildirildi.
Habere gรถre ABD’li yetkililer, Kabil Bรผyรผkelรงiliฤindeki personelin tahliyesine karฤฑลmamasฤฑ ve bunun iรงin oraya giden Amerikan askerleriyle รงatฤฑลmaya girmemesi durumunda “Taliban’ฤฑn baลkente girmesinin hem uluslararasฤฑ toplum hem de Afgan halkฤฑ tarafฤฑndan daha rahat kabul gรถrebileceฤi” deฤerlendirmesini Taliban’a iletti.
ABD’nin sรถz konusu tahliye iลlemini sorunsuz gerรงekleลtirebilmek iรงin Taliban’la kurduฤu temaslarla ilgili cuma gรผnรผ New York Times (NYT) gazetesinde รงฤฑkan haberde de ABD’li mรผzakerecilerin, Kabil’i ele geรงirmesi muhtemel gรถrรผlen Taliban ile iletiลime geรงerek baลkentteki Amerikan Bรผyรผkelรงiliฤine saldฤฑrmayacaklarฤฑ yรถnรผnde teminat almaya รงalฤฑลtฤฑklarฤฑ belirtilmiลti.
Aynฤฑ haberde Halilzad’ฤฑn, “Taliban liderlerini, gelecekteki bir Afgan hรผkรผmetinin parรงasฤฑ olarak Amerikan mali yardฤฑmฤฑ ve diฤer yardฤฑmlarฤฑ almak isteyeceklerini รถngรถrerek, bรผyรผkelรงiliฤin aรงฤฑk ve gรผvende kalmasฤฑ gerektiฤine ikna etmeyi umuyor.” sรถzlerine de yer verilmiลti.
NYT: ABD, Taliban’dan Kabil’deki Bรผyรผkelรงiliฤine saldฤฑrmamalarฤฑ yรถnรผnde teminat istedi
รte yandan ABD’nin, Taliban’dan, Afganistan’ฤฑn baลkenti Kabil’in ele geรงirilmesi halinde Amerikan Bรผyรผkelรงiliฤine dokunulmamasฤฑ iรงin gรผvence istediฤi iddia edildi.
New York Times gazetesinde yayฤฑmlanan makalede, isimlerinin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemeyen รผst dรผzey iki Amerikalฤฑ yetkiliye dayandฤฑrฤฑlarak, ABD’li mรผzakerecilerin, Kabil’i ele geรงirmesi muhtemel gรถrรผlen Taliban ile iletiลime geรงerek baลkentteki Amerikan Bรผyรผkelรงiliฤine saldฤฑrmayacaklarฤฑ yรถnรผnde teminat almaya รงalฤฑลtฤฑklarฤฑ belirtildi.
ABD’nin, Afganistan รzel Temsilcisi Zalmay Halilzad liderliฤinde Taliban yรถnetimiyle irtibata geรงtiฤi ifade edilen makalede, Afganistan’daki ลehirleri hฤฑzla devralan Taliban’ฤฑn gelecek aylarda baลkent Kabil’i de ele geรงirmesi durumunda, en azฤฑndan Amerikan Bรผyรผkelรงiliฤinin tahliye edilmesinin รถnรผne geรงilmesinin amaรงlandฤฑฤฤฑ bildirildi.
Makalede, Biden yรถnetiminin, ABD birliklerinin resmi olarak รผlkeden รงekilmesini tamamlamaya รงalฤฑลฤฑrken, yaklaลฤฑk 1400 Amerikalฤฑ da dahil olmak รผzere 4 bin รงalฤฑลandan oluลan bรผyรผkelรงilik personelini รถnemli รถlรงรผde azaltmak iรงin acil bir plana gerek olmadฤฑฤฤฑ yรถnรผndeki aรงฤฑklamalarฤฑna iลaret edildi.
Bununla birlikte Kabil Bรผyรผkelรงiliฤinin, ABD hรผkรผmeti iรงin รงalฤฑลmayan tรผm Amerikalฤฑlarฤฑn “Afganistan’ฤฑ derhal terk etmesi” รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunduฤu belirtildi.
Taliban’a “dฤฑล yardฤฑmlar iรงin meลruiyet” mesajฤฑ
Amerikalฤฑ diplomatlarฤฑn Taliban ile gรถrรผลmelerine dair detaylฤฑ bilgilere yer verilen makalede, Halilzad iรงin “Taliban liderlerini, gelecekteki bir Afgan hรผkรผmetinin parรงasฤฑ olarak Amerikan mali yardฤฑmฤฑ ve diฤer yardฤฑmlarฤฑ almak isteyeceklerini รถngรถrerek, bรผyรผkelรงiliฤin aรงฤฑk ve gรผvende kalmasฤฑ gerektiฤine ikna etmeyi umuyor.” ifadesi kullanฤฑldฤฑ.
Makalede, Taliban liderinin รผlkenin meลru bir temsilcisi olarak gรถrรผlmek istediฤine ve kฤฑsmen ekonomik destek almak iรงin Rusya ve รin de dahil olmak รผzere diฤer kรผresel gรผรงlerle iliลki kurmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑna vurgu yapฤฑldฤฑ.
Makalede, Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Ned Price’ฤฑn dรผn yardฤฑm konusuyla ilgili “Meลruiyet esasen uluslararasฤฑ desteฤin ve insani yardฤฑmlarฤฑn Afgan halkฤฑna eriลebilir olmasฤฑnฤฑ bahลeden bir bilettir.” deฤerlendirmesine de yer verildi ve Biden yรถnetiminin Amerikan Bรผyรผkelรงiliฤinin boลaltฤฑlmasฤฑnฤฑn diฤer diplomatik misyonlarฤฑn ve uluslararasฤฑ desteฤin ayrฤฑlmasฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑran bir domino etkisi yaratabileceฤinden, bunun da Afgan hรผkรผmetinin รงรถkรผลรผne yol aรงabileceฤinden endiลe duyduฤu bilgisi paylaลฤฑldฤฑ.
Tahliye ihtimaline karลฤฑn “Acil durum eylem komitesi” kuruldu
Taliban’ฤฑn รผlkenin kuzeyinde Mezar-ฤฑ ลerif dฤฑลฤฑndaki bรผtรผn ลehirleri ele geรงirmesinin Kabil’de bรผyรผk endiลe oluลturduฤu ve ABD Bรผyรผkelรงiliฤinin muhtemel tahliyesi iรงin kurulan “Acil durum eylem komitesinin” olasฤฑ senaryolar iรงin dรผzenli toplantฤฑ yaptฤฑฤฤฑ bildirildi.
Kabil’deki maslahatgรผzar Ross Wilson’ฤฑn, Taliban’ฤฑn gรผcรผ, ลiddet, korku ve savaล yoluyla tekelleลtirme giriลimlerinin yalnฤฑzca uluslararasฤฑ izolasyona yol aรงacaฤฤฑ konusunda uyardฤฑฤฤฑ vurgulanan makalede, ลunlar kaydedildi:
“Nisandan itibaren, bรผyรผkelรงilik, Kabil’de gรผvenlik daha fazla savunulamaz hale geldiฤinden zorunlu olmayan รงalฤฑลanlarฤฑ eve gรถndermeye baลlarken, diฤer personelin, kendilerini tehlikede hissettikleri takdirde kariyerlerine herhangi bir ceza verilmeden ayrฤฑlmalarฤฑna izin verildi. Bununla birlikte, tahliyenin Amerikan vatandaลlarฤฑ ile birlikte bรผyรผkelรงiliฤin tรผm yabancฤฑ personelini kapsayฤฑp kapsamadฤฑฤฤฑ aรงฤฑk deฤil ve ABD’ye yardฤฑm ettikleri iรงin Taliban tarafฤฑndan kesinlikle hedef alฤฑnacak olan Afgan รงalฤฑลanlarฤฑn akฤฑbeti รผst dรผzey yรถneticiler iรงin ciddi endiลe kaynaฤฤฑ.”
Taliban vilayet merkezlerini ele geรงirmeye yรถneldi
ABD’nin Afganistan’dan รงekilme kararฤฑ almasฤฑ ve Afgan yรถnetiminin Taliban ile barฤฑล gรถrรผลmelerinin baลarฤฑsฤฑzlฤฑkla sonuรงlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Taliban saldฤฑrฤฑlarฤฑ hฤฑz kazandฤฑ.
Taliban, hazirandan itibaren onlarca ilรงeyi ele geรงirdikten sonra kuลatmaya aldฤฑฤฤฑ vilayet merkezlerine yรถneldi.
Afganistan-ฤฐran sฤฑnฤฑrฤฑndaki Nimroz vilayet merkezi Zaranc, Taliban’ฤฑn ele geรงirdiฤi ilk vilayet merkezi oldu. Ardฤฑndan รงoฤu kuzeyde olmak รผzere 11 vilayet merkezinde Afgan gรผvenlik gรผรงleri Taliban’a karลฤฑ kontrolรผ kaybetti. Kabil yรถnetimi halen 24 vilayet merkezinde hakim durumda.
รatฤฑลmalarฤฑn son aylarda yoฤunlaลmasฤฑ sivil kayฤฑplarฤฑnฤฑ ve gรถรงleri artฤฑrdฤฑ.
BM’ye gรถre 2021’in ilk yarฤฑsฤฑnda 1659, son bir ayda ise 1000’den fazla sivil hayatฤฑnฤฑ kaybetti.
Afganistan Baฤฤฑmsฤฑz ฤฐnsan Haklarฤฑ Komisyonu, mayฤฑs ayฤฑ baลฤฑndan aฤustosa kadar yaklaลฤฑk 1 milyon sivilin evlerinden olduฤunu aรงฤฑkladฤฑ.
BM, 18 milyon Afgan’ฤฑn insani yardฤฑma ihtiyaรง duyduฤunu belirtiyor.
