Zaman yazarฤฑ Mรผmtaz’er Tรผrkรถne bugรผnkรผ yazฤฑsฤฑnda, Baลkanlฤฑk sistemi tartฤฑลmalarฤฑnฤฑ yazdฤฑ. Tรผrkรถne, “Davutoฤluโnun baลkanlฤฑk sistemi bahsinde Erdoฤan ile kamuoyu รถnรผnde giriลtiฤi polemiklerin gerekรงesi, bir baลbakan olarak kendi hukukunu savunmak, kendi yetkilerine sahip รงฤฑkmaktฤฑ. Erdoฤanโa vekรขleten baลkanlฤฑk kampanyasฤฑ yรผrรผttรผฤรผne gรถre teslim bayraฤฤฑnฤฑ รงekmiล olmalฤฑ. Bรถylece en รถnemli engel ortadan kalkmฤฑล oluyor.” dedi.
Zaman yazarฤฑ Mรผmtaz’er Tรผrkรถne’nin ‘Baลkanlฤฑk hayรขli artฤฑk gerรงekleลiyor’ baลlฤฑklฤฑ yazฤฑsฤฑ ลรถyle:
Bu hayรขl, Davutoฤlu’nun kendisi iรงin deฤil, Erdoฤan ile giriลtiฤi onca aรงฤฑk polemikten sonra, onun adฤฑna ve ona mahsus baลkanlฤฑk sistemi รถnerisini muhalefet liderlerine taลฤฑyor.
Dรผn Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu ile yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmenin can alฤฑcฤฑ noktasฤฑ bu รถneri idi. 2015, Davutoฤlu’nun “baลkanlฤฑk sistemi” treninin รถnรผne lokomotif olarak yerleลmesiyle sona erdi. Sistem tartฤฑลmasฤฑ belli ki aynฤฑ dรผzende 2016 yฤฑlฤฑna da damgasฤฑnฤฑ vuracak.
Davutoฤlu’nun baลkanlฤฑk sistemi bahsinde Erdoฤan ile kamuoyu รถnรผnde giriลtiฤi polemiklerin gerekรงesi, bir baลbakan olarak kendi hukukunu savunmak, kendi yetkilerine sahip รงฤฑkmaktฤฑ. Erdoฤan’a vekรขleten baลkanlฤฑk kampanyasฤฑ yรผrรผttรผฤรผne gรถre teslim bayraฤฤฑnฤฑ รงekmiล olmalฤฑ. Bรถylece en รถnemli engel ortadan kalkmฤฑล oluyor. Hangi engel? Baลkanlฤฑk sistemine geรงildiฤi zaman Erdoฤan, Olimpos’dan yeni yetkiler almayacak, devletin egemenlik alanฤฑndan baลbakanฤฑn hissesine dรผลenleri devralacak. Baลkanlฤฑk sistemi tartฤฑลmasฤฑ, kiลisel olarak Erdoฤan’ฤฑn Davutoฤlu’na ait olan yetkilere el koymasฤฑ anlamฤฑna geliyor. Davutoฤlu bu duruma razฤฑ ise, bize sรถyleyecek sรถz kalฤฑr mฤฑ? Erdoฤan bizden bir ลey istemiyor, istediklerinin tamamฤฑ Davutoฤlu’nun elindekiler. Kim, niye engel olsun?
Erdoฤan’ฤฑn elindeki silahlar belli ki Davutoฤlu’nu teslim alacak kadar etkili. Hesap, bildiฤimiz halk desteฤi รผzerinden gรผรง hesabฤฑ. Bu gรผรง Erdoฤan’ฤฑn ellerinde temerkรผz ediyor. Bu gรผcรผn kararฤฑ ile AK Parti bir olaฤanรผstรผ kongre ile genel baลkanฤฑnฤฑ, dolayฤฑsฤฑyla baลbakanฤฑ deฤiลtirebilir. Hatta PKK’nฤฑn Gรผneydoฤu’dan “hendek savaลฤฑ” ile verdiฤi dolaylฤฑ destek artarak devam ederse, 2016 yฤฑlฤฑnฤฑn bahar aylarฤฑnda yapฤฑlacak bir erken genel seรงimle, muhalefet desteฤine ihtiyaรง duymadan anayasayฤฑ deฤiลtirecek รงoฤunluk, yani baลkanlฤฑk sistemine geรงmek mรผmkรผn olabilir.
Yeldeฤirmenleri ile savaลmanฤฑn anlamฤฑ yok. Davutoฤlu’nun itirazฤฑ bir kenara, desteฤi devreye girdiฤine gรถre Tรผrkiye baลkanlฤฑk sistemine oldukรงa yakฤฑn durumda. Biraz meslekรฎ hassasiyetle, biraz da tarihe vukufiyetle baลkanlฤฑk sistemine hep karลฤฑ รงฤฑktฤฑm. 1876 yฤฑlฤฑndan beri fasฤฑlasฤฑz sรผregelen parlamenter sistemi deฤiลtirmenin aฤฤฑr maliyetleri รผzerinde durdum. Ve hep tekrarladฤฑm: Baลkanlฤฑk sistemi de parlamenter sistem gibi demokratik bir sistem, tercihinizin tecrรผbรฎ akla dayanmasฤฑ lรขzฤฑm. Bugรผn sistem รผzerindeki yรผkleri nazara alarak fikrimi deฤiลtiriyorum. Baลkanlฤฑk sistemine geรงmek daha iyi bir fikir olabilir. Sistem arฤฑzalarฤฑ bu kรถklรผ deฤiลimle ortadan kalkabilir. Anayasa ve fiilรฎ durum ikiliฤi sona erebilir. Davutoฤlu’nun bile kendi hukukunu savunamadฤฑฤฤฑ ลartlarda, biz neden onun adฤฑna yetki-mesuliyet tartฤฑลmasฤฑna girelim?
Sistem รผzerinde baลkanlฤฑk-parlamenter sistem ayฤฑrฤฑmฤฑna dayalฤฑ bir yรผkรผn belki bin katฤฑnฤฑ, her ikisini de aลan bir problem yรผzรผnden, “kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑ” prensibine uyulmamasฤฑndan dolayฤฑ รงekiyoruz. Yargฤฑ baฤฤฑmsฤฑz deฤilse, hukuk devletinin asgari ลartlarฤฑnฤฑ oluลturan hakimlik teminatฤฑ ve doฤal hakim prensibi iลlemiyorsa, baลkanlฤฑk-parlamenter sistem รงukurundan daha derin bir uรงurumda can รงekiลiyoruz demektir. 17/25 Aralฤฑk soruลturmalarฤฑnฤฑ durdurmak ve yargฤฑ denetiminden kaรงmak iรงin iktidar, yasama gรผcรผnรผ kullanฤฑp yargฤฑyฤฑ merkezรฎ devlet teลkilatฤฑnฤฑn basit bir icra birimine dรถnรผลtรผrdรผ. Sadece HSYK Kanunu ve Sulh Ceza Hakimliฤi Kanunu, yargฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ bรผtรผnรผyle kaldฤฑrmaya yetti. Hakimlerin-savcฤฑlarฤฑn verdikleri kararlardan dolayฤฑ hapsi boyladฤฑฤฤฑ, “tutukluluk” denilen tedbirin muhalefeti sindirmek iรงin bir cezalandฤฑrma aracฤฑna dรถnรผลtรผฤรผ ve baฤฤฑmsฤฑz yargฤฑdan kimsenin sรถz edemediฤi bir รผlkede parlamenter sistem yerine baลkanlฤฑk sistemi olsa kaรง yazar? Sistem tartฤฑลmasฤฑnฤฑn kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ yeniden tesis etmek iรงin bir fฤฑrsata dรถnรผลmesi ihtimali varsa, baลkanlฤฑk sistemini gรผndeme almanฤฑn hiรงbir sakฤฑncasฤฑ olmamalฤฑ. Hem bize ne? Davutoฤlu’nun cebindeki Erdoฤan’ฤฑn cรผzdanฤฑna girmiล olacak?
Dรผnkรผ Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu-Davutoฤlu gรถrรผลmesi, baลkanlฤฑk sistemi konusunda muhalefet katkฤฑsฤฑnฤฑn tรผketilmesinin ilk merhalesiydi. Bu sefer Anayasa’nฤฑn ilk dรถrt maddesi, vatandaลlฤฑk vs. gibi uzlaลฤฑlamaz maddeler yok. Anayasa deฤiลikliฤine gerek hissettirmeyen iki sorun HSYK ve Sulh Ceza Hakimliฤi kanun yoluyla dรผzeltilirse, birlikte yapฤฑlacak anayasanฤฑn en temel sorunu kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ anayasada saฤlam esaslara baฤlamak olacak.
Hem kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑ yoksa anayasadan zaten sรถz edemeyiz. Baลkanlฤฑk mฤฑ? O zaman her ลey mรผmkรผn.
