Kadir Has รniversitesiโnde bir konferans veren Kuzey Kฤฑbrฤฑs Tรผrk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaลkanฤฑ Mustafa Akฤฑncฤฑ, Gรผney Kฤฑbrฤฑs Rum Yรถnetimi (GKRY) ile yรผrรผtรผlen mรผzakerelerde altฤฑ ana baลlฤฑkta รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ, birรงok baลlฤฑkta uzlaลma noktasฤฑna geldiklerini aรงฤฑkladฤฑ. Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โUzlaลma olmasฤฑ halinde Kฤฑbrฤฑsโta yฤฑllar deฤil, aylar iรงerisinde รงรถzรผme ulaลฤฑlabilirโ dedi.
Kuzey Kฤฑbrฤฑs Tรผrk Cumhuriyeti Cumhurbaลkanฤฑ Mustafa Akฤฑncฤฑ, 10 Aralฤฑk 2015 Perลembe gรผnรผ Kadir Has รniversitesiโnde โUluslararasฤฑ Dinamikler Iลฤฑฤฤฑnda Kฤฑbrฤฑs Mรผzakereleri ve Geleceฤiโ baลlฤฑklฤฑ bir konferans verdi.
Program Kadir Has รniversitesi Rektรถrรผ Prof. Dr. Mustafa Aydฤฑnโฤฑn aรงฤฑlฤฑล konuลmasฤฑyla baลladฤฑ. Kuzey Kฤฑbrฤฑs Tรผrk Cumhuriyetiโnin Tรผrkiye iรงin son derece รถnemli olduฤunu hatฤฑrlatan Prof. Dr. Aydฤฑn, Kฤฑbrฤฑs ve KKTCโnin tarih boyunca, รถzellikle de 1980โlerden bu yana รงok รถnemli dรถnemeรงlerden geรงtiฤini belirterek, โKฤฑbrฤฑs ve KKTC ลimdi de รงok
รถnemli bir dรถnemeรงte. Umarฤฑm bu son dรถnemeรง olur ve en hayฤฑrlฤฑsฤฑ olurโ dedi.
Daha sonra kรผrsรผye gelen ve sรถzlerine Kadir Has รniversitesi Rektรถrรผ Prof. Dr. Mustafa Aydฤฑnโa ve katฤฑlฤฑmcฤฑlara teลekkรผr ederek baลlayan KKTC Cumhurbaลkanฤฑ Mustafa Akฤฑncฤฑ, ilk olarak Kฤฑbrฤฑs sorununun tarihi geรงmiลiyle ilgili, kendi yaลamฤฑyla da paralel gidecek ลekilde รถzet bilgiler verdi. โBen 68 yaลฤฑndayฤฑm. Kฤฑbrฤฑs sorunu da aลaฤฤฑ yukarฤฑ benle yaลฤฑtโ diyen Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โ1 Nisan 1963โte Kฤฑbrฤฑsโta ilk bomba patladฤฑ. EOKAโnฤฑn patlattฤฑฤฤฑ bu bomba, aynฤฑ zamanda EOKAโnฤฑn Enosis iรงin attฤฑฤฤฑ ilk adฤฑm olduโ dedi. Kฤฑbrฤฑs sorununda toplumlar arasฤฑ ilk gรถrรผลmelerin 1968โde baลladฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โ2004 yฤฑlฤฑna geldiฤimizde ise Annan Planฤฑ ve referandumu gรผndemimize girdi. Ve referandum sonunda, dรผnyanฤฑn hiรงbir yerinde gรถrรผlemeyeceฤi ลekilde, Annan Planฤฑโna hayฤฑr
diyen Rumlar tรผm Kฤฑbrฤฑsโฤฑ temsilen Avrupa Birliฤiโne (AB) รผye olurken, plana evet diyen KKTC AB dฤฑลฤฑ kaldฤฑ ve izolasyon sรผreci devam ettiโ diye konuลtu.
GรRรลMELERE GEรMฤฐลฤฐ SฤฐLMEDEN BAลLADIK
Annan Planฤฑโndan sonra da gรถrรผลmelerin Mehmet Ali Talat-Dimitris Hฤฑristofyas, Derviล Eroฤlu-Nikos Anastasiadis isimleri รงerรงevesinde devam ettiฤini ve 2015 yฤฑlฤฑnda kendisinin cumhurbaลkanฤฑ seรงildiฤini hatฤฑrlatan Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โBu tip durumlarda bazen daha รถnce yapฤฑlanlar bir kalemde silinerek sฤฑfฤฑrdan baลlanฤฑr. Ancak yine de o
baลlanan noktaya geri dรถnรผlรผr. Ben gelirken, daha รถnce yapฤฑlan gรถrรผลmeleri ve yakฤฑnlaลan iliลkileri รงรถpe atmama sรถzรผ vererek geldim. 11 ลubat 2014โte imzalanan metni ana metin olarak benimsedim. ลimdi bu metin รผzerinde mรผzakerelerimiz devam ediyor. Ben bu ลekilde davranarak Kฤฑbrฤฑs Tรผrk ve Rum toplumlarฤฑna da kendimize de zaman kazandฤฑrdฤฑฤฤฑmฤฑ dรผลรผnรผyorum. Zira yeni bir bina inลa etmeye baลlamak yerine, zaten inลa edilen bina รผstรผne devam ettikโ ifadelerini kullandฤฑ.
DรRT MADDELฤฐK VฤฐZYON
Altฤฑ aydฤฑr devam eden gรถrรผลmeler sรผrecinde KKTC adฤฑna dรถrt maddelik bir vizyon belirlediklerini ifade eden Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, bu vizyonu โรงรถzรผm odaklฤฑ siyaset, iรง politikaya duyarlฤฑlฤฑk, Tรผrkiye ile daha saฤlฤฑklฤฑ ve kiลilikli iliลkiler ve baฤฤฑmsฤฑz-tarafsฤฑz cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑโ olarak sฤฑraladฤฑ. โBu vizyon aslฤฑnda sadece bizim deฤil, Kฤฑbrฤฑs Tรผrk halkฤฑnฤฑn da vizyonuโ diyen Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โAslฤฑna bakarsanฤฑz benim aktif siyasete dรถnmemin en รถnemli sebebi de Kฤฑbrฤฑsโฤฑn รงรถzรผme olan ihtiyacฤฑdฤฑr. Bunun iรงin de her iki taraf da geรงmiลle yรผzleลmek durumunda. Bizim yรผzleลmemiz gereken nokta, 1983โte kurduฤumuz KKTCโyi Tรผrkiyeโden baลka kimseye tanฤฑtamamฤฑล olmamฤฑzdฤฑr.
Tรผrkiye de KKTCโyi tanฤฑmฤฑล olsa da tanฤฑmanฤฑn gereklerini yeteri kadar yerine getiremedi. Aynฤฑ ลekilde Gรผney Kฤฑbrฤฑsโฤฑ tanฤฑmฤฑyor olsa da, tanฤฑmamanฤฑn gereklerini yerine getiremiyor. Rumlarฤฑn yรผzleลmesi gereken nokta da ลudur ki, 1960โta umutla kurulan ortak devleti 1963โte kendi elleriyle yฤฑkmฤฑล olmalarฤฑdฤฑr. Bunun sonucu olarak da 1974โte Kฤฑbrฤฑsโฤฑn kuzeyini kaybettiler. Ayrฤฑca Rumlar 2004โte ABโye girdiklerinde en geรง bir yฤฑl iรงinde sorunu lehlerine รงรถzebileceklerini dรผลรผnรผyorlardฤฑ ama bekledikleri olmadฤฑ. AB konusunda ev รถdevlerini iyi yapmadฤฑklarฤฑ iรงin ekonomi baลlarฤฑna รงรถktรผ. Bugรผn Gรผneyโde dรผkkanlarฤฑn neredeyse yarฤฑsฤฑ boลโ dedi.
ALTI BAลLIKTA MรZAKERELERE DEVAM
Gรถrรผลmelerde bugรผn gelinen noktayฤฑ โHer iki taraf olarak mรผmkรผn olanฤฑn en iyisini elde etme noktasฤฑndayฤฑzโ diye tanฤฑmlayan Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โฤฐki kurucu devlet olarak coฤrafi esasa dayalฤฑ federatif sistem รผzerinde bir รงรถzรผm arayฤฑลฤฑ รผzerindeyiz. Zira Rumlar da artฤฑk adaya tek baลlarฤฑna hakim olamayacaklarฤฑnฤฑ, รถrneฤin Kฤฑbrฤฑsโa รงok yakฤฑn konumda olan Doฤu Akdeniz doฤalgazฤฑna da tek baลlarฤฑna sahip olamayacaklarฤฑnฤฑ gรถrdรผler. Ya da artฤฑk gรถrmรผล olmalarฤฑ lazฤฑm. ฤฐki kurucu devlet olarak adil bir รงรถzรผm arayฤฑลฤฑ รผstรผnde gรถrรผลmelere devam ediyoruzโ ลeklinde konuลtu.
Mรผzakerelerin altฤฑ baลlฤฑk รผstรผnden devam ettiฤini kaydeden Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โฤฐlk รผรง baลlฤฑk olarak sฤฑralayabileceฤimiz yรถnetim ve gรผรง paylaลฤฑmฤฑ, ekonomi ve Avrupa Birliฤi konularฤฑnda birbirimizin tezlerine รงok yakฤฑnlaลtฤฑk. Diฤer รผรง baลlฤฑkta da bu seviyede yakฤฑnlaลmayฤฑ saฤlayabilirsek, bu ilk รผรง baลlฤฑkta kฤฑsa sรผrede
uzlaลma saฤlarฤฑz. Devlet baลkanlฤฑฤฤฑ noktasฤฑnda, dรถnรผลรผmlรผ baลkanlฤฑk sisteminde henรผz uzlaลฤฑya varฤฑlmamฤฑล olsa da ben o yรถnde bir umut gรถrรผyorumโ dedi. Diฤer รผรง mรผzakere baลlฤฑฤฤฑnฤฑn ise โmรผlkiyet, toprak dรผzenlemeleri ve garantรถrlรผk haklarฤฑโ olduฤunu belirten Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โSon zamanlarda bu baลlฤฑklardan mรผlkiyet baลlฤฑฤฤฑ รผzerine yoฤunlaลtฤฑk. รnemli รถlรงรผde de ilerleme kaydettik. Toprak dรผzenlemelerini ve garantรถrlรผk konusunu ise en sona bฤฑrakฤฑyoruz. Zira bu konular hem her iki toplumun da hassas olduฤu noktalar, hem de bu noktada gรถrรผลรผlenler maalesef gizli kalmฤฑyor. Biz Rumlarla bu konuyu gรถrรผลรผyoruz, ertesi gรผnรผ gรถrรผลtรผklerimizi Rum basฤฑnฤฑnda manลetten
okuyoruz. Bu yรผzden son aลamaya toprak ve garantรถrlรผk konularฤฑnฤฑ bฤฑraktฤฑkโ ifadelerini kullandฤฑ.
“PAPA SEรฤฐMฤฐโ BENZETMESฤฐ
Mรผzakerelerin โbรผtรผnlรผklรผ รงรถzรผm anlayฤฑลฤฑโ ile yรผrรผtรผldรผฤรผnรผ belirten Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โBu ลu demek: Bรผtรผn baลlฤฑklarda uzlaลma saฤlanmasฤฑ halinde anlaลma olacak ve iki toplumlu, iki kurucu devletli Birleลik Kฤฑbrฤฑs Cumhuriyeti kurulacak. Ancak baลlฤฑklardan birinde bile uzlaลma saฤlanmamasฤฑ halinde, bu devlet kurulamayacak. Bu noktada
belki de bir aลamadan sonra Papa seรงimine benzer bir ลekilde, bir yere kapanฤฑp, uzlaลana kadar oradan รงฤฑkmama durumuna benzer bir gรถrรผลme usulรผne de geรงebilirizโ dedi.Mรผlkiyet konusunda toprak deฤiลimlerini mรผmkรผn olduฤunca az tutacaklarฤฑnฤฑ, รงรผnkรผ kimseyi yerinden etmek istemediklerini ifade eden Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โBen bu gรถrรผลmeleri bizim neslimizin son รงรถzรผm denemesi olarak gรถrรผyorum. Zira yeni yetiลen genรงler giderek birbirine
yabancฤฑlaลarak yetiลiyor. Dรผลรผnรผn benim babam mรผkemmel Rumca konuลuyordu. Ben รงat-pat biliyorum. Benim รงocuklarฤฑm ise kelime bilmiyor. Dolayฤฑsฤฑyla bu hem bizim neslimiz iรงin, hem de federasyona dayalฤฑ yapฤฑ iรงin son รงรถzรผm denemesi. Bu olmazsa bizden sonra gelenler baลka formรผllere dayalฤฑ รงรถzรผmler geliลtirebilir. Ancak ben inanฤฑyorum
ki, eฤer ortada รงรถzรผm iradesi varsa, bu sorun aylar iรงinde รงรถzรผlebilirโ ifadelerini kullandฤฑ.
SORUN รRETEN ADADAN รรZรM รRETEN YAPIYA
รรถzรผm iรงin รถzellikle mรผlkiyet ayaฤฤฑ sฤฑrasฤฑnda kapsamlฤฑ finansal desteฤe de ihtiyaรง duyulacaฤฤฑnฤฑ ifade eden Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โBunun iรงin uluslararasฤฑ finans kuruluลlarฤฑ ลimdiden sรถzler vermeye baลladฤฑ. Bu sรถzlere inanmak istiyorum ancak ben bu konuya son derece temkinli bakฤฑyorum. Zira 2004 referandumu sรผrecinde de bu sรถzler verildi ama bir sonuรง รงฤฑkmadฤฑ. Aslฤฑnda รถnรผmรผzde bu ayaฤa yรถnelik fฤฑrsatlar da var. ฤฐลte Tรผrkiyeโden su geldi. Bu noktadaki kapasite artฤฑrฤฑlฤฑp Rum tarafฤฑnฤฑn da yararlanmasฤฑ saฤlanabilir. Yine Tรผrkiyeโden elektrik de getirilebilir. Doฤu Akdeniz doฤalgazฤฑ birlikte iลletilebilir. Kฤฑbrฤฑsโฤฑ elektrik, su ve doฤalgaz hatlarฤฑyla รงevirebiliriz. Bu bรผyรผk bir ekonomik geliลme getirir ve รงรถzรผm iรงin gereken finansman desteฤini saฤlar. Bu sรผreรงte Suriyeli mรผlteciler nedeniyle de olsa yaลanan Tรผrkiye-AB yakฤฑnlaลmasฤฑ da รถnemli. Son dรถnemde Rusya ile yaลanan krizin de AB iliลkilerinin ne derece รถnemli olduฤunu ortaya koyuyorโ diye konuลtu.
Konferans gรผnรผnรผn (10 Aralฤฑk) Dรผnya ฤฐnsan Haklarฤฑ Gรผnรผ olduฤunu da hatฤฑrlatan Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ, โUmuyorum, bundan sonra dรผnya halklarฤฑ, insan haklarฤฑna saygฤฑlฤฑ, demokratik ve รงoฤulcu bir dรผnyada yaลarโ dedi. Sรถzlerini Kadir Has รniversitesi Rektรถrรผ Prof. Dr. Mustafa Aydฤฑnโa teลekkรผr ederek noktalayan Cumhurbaลkanฤฑ Akฤฑncฤฑ,
โKadir Has รniversitesi iรงin bir yerlerde โtรผtรผn รผreten fabrikadan bilim รผreten รผniversiteyeโ gibi bir ifade okumuลtum. ฤฐnลallah Kฤฑbrฤฑs da โsorun รผreten adadan รงรถzรผm รผreten yapฤฑyaโ dรถnรผลecekโ ลeklinde sรถzlerini noktaladฤฑ.”
