Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilim ve İran’daki savaşın yayılma riski, geleneksel olarak “güvenli liman” kabul edilen altın gibi değerli metallerde beklenmedik bir fiyat hareketine yol açtı.
Haftanın ilk işlem gününde sarı metal fiyatları, jeopolitik risklerin zirve yapmasına rağmen belirgin bir düşüş kaydederek yatırımcıların varlık koruma stratejilerini yeniden sorgulatmasına neden oldu. Vadeli altın kontratları erken seans işlemlerinde yüzde 1,3 oranında değer kaybederek ons başına 5.091,11 dolara geriledi.
Değerli metaldeki bu geri çekilme, madencilik sektörüne de sert yansıdı; Newmont hisseleri yüzde 3,7, Freeport-McMoRan hisseleri ise açılış öncesinde yüzde 4,6 oranında değer kaybı yaşadı.
FactSet verilerine göre, İran ile başlayan çatışma sürecinden bu yana sarı metal fiyatları toplamda yüzde 2,9 oranında bir düşüş sergiledi. Bu süreçte dikkat çeken asıl gelişme ise, ABD dolarının başlıca para birimleri karşısındaki değerini ölçen DXY dolar endeksinin yüzde 1,7 oranında yükselmesi oldu.
Normal şartlarda kriz dönemlerinde hem altının hem de doların eş zamanlı olarak değer kazanması beklenirken, bu iki varlığın ters yönde hareket etmesi piyasalarda alışılagelmişin dışında bir tablo oluşturdu. Analistler, bu ayrışmanın temelinde küresel piyasalardaki likidite ihtiyacının ve doların “rezerv para” olma özelliğinin yattığını belirtiyor.
Doların hakimiyeti ve likidite yönetimi
Sarı metal piyasasındaki bu düşüşü değerlendiren uzmanlar, kriz anlarında yatırımcıların öncelikli olarak nakit dolara erişim sağlama eğiliminde olduğunu vurguluyor. BullionVault Araştırma Müdürü Adrian Ash, doların küresel ticaretteki hakimiyetini hatırlatarak, panik dönemlerinde yatırımcıların pozisyonlarını kapattıklarında dolara yöneldiğini ifade etti.
Ash, piyasalardaki şok dalgalarının yatırımcıları, diğer varlıklardaki zararlarını karşılamak amacıyla kârda oldukları altın pozisyonlarını satmaya ittiğini, bunun da fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturduğunu kaydetti. Bu durum, altının bir koruma aracından ziyade, nakit ihtiyacını karşılayan bir likidite kaynağına dönüştüğünü gösteriyor.
Öte yandan, enerji piyasalarındaki gelişmeler de sarı metal fiyatları üzerinde dolaylı ancak güçlü bir etki yaratıyor. Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin enflasyon beklentilerini diri tutması, merkez bankalarının faiz oranlarını “daha uzun süre daha yüksek” seviyelerde tutacağı beklentisini pekiştiriyor.
Faiz getirisi olmayan bir varlık olan sarı metal, yükselen faiz oranları ve güçlenen dolar tahvil getirileri karşısında cazibesini yitiriyor. Yatırımcılar, jeopolitik risklere rağmen getirisi daha yüksek olan dolar bazlı enstrümanları tercih ederek altındaki satış baskısının derinleşmesine yol açıyor.
Altın fiyatları dengeyi bulabilir
Kısa vadeli bu geri çekilmeye rağmen, Orta Doğu’daki krizin derinleşmesi sarı metal fiyatları için yeni bir denge noktası oluşturabilir. Adrian Ash, altının 5.000 dolar seviyesinin altına sarkması durumunda piyasanın bu seviyeyi bir alım fırsatı olarak görüp görmeyeceğinin kritik olduğunu belirtti.
Savaşın gidişatı şimdiye kadar sarı metal yatırımcılarını ters köşe yapmış olsa da, krizin süresinin uzaması ve küresel tedarik zincirlerindeki bozulmanın kalıcı hale gelmesi durumunda, güvenli liman talebinin yeniden canlanması ihtimaller dahilinde yer alıyor.
Piyasalardaki genel kanı, altının önümüzdeki dönemde hem enflasyonist baskılar hem de jeopolitik riskler arasında sıkışacağı yönünde. Eğer Orta Doğu’daki çatışmalar bölgesel bir savaşa evrilirse, doların likidite avantajına rağmen altının fiziksel varlık koruma özelliği tekrar ön plana çıkabilir. Mevcut durumda ise yatırımcılar, enerji fiyatlarındaki artışın makroekonomik veriler üzerindeki tahribatını ve Fed’in bu tabloya vereceği tepkiyi bekleyerek pozisyonlarını korumaya çalışıyor.
