Teknoloji devi Apple, ABD Başkanı Donald Trump’ın iPhone üretimi ve gümrük vergileri konusundaki yoğun baskısının ardından, ABD’deki üretim taahhütlerine 100 milyar dolarlık dev bir ek yatırım yapacağını duyurmaya hazırlanıyor. Kritik açıklamanın, Çarşamba günü Beyaz Saray’da Trump ile birlikte düzenlenecek bir basın toplantısıyla yapılması bekleniyor.
Peki, teknoloji devinin bu devasa hamlesi, Trump yönetiminin gümrük vergisi tehditlerine bir yanıt mı, yoksa uzun vadeli bir stratejinin parçası mı?
Gümrük vergisi tehditleri ve Beyaz Saray’da zirve
Yeni yatırım kararı, Apple‘ın daha önce açıkladığı ve Teksas’ta bir yapay zeka sunucu fabrikası kurma planını da içeren 500 milyar dolarlık ABD yatırım paketinin üzerine geliyor. Ancak uzmanlara göre açıklamanın zamanlaması, bu hamlenin siyasi baskılardan bağımsız olmadığını gözler önüne seriyor.
Apple‘ın yatırım duyurusu, Trump yönetiminin teknoloji devine iPhone’larını ABD’de üretmesi için yaptığı baskının ve buna uyulmaması halinde cihazlara %25 gümrük vergisi uygulama tehdidinin hemen ardından geldi.
Trump, Apple‘ı yurtdışında üretim yaptığı için defalarca eleştirmiş ve özellikle ABD için satılan iPhone’ların Hindistan’da üretilmesi kararını “Tim Cook ile küçük bir sorunum var” sözleriyle hedef almıştı.
Bu yeni yatırım hamlesi, tam da şirketin Hindistan’dan ABD’ye ithal ettiği ürünlere yönelik yeni bir %25’lik gümrük vergisine hazırlandığı bir döneme denk geliyor. Üretim yatırımı kararı bu nedenle, teknoloji devinin artan maliyet baskısını hafifletmek ve yönetimle arasını düzeltmek için harekete geçtiği şeklinde yorumlanıyor. Şirket, son çeyrek raporunda mevcut vergiler nedeniyle şimdiden 800 milyon dolarlık bir zarara uğradığını açıklamıştı.
Apple’ın tedarik zinciri ikilemi ve üretimin zorlukları
COVID-19 pandemisi sonrası tedarik zincirini Çin’in dışına taşıma stratejisinin bir parçası olarak Apple, ABD’ye gönderilen iPhone’ların önemli bir kısmını Hindistan’da üretmeye başlamıştı. Ancak Trump yönetiminin şimdi de bu rotayı hedef alması, şirketi zor bir durumda bırakıyor.
Yönetimin tüm baskısına rağmen, sektör uzmanları iPhone gibi karmaşık bir ürünün üretimini tamamen ABD’ye taşımanın neredeyse imkansız olduğuna dikkat çekiyor.
ABD’deki vasıflı işçi eksikliği, sınırlı tedarik zinciri altyapısı ve devasa bir fabrikanın inşasının yıllar alacak olması gibi faktörler, bu hedefin önündeki en büyük engeller olarak sıralanıyor.
Bu nedenle Apple‘ın 100 milyar dolarlık yeni yatırım hamlesi, doğrudan iPhone üretmekten ziyade, yapay zeka ve sunucu gibi farklı alanlardaki yerel taahhütleri artırarak siyasi baskıyı azaltma stratejisi olarak görülüyor.
