Apple hisseleri, Başkan Donald Trump’ın iPhone’lar ABD’de üretilmediği takdirde bu cihazlara %25 gümrük vergisi getireceğini söylemesinin ardından Cuma günü düşüşe geçti.
Trump, Cuma sabahı Truth Social adlı sosyal medya platformunda yaptığı bir paylaşımda “Apple CEO’su Tim Cook’a uzun zaman önce, Amerika Birleşik Devletleri’nde satılacak iPhone’ların Hindistan’da ya da başka bir yerde değil, ABD’de üretilip monte edilmesini beklediğimi bildirdim” dedi .
Trump konuya ilişkin “Bu olmazsa, Apple’ın ABD’ye en az %25 oranında gümrük vergisi ödemesi gerekir” dedi.
Trump, Beyaz Saray’daki Cuma günkü bir toplantıda yaptığı açıklamada, Apple’ın üretimi ABD’ye taşımaması durumunda yalnızca bu şirkete değil, ülkeye ithalat yapan Samsung ve diğer akıllı telefon üreticilerine de vergi uygulanacağını belirterek sözlerini yineledi. Ayrıca bu vergilerin Haziran sonu itibariyle başlayabileceğini söyledi.
Trump sözlerini şöyle sürdürdü:
“Tim ile bunun yapılmayacağı konusunda bir anlayışımız vardı. Bana Hindistan’a fabrika kurmaya gideceğini söyledi. Ben de, ‘Hindistan’a gitmen sorun değil, ama buraya vergisiz satış yapamazsın,’ dedim”
Gümrük vergileri mal ülkeye giriş yaptığında ithalatçı tarafından ödense de, ekonomistler genellikle bu maliyetlerin tedarikçilere ve tüketicilere yansıtıldığı konusunda hemfikir.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Cuma sabahı Fox News’e verdiği röportajda, ülkenin “en büyük kırılganlıklarından biri dış üretim, özellikle de yarı iletkenlerde” olduğunu söyledi ve Apple’ın bileşenlerinin büyük bölümünün yarı iletkenlerden oluştuğunu, bu nedenle şirketin tedarik zincirini güvence altına alma konusunda katkı sunmasını istediklerini belirtti.
Apple hisseleri %3 eridi
Apple hisseleri Cuma günü %3 düşerek 195,27 dolara geriledi. Hisseler bu yıl %22 değer kaybetmiş durumda; S&P 500 ise aynı dönemde yalnızca %1,3 düştü. Apple, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Beacon Policy Advisors’tan analist Owen Tedford, Apple’a yönelik gümrük vergisi tehditlerinin bazı sektörler üzerine yapılan Section 232 soruşturmalarından kaynaklanan vergilerle bağlantılı olabileceğini söylüyor.
Tedford “Bu durum, Trump’ın şirkete vergilerden muafiyet tanımamayı düşündüğünü gösteriyor” dedi. Trump’ın ilk başkanlık döneminde Apple vergilerden muaf tutulmuştu. Tedford “Bu aynı zamanda elektronik cihazların da, esas olarak yarı iletkenleri hedef alan [Section 232] vergilerine dahil edilmesinin düşünüldüğünü gösteriyor.” ifadelerini kullandı.
Özellikle yönetim, 2 Nisan’da başlattığı vergi hamlesi sonrası çeşitli ülkelerle ticaret anlaşmaları yapmaya çalışırken sektör bazlı bu vergilerin daha kalıcı olması bekleniyor ancak zamanlamaları belirsizliğini koruyor.
Şirketler ve ülkeler başkanın kararlarını beklerken, Apple şimdiden bazı değişikliklere gitmiş durumda. Trump’ın Çin’e uyguladığı vergilere yanıt olarak, iPhone üretimini çeşitlendirme amacıyla Hindistan’daki üretimini artırıyor. Ancak Trump, bu kararı kamuoyunda eleştirdi; Apple CEO’su Cook’la “ufak bir sorun” yaşadığını belirtti ve üretimin ABD’de yapılması çağrısında bulundu.
Wall Street Journal’ın Beyaz Saray yetkilisine dayandırdığı haberine göre, Cook Çarşamba günü Trump ile Beyaz Saray’da bir araya geldi. Apple, önümüzdeki dört yıl içinde ABD’ye 500 milyar dolardan fazla yatırım yapma ve yaklaşık 20.000 kişiyi işe alma taahhüdünde bulundu; ancak bu meblağın ne kadarının yeni yatırım olduğu belirsiz.
Yurt dışında üretilen iPhone’lara yönelik %25’lik vergi tehdidi, muhtemelen ABD’de üretilecek cihazların maliyetinin çok altında kalacak. Wedbush analisti Daniel Ives, iPhone’un ABD’de üretilmesinin perakende fiyatını yaklaşık 1.000 dolardan 3.500 dolara çıkaracağını ve gerekli üretim kapasitesinin kurulmasının yıllar alacağını öngörüyor.
Ives, Cuma günü yayınladığı bir araştırma notunda “Bu tarz bir girişim için gerekli olan yüksek maliyet modeli ve devasa tedarik zinciri lojistiği göz önüne alındığında, kısa vadede ABD’de iPhone üretiminin başlaması ihtimali yok” diye yazdı
Bu görüşte yalnız da değil. Morningstar analisti William Kerwin de Cuma günü yayınladığı araştırma notunda, ABD’de iPhone üretiminin “orta vadede mümkün olmadığını” düşündüğünü belirtti.
“Bize göre bu, Apple’dan daha fazla ABD yatırımı —muhtemelen yurt içi çip yatırımı ve düşük hacimli cihaz üretimi— elde etmeye yönelik bir pazarlık taktiği” dedi.
Yarı iletkenler ve kişisel bilgisayarlar gibi diğer elektronik ürünlerle birlikte Apple’ın ürünleri, Trump yönetiminin uyguladığı yüksek vergilerden şimdilik muaf. Ancak Apple, bu vergilerden şimdiden mali zarar gördüğünü söylüyor. CEO Tim Cook, bu ay başında yapılan kazanç açıklamasında, ABD’de satılacak cihazların Çin yerine Hindistan ve Vietnam’dan gönderilmesinin şirketin Haziran çeyreğinde maliyetlerine yaklaşık 900 milyon dolar ekleyeceğini açıkladı.
Yatırımcılar, bu vergilerin Apple’ın gelir ve kâr marjlarına ne kadar etki edeceğini anlamaya çalışıyor. UBS analisti David Vogt, Cuma günü yayınladığı araştırma notunda, “Çin ve Hindistan’dan ABD’ye ithal edilen yıllık yaklaşık 70 milyon iPhone’a %25 genel vergi uygulanırsa, yıllık hisse başı kazançta 0,51 dolarlık düşüş olur” dedi. Wall Street, Apple’ın bu mali yılda hisse başı 7,18 dolar kazanç açıklamasını bekliyor.
Hindistan, ABD’ye ihracatta potansiyel olarak %26 oranında bir vergiyle karşı karşıya; bu uygulama şu anda ticaret görüşmeleri nedeniyle askıya alınmış durumda. Çin mallarına uygulanan vergiler ise geçici olarak %30’a düşürülmüş durumda.
Apple’ın bazı kilit tedarikçileri, örneğin çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC), bu vergi tehdidi karşısında ABD’deki faaliyetlerini genişletiyor. Ancak en büyük üretim ortağı Foxconn —resmi adıyla Hon Hai Precision Industry— aynı adımı atacak gibi görünmüyor. 2017’de duyurulan 10 milyar dolarlık Wisconsin fabrikası planını büyük ölçüde küçülttü. Foxconn, Pazartesi günü yaptığı bir başvuruda, Hindistan’daki birimine 1,49 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladı.
