Apple, Amerika Birleşik Devletleri’nde sendikalaşan ilk perakende satış noktası olan Maryland eyaletindeki Towson mağazasını haziran ayında kalıcı olarak kapatacağını doğruladı.
Şirket yönetimi, doksan personelin görev yaptığı şubenin yerine yeni bir mağaza açılmayacağını açıkladı. 9 Nisan tarihinde kesinleşen karar, teknoloji perakendeciliği alanında son yılların en yakından takip edilen işçi-işveren anlaşmazlıklarından birini tetikledi.
Towson şubesi çalışanları, 2022 yılında Uluslararası Makine ve Havacılık İşçileri Sendikası‘na katılarak sıkı yönetilen teknoloji perakendeciliğinde tarihi bir adım atmıştı.
Sendikal örgütlenmenin büyük teknoloji şirketlerinde kök salıp salamayacağına dair önemli bir sınav olarak görülen sürecin ardından, Apple çalışanları Ağustos 2024’te şirketle üç yıllık bir toplu iş sözleşmesi imzaladı. İlgili sözleşme kapsamında personele maaş artışı, mesai planlaması korumaları ve şeffaf bir disiplin süreci garantisi sağlanmıştı.
Apple yönetiminin kapanış gerekçesi ve sendikanın tepkisi
Apple yetkilileri, kapanış kararının işçi hareketleriyle ilgili olmadığını, tamamen perakende operasyonlarına dayandığını belirtti. Şirket, Towson Town Center alışveriş merkezindeki müşteri trafiğinin azalmasını ve Crate & Barrel ile Banana Republic gibi büyük markaların kompleksten ayrılmasını gerekçe gösterdi.
Teknoloji devi, Maryland şubesiyle eş zamanlı olarak Connecticut eyaletindeki Trumbull ve Kaliforniya’daki Escondido mağazalarını da 11 Haziran tarihinde kapatacağını duyurdu. Kapatılacak diğer iki şubede sendikal örgütlenmenin bulunmaması, şirket yönetiminin söz konusu hamleyi hedefe yönelik bir adım yerine genel bir perakende stratejisi olarak sunmasına zemin hazırladı.
Uluslararası Makine ve Havacılık İşçileri Sendikası ise şirket yönetiminin gerekçelerini reddederek süreci sendika kırıcılık girişimi olarak nitelendirdi. Sendika temsilcileri, çalışanların haklarını korumak adına tüm yasal yollara başvuracaklarını ifade etti. İki taraf arasındaki temel kriz, personelin şirket içi geçiş süreçlerindeki farklı uygulamalardan kaynaklanıyor.
Connecticut ve Kaliforniya’daki sendikasız mağaza çalışanlarına çevre şubelere doğrudan geçiş hakkı tanınırken, Towson personeline yalnızca açık pozisyonlara başvuru yapma imkanı sunuldu. Doğrudan transfer edilmek ile yeni bir işe başvurmak arasındaki ayrım, sendika tarafında ciddi tepkilere yol açtı.
İşçi hakları tartışmaları ve piyasa tepkisi
Apple yönetimi, imzalanan toplu iş sözleşmesindeki maddelerin Towson çalışanlarının otomatik olarak başka şubelere transfer edilmesini engellediğini savundu. Sendika yetkilileri ilgili iddianın gerçeği yansıtmadığını belirterek, uygulamanın sendikalı personele yönelik açık bir misilleme olduğunu vurguladı.
Sendika temsilcisi Kevin Gallagher, üyelerinin haklarını savunmak için masadaki her türlü seçeneği değerlendireceklerini kaydetti. Şirketin ticari gerekçeleri geçerli olsa dahi, sendikalı personelin doğrudan transfer hakkından mahrum bırakılması süreçte soru işaretleri yaratıyor.
Kapanış haberi, çalışanlara 9 Nisan sabahı müşteri girişine kapalı gerçekleştirilen bir toplantıda iletildi. Personelin, sendika üyeliğinin mağaza kapanışlarına karşı koruma sağlayacağına yönelik inancı alınan kararla birlikte zedelendi. Amerika Birleşik Devletleri sınırları içerisinde teknoloji şirketinin sendikalı diğer tek perakende noktası olan Oklahoma City şubesi ise faaliyet göstermeye devam ediyor.
Kapanış kararının duyurulduğu gün şirketin hisse senetleri 260 dolar seviyesinde işlem görerek yüzde 0,6 oranında değer kazandı. Mağazaların kapatılmasının şirket bilançosu üzerinde ihmal edilebilir bir etki yaratması bekleniyor. Ancak kararın işçi hareketleri üzerindeki repütasyonel yansımaları yakından takip ediliyor.
Çalışanların örgütlenip toplu sözleşme imzaladıktan iki yıl sonra yeniden iş başvurusunda bulunmaya zorlanması, sendikal faaliyetlerin kazanımlarını tartışmaya açıyor. Sendikalaşma şirketlerin ticari kararlar almasını engellemese de, ortaya çıkan güncel tablo örgütlenmenin sunduğu güvenceleri sorgulatıyor.
