Apple ve Google, temas takip uygulamalarฤฑnฤฑn kullanฤฑmฤฑ iรงin geliลtirdikleri, kiลisel veri mahremiyetini merkezine alan yazฤฑlฤฑmฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
BBC’de yer alan habere gรถre sistem, mevcut uygulamalarฤฑn iPhone’lardaki Bluetooth รถzelliฤine eriลim ve birbirlerini tespit etmekte yaลadฤฑklarฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑlar iรงin de รงรถzรผm saฤlฤฑyor.
Android ve iOS kullanฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn sistemlerini gรผncellemeleri gerekecek.
Ama ฤฐngiltere dahil bazฤฑ รผlkeler, farklฤฑ bir model kullanฤฑyor.
ฤฐsviรงre araลtฤฑrma enstitรผsรผ EPFL’de gรถrevli epidemiyolog Marcel Salathe, “Bu API’larฤฑn (Uygulama Programlama Arayรผzรผ) piyasaya sรผrรผlmesi ve iลletim sistemlerinin gรผncellenmesi, mesafe takip uygulamalarฤฑnฤฑn geliลtirilmesi ve kullanฤฑlmasฤฑnda dรถnรผm noktasฤฑ olacak” dedi.
Salathe, bu protokolรผ kullanan uygulamalarฤฑn ‘uyumlu hale getirilmesi’ gerektiฤini sรถyledi. Yani, bireylerin bir bรถlgeden diฤerine veya bir รผlkeden diฤerine geรงtiklerinde temas-takip uygulamalarฤฑnฤฑ kullanabiliyor olmalarฤฑ gerektiฤini ifade etti.
Bu da, en azฤฑndan uygulamalarฤฑ kullananlar iรงin, virรผs nedeniyle konan seyahat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn gevลetilmesi imkanฤฑnฤฑ saฤlayacak.
Apple ve Google, 22 farklฤฑ รผlkeden kamu saฤlฤฑฤฤฑ kurumlarฤฑnฤฑn sistemi test etmek iรงin baลvuruda bulunduklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
ลirketler, uygulamanฤฑn “sihirli bir deฤnek olmadฤฑฤฤฑnฤฑ” ama “baลarฤฑlฤฑ olmasฤฑnda kullanฤฑcฤฑlarฤฑn sistemi yรผklemelerinin kilit รถnemde olduฤunu ve mahremiyetin, gizliliฤin gรผรงlรผ bir ลekilde korunuyor olmasฤฑnฤฑn da kullanฤฑma teลvik edebileceฤini” belirtti.
Cihazฤฑn iรงinde eลleลtirme
Temas takip uygulamalarฤฑ, belli bir sรผre ve belli bir mesafede bir arada bulunan iki bireyin “yakฤฑnlฤฑk” verilerini kaydediyor.
Bu iki kiลiden birinin daha sonra koronavirรผse yakalanmasฤฑ durumunda diฤerine uyarฤฑ gidebiliyor. Bunun sonunda da bireye kendini karantinaya almasฤฑ ya da test yapmasฤฑ gibi tavsiyeler verilebiliyor.
Avusturya, merkezi olmayan temas takip uygulamasฤฑ kullanan ilk รผlkeler arasฤฑnda.
Kฤฑzฤฑlhaรง tarafฤฑndan iลletilen Stopp Corona adlฤฑ uygulama 600 binden fazla kiลi tarafฤฑndan indirildi.
Yazฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ Accenture ลimdi 10 Haziran’daki gรผncelleme iรงin Apple ve Google’ฤฑn API’ฤฑnฤฑ inลa etmeyi planlฤฑyor. Bรถylece iPhone kullanฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn sistemi etkin kullanabilmeleri iรงin uygulamayฤฑ ekranlarฤฑna aรงmalarฤฑna gerek kalmayacak.
Ama Stopp Corona, eลleลme olduฤu takdirde, ekrandaki tuลa basarak Bluetooth’un aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayarak, manuel kontrol seรงeneฤi de sunuyor.
Bu ลimdilik Apple-Google modelinde mรผmkรผn deฤil.
Yazฤฑlฤฑmcฤฑlar bu durumlar iรงin ultrasonik sesleri kullanmayฤฑ planlฤฑyor.
Apple ve Google’ฤฑn API’ฤฑ ลimdilik Stopp Corona’nฤฑn ilettiฤi farklฤฑ uyarฤฑlarla da uyumlu deฤil.
Uygulama, bir bireyin virรผs kaptฤฑฤฤฑna dair kendi teลhisini koymasฤฑ durumunda sarฤฑ alarm veriyor, daha sonra testlerin pozitif รงฤฑkmasฤฑ durumunda da uyarฤฑ รถnce kฤฑrmฤฑzฤฑya, negatif รงฤฑkmasฤฑ durumunda da yeลile dรถnรผyor.
Yazฤฑlฤฑmcฤฑlar bu รถzelliฤin kalmasฤฑ iรงin Apple ve Google ile gรถrรผลmelere devam ediyor.
BBC News’a konuลan Accenture yรถneticisi Christian Wingelhofer “Her iki taraftan da gerรงekten iyi bir iลbirliฤi var. ฤฐhtiyaรงlarฤฑmฤฑzฤฑ karลฤฑlayacak รงรถzรผmler bulmak istiyorlar” diyor.
Almanya’nฤฑn kullanacaฤฤฑ uygulama da Apple-Google protokolรผnรผ benimsiyor.
Ama yazฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ, kapalฤฑ olan cihazlarฤฑn Bluetooth iลaretlerini yalnฤฑzca her beล dakikada bir, dรถrt saniyelik zaman dilimleri iรงinde almasฤฑndan ลikayetรงi oluyordu.
Yani teoride, รถrneฤin รผรง dakika boyunca sarฤฑlan bir รงifti sistem tespit edemeyebilir, ama yanlarฤฑndan doฤru zamanda geรงen biri ise tespit edilebilir.
Apple ve Google bu sorunun farkฤฑnda olduklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
ฤฐngiltere Ulusal Saฤlฤฑk Hizmetleri’nin (NHS) uygulamasฤฑ ise sekiz saniyede bir eลleลtirmeyi takip ediyor.
NHS, iPhone’lardaki Bluetooth sorunlarฤฑna iliลkin de kendi รงรถzรผmรผnรผ buldu ama yedek plan olarak Apple-Google sistemini incelemeye devam ediyor.
