ฤฐstanbul fotoฤraflarฤฑyla hafฤฑzalara kazฤฑnan, dรผnyaca รผnlรผ birรงok kiลiyi fotoฤraflayan efsanevi foto muhabiri Ara Gรผler, tedavi gรถrdรผฤรผ hastanede 90 yaลฤฑnda yaลama veda etti. Gรผler’in cenaze tรถrenine iliลkin bilgilerin daha sonra paylaลฤฑlacaฤฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, Ara Gรผler’in vefatฤฑ nedeniyle ailesine telefonla taziyelerini iletti.
โSanat olmasฤฑna gerek yoktur fotoฤrafฤฑn. Fotoฤraf tarih olayฤฑdฤฑr. Tarihi zaptediyorsun. Bir makine ile tarihi durduruyorsunโ diyen usta foto muhabiri Ara Gรผler, saat 23.20โde tedavi gรถrdรผฤรผ Florence Nightingale Hastanesiโnde yaลamฤฑnฤฑ yitirdi.
Doktor Zafer Gรถkay, Gรผlerโin yakฤฑnlarฤฑna yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, โServiste รผรง kez resรผsitasyona cevap vermiล, yoฤun bakฤฑmda da iki kere verdi ama รผรงรผncรผsรผnde ne yazฤฑk ki dรถndรผremedik, baลฤฑmฤฑz saฤ olsun. Tamamen kalp yetersizliฤiโ dedi.
Yakฤฑn arkadaลฤฑ gazeteci Coลkun Aral ise โTรผrkiyeโnin ve dรผnyanฤฑn baลฤฑ saฤolsun. Bรผtรผn dรผnyanฤฑn tanฤฑdฤฑฤฤฑ kendi kuลaฤฤฑnฤฑn tanฤฑdฤฑฤฤฑ en รถnemli fotoฤrafรงฤฑlardan biriydi. Her zaman mรผtevazฤฑ bir insandฤฑ. รok รถnemli bir insanฤฑ kaybettikโ dedi.
Ara Gรผler, 16 Aฤustos 1928โde ฤฐstanbulโda doฤdu. Lisedeyken film stรผdyolarฤฑnda sinemacฤฑlฤฑฤฤฑn her alanฤฑnda รงalฤฑลtฤฑ. 1950โde Yeni ฤฐstanbul gazetesinde gazeteciliฤe baลlarken aynฤฑ zamanda ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesiโne devam etti.
MASTER OF LEICA
1958โde Time-Life, Paris-Match ve Der Stern dergilerinin yakฤฑn doฤu fotomuhabirliฤi gรถrevlerini รผstlendi. 1953โte Paris Magnum Ajansฤฑโna katฤฑldฤฑ. ฤฐngiltereโde yayฤฑmlanan โPhotography Annual Antolojisiโ tarafฤฑndan dรผnyanฤฑn en iyi yedi fotoฤrafรงฤฑsฤฑndan biri seรงildi. Aynฤฑ yฤฑl ASMPโye (Amerikan Dergi Fotoฤrafรงฤฑlarฤฑ Derneฤi) tek Tรผrk รผye olarak kabul edildi. รok az fotoฤrafรงฤฑya verilen โMaster of Leicaโ unvanฤฑnฤฑ 1962โde kazandฤฑ.
Ara Gรผlerโin fotoฤraflarฤฑnฤฑn bรผyรผk bir bรถlรผmรผ Fransa, ABD ve Almanyaโda รงeลitli mรผzelerde sergileniyor. 18 Aฤustosโta, Gรผlerโin 90. doฤum gรผnรผnde ฤฐstanbulโda da Ara Gรผler Mรผzesi aรงฤฑlmฤฑลtฤฑ.
โDรNYA VATANDAลIYIMโ
ARA Gรผler โBana ฤฐstanbul fotoฤrafรงฤฑsฤฑ diyorlar. Ama ben dรผnya vatandaลฤฑyฤฑm. Dรผnyanฤฑn fotomuhabiriyimโ diyordu. Usta fotoฤrafรงฤฑ, ฤฐsmet ฤฐnรถnรผ, Winston Churchill, Indira Gandi, John Berger, Bertrand Russel, Bill Brandt, Alfred Hitchcock, Ansel Adams, Imogen Cunningham, Salvador Dali, Picasso gibi birรงok รผnlรผ kiลi ile rรถportajlar yaptฤฑ ve fotoฤraflarฤฑnฤฑ รงekti. En รผnlรผsรผ fotoฤrafรงฤฑlara poz vermeyen Picasso rรถportajฤฑydฤฑ…
SEVENLERฤฐ HASTANEYE AKIN ETTฤฐ
Duayen foto muhabiri Ara Gรผler’in, tedavi gรถrdรผฤรผ hastanede 90 yaลฤฑnda hayatฤฑnฤฑ kaybetmesinin ardฤฑndan sevenleri hastaneye akฤฑn etti.
Tรผrkiye’de yaratฤฑcฤฑ fotoฤrafรงฤฑlฤฑฤฤฑn uluslararasฤฑ alanda รผn kazanmฤฑล en รถnemli temsilcisi olan Ara Gรผler’in vefat ettiฤi Florence Nightingale Hastanesi’ne Beyoฤlu Belediye Baลkanฤฑ Ahmet Misbah Demircan, foto muhabiri Coลkun Aral, asistanฤฑ Fatih Aslan, gazeteciler, meslektaลlarฤฑ ve sevenleri geldi.
Bรผyรผk รผzรผntรผ yaลayan sevenleri, Gรผler’in yakฤฑnlarฤฑna baลsaฤlฤฑฤฤฑ dileklerini iletti.
Gรผler’in cenaze tรถrenine iliลkin bilgilerin daha sonra paylaลฤฑlacaฤฤฑ belirtildi.
Hastane baลhekimi Dr. Okan รzรงeker, yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Deฤerli fotoฤraf sanatรงฤฑsฤฑ Ara Gรผler, konjestif kalp yetmezliฤi, kronik bรถbrek yetmezliฤi ve periferik arter hastalฤฑฤฤฑ nedeniyle tedavileri ลiลli Florance Nightingale Hastanesi’nde devam ederken, saat 22.10 sฤฑralarฤฑnda kalp ve solunum durmasฤฑ sebebiyle mรผdahale edilerek yoฤun bakฤฑm รผnitesine alฤฑnmฤฑลtฤฑr. Yoฤun bakฤฑm รผnitesinde tedavisi devam ederken saat 23.05’te kalp atฤฑmฤฑ ve solunumu tekrar duran Sayฤฑn Gรผler, yapฤฑlan tรผm mรผdahalelere yanฤฑt vermemiล ve saat 23.20’de vefat etmiลtir. รlkemizin, yakฤฑnlarฤฑnฤฑn ve tรผm sevenlerinin baลฤฑ saฤ olsun.”
ERDOฤAN’DAN BAลSAฤLIฤI TELEFONU
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, ลair Bahaettin Karakoรง, Prof. Oya Akgรถnenรง ve fotoฤrafรงฤฑ Ara Gรผler’in vefatฤฑ nedeniyle ailelerine telefonla taziyelerini iletti.
Erdoฤan, “Tรผrkiye’nin yetiลtirdiฤi รผnlรผ fotoฤrafรงฤฑ Ara Gรผler usta geriye bฤฑraktฤฑฤฤฑ eserleriyle hep hayฤฑrla yad edilecek.” mesajฤฑnฤฑ paylaลtฤฑ.
ARA GรLER KฤฐMDฤฐR?
Ara Gรผler 16 Aฤustos 1928’de Beyoฤlu, ฤฐstanbul’da doฤdu. Tam adฤฑ Aram Gรผleryanโdฤฑr. Annesinin adฤฑ Verjinโdir. Eczacฤฑ olan babasฤฑ โDacat Gรผlerโ Giresun’un ลebinkarahisar ilรงesi, Yaycฤฑ Kรถyรผโnden 6 yaลฤฑndayken okumak iรงin ฤฐstanbulโa geldi.
Ara Gรผler 1951 yฤฑlฤฑnda Kuruรงeลmedeki Getronagan Ermeni Lisesi’nden mezun oldu. Lisedeyken film stรผdyolarฤฑnda sinemacฤฑlฤฑฤฤฑn her dalฤฑnda รงalฤฑลฤฑrken Muhsin Ertuฤrul’un tiyatro kurslarฤฑna devam etti. รรผnkรผ yรถnetmen veya oyun yazarฤฑ olmak istiyordu. 1950’de Yeni ฤฐstanbul gazetesinde gazeteciliฤe baลlarken aynฤฑ zamanda ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesine devam etti.
Ara Gรผlerโe lise yฤฑllarฤฑnda babasฤฑ ilk 35 milimlik film makinesini ve bir fotoฤraf makinesi alฤฑp Yeni ฤฐstanbul gazetesine ‘foto muhabiri’ olarak iลe girmesine yardฤฑmcฤฑ olmuลtur. ฤฐlk รงektiฤi fotoฤraf ; 1950 yฤฑlฤฑnda Ticaniler denen gerici bir grubun kฤฑrdฤฑklarฤฑ Gรผmรผลsuyu’ndaki Atatรผrk heykelinin resmidir.
1953’de Henri Cartier Bresson ile tanฤฑลarak Paris Magnum Ajansฤฑ’na katฤฑldฤฑ ve ฤฐngiltere’de yayฤฑmlanan “Photography Annual Antalojisi” onu dรผnyanฤฑn en iyi 7 fotoฤrafรงฤฑsฤฑndan biri olarak tanฤฑmladฤฑ. Aynฤฑ yฤฑl ASMP’ye (Amerikan Dergi Fotoฤrafรงฤฑlarฤฑ Derneฤi) tek Tรผrk รผye olarak kabul edildi.
1958’de Time-Life, Paris-Match ve Der Stern dergilerinin yakฤฑn doฤu foto-muhabirliฤi gรถrevlerini รผstlendi. 1954’de Hayat Dergisi’nde fotoฤraf bรถlรผm ลefi olarak รงalฤฑลmaya baลladฤฑ.
1962’de Almanya’da รงok az fotoฤrafรงฤฑya verilen “Master of Leica” รผnvanฤฑnฤฑ kazandฤฑ. ฤฐsviรงre’de รงฤฑkan Camera dergisinde kendisine รถzel bir sayฤฑ ayฤฑrdฤฑ. 1964’de Mariana Noris’in ABD’de basฤฑlan “Young Turkey” adlฤฑ yapฤฑtฤฑnda fotoฤraflarฤฑ kullanฤฑldฤฑ.1967’de Japonya’da รงฤฑkan “Photography of the World” antolojisinde Richard Avedon ile birlikte bir dizi fotoฤrafฤฑ yayฤฑnlandฤฑ. 1967’de Kanada’da aรงฤฑlan “ฤฐnsanlarฤฑn Dรผnyasฤฑna Bakฤฑลlar” sergisinde, 1968’de New York Modern Sanatlar Galerisi’nde dรผzenlenen “Renkli Fotoฤrafฤฤฑn On Ustasฤฑ” adlฤฑ sergide; aynฤฑ yฤฑl Almanya’da, Kรถln’de Fotokina Fuarฤฑ’nda yapฤฑtlarฤฑ sergilendi.1970’de “Tรผrkei” adฤฑnda fotoฤraf albรผmรผ Almanya’da yayฤฑmlandฤฑ. Sanat ve sanat tarihi konularฤฑndaki fotoฤraflarฤฑ ABD’de Time-Life, Horizon ve Nesweek kitap bรถlรผmlerince ve ฤฐsviรงre’de Skira Yayฤฑnevi tarafฤฑndan kullanฤฑldฤฑ.1971’de Lord Kinross’un “Hagia-Sophia” (Ayasofya) kitabฤฑnฤฑn fotoฤraflarฤฑnฤฑ รงekti.
Yine Skira yayฤฑnevince Picasso’nun 90. yaล gรผnรผ iรงin yayฤฑmlanan “Picasso Metamorphose et unite” adlฤฑ kitap iรงin Picasso’nun foto-rรถportajฤฑnฤฑ yaptฤฑ. 1972’de Paris Ulusal Kitaplฤฑkta sergisi aรงฤฑldฤฑ.1975’de ABD’ne davet edildi ve birรงok รผnlรผ Amerikalฤฑnฤฑn fotoฤraflarฤฑnฤฑ รงektikten sonra “Yaratฤฑcฤฑ Amerikalฤฑlar” adlฤฑ sergisini dรผnyanฤฑn birรงok kentinde sergiledi. Yine aynฤฑ yฤฑl Yavuz zฤฑrhlฤฑsฤฑnฤฑn sรถkรผlmesini konu alan “Kahramanฤฑn Sonu” adlฤฑ bir belgesel film รงekti.1979’da Tรผrkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin “Foto Muhabirliฤi” dalฤฑndaki birincilik รถdรผlรผnรผ aldฤฑ.
1980’de fotoฤraflarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑ Karacan Yayฤฑncฤฑlฤฑฤฤฑn bastฤฑฤฤฑ “Fotoฤraflar” adlฤฑ kitabฤฑnda basฤฑldฤฑ.1986’da Hรผrriyet Vakfฤฑ’nca basฤฑlan Prof. Abdullah Kuran’ฤฑn yazdฤฑฤฤฑ “Mimar Sinan” kitabฤฑnฤฑ fotoฤrafladฤฑ. Aynฤฑ kitap 1987’de “Institute of Turkish Studies” tarafฤฑndan Ingilizce olarak yayฤฑnlandฤฑ.1989’da “Ara Gรผler’in Sinemacฤฑlarฤฑ” kitabฤฑ basฤฑldฤฑ.
1991’de Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ iรงin Halikarnas Balฤฑkรงฤฑsฤฑ’nฤฑn (Cevat ลakir Kabaaฤaรงlฤฑ) “The Sixth Continent” adlฤฑ kitabฤฑnฤฑ fotoฤrafladฤฑ. Bu arada bรผtรผn dรผnyayฤฑ gezerek foto rรถportajlar yaptฤฑ ve bunlarฤฑ Magnum Ajansฤฑ ile dรผnyaya duyurdu.Ismet Inรถnรผ, Winston Churchill, Indira Gandi, John Berger, Bertrand Russel, Bill Brandt, Alfred Hitchcock, Ansel Adams, Imogen Cunningham, Salvador Dali, Picasso gibi birรงok รผnlรผ kiลi ile rรถportajlar yaptฤฑ ve fotoฤraflarฤฑnฤฑ รงekti. En รผnlรผsรผ fotografcฤฑlara poz vermeyen Picasso rรถportajฤฑ.Yฤฑllarca รผstรผnde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ Mimar Sinan yapฤฑtlarฤฑnฤฑn fotoฤraflarฤฑ 1992’de Fransa’da, ABD ve ฤฐngiltere’de “Sinan, Architect of Soliman the Magnificent” adlฤฑ kitabฤฑ yayฤฑmlandฤฑ. Aynฤฑ yฤฑl “Living in Turkey” adlฤฑ kitabฤฑ Ingiltere, ABD ve Singapur’da “Turkish Style” baลlฤฑฤฤฑyla, Fransa’da “Demeures Ottomanes de Turquie” adฤฑyla yayฤฑmlandฤฑ.1994’de “Eski ฤฐstanbul Anฤฑlarฤฑ”, 1995’de “Bir Devir Bรถyle Geรงti”, “Yitirilmiล Renkler ve Yรผzlerinde Yeryรผzรผ” fotoฤraf kitaplarฤฑ yayฤฑmlandฤฑ. Ara Gรผler’in fotoฤraflarฤฑ Paris Ulusal Kitaplฤฑkta, ABD’de Rochester Georg Eastman Mรผzesi’nde Nebraska รniversitesi Sheldon Koleksiyonu’nda bulunuyor. Kรถln Mueseum Ludwing’de Das Imaginare Photo Museum’da fotoฤraflarฤฑ sergileniyor.
