Arjantin pesosunun dolar karลฤฑsฤฑnda yฤฑlฤฑn baลฤฑndan bu yana yรผzde 50 civarฤฑnda deฤer kaybetmesiyle yรผkselen enflasyon, artan iลsizlik ve yรผksek vergiler, รผlkeyi bir kez daha ekonomik krizin eลiฤine getirdi.
Gรผncel resmi verilere gรถre, Arjantin’de yฤฑllฤฑk enflasyon haziran ayฤฑnda yรผzde 26,4’ten 29,5’e รงฤฑktฤฑ. Aynฤฑ dรถnemde iลsizlik de yรผzde 7,2’den yรผzde 9,1’e yรผkseldi.
Arjantin Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn pesodaki dรผลรผลรผ durdurmak iรงin faiz oranฤฑnฤฑ yรผzde 40’a รงฤฑkarmasฤฑna karลฤฑn artmaya devam eden enflasyon, Arjantin halkฤฑnฤฑn tasarruflarฤฑna ve satฤฑn alma gรผcรผne bรผyรผk darbe vurdu.
IMF TARฤฐHฤฐNDEKฤฐ EN BรYรK BORร ARJANTฤฐN’E
Siyasi aรงฤฑdan da kฤฑrฤฑlgan bir dรถnemden geรงen รผlkede, Cumhurbaลkanฤฑ Mauricio Macri hรผkรผmetinin gittikรงe bozulan ekonomik gรถstergeler nedeniyle Uluslararasฤฑ Para Fonu’nun (IMF) kapฤฑsฤฑnฤฑ รงalmasฤฑ, kriz yorgunu Arjantinlileri daha da kฤฑzdฤฑrdฤฑ.
Arjantinli iลรงi sendikalarฤฑ, sosyal รถrgรผtler ve รงiftรงiler, 2001’deki krizden sorumlu tutulan IMF’den yeniden borรง alฤฑnmasฤฑna daha mรผzakereler baลlamadan karลฤฑ รงฤฑkmaya baลladฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Macri, hรผkรผmetine yรถnelik eleลtiriler karลฤฑsฤฑnda, anlaลmanฤฑn geรงmiลte yaลanan krizlerin tekrar etmesini รถnlemek amacฤฑyla imzalandฤฑฤฤฑnฤฑ ve รผlke ekonomisini gรผรงlendireceฤini savundu.
IMF ile Arjantin hรผkรผmeti, bir aylฤฑk mรผzakere sรผrecinin ardฤฑndan gelen tรผm tepkilere raฤmen 20 Haziran’da 3 yฤฑl sรผreli 50 milyar dolarlฤฑk stand-by anlaลmasฤฑ imzaladฤฑ.
IMF’nin bugรผne kadar vereceฤi en yรผksek borรง miktarฤฑnฤฑ iรงeren sรถz konusu stand-by anlaลmasฤฑ, Arjantin’in kuruluลla 1956’dan bu yana yaptฤฑฤฤฑ 39 anlaลmanฤฑn sonuncusu olarak tarihe geรงti. IMF’ye en fazla baลvuran รผlkelerden biri olan Arjantin, kuruluลtan en son 2000 yฤฑlฤฑnda 40 milyar dolar borรง almฤฑลtฤฑ.
PROTESTOLAR, G20 TOPLANTISIYLA ลฤฐDDETLENDฤฐ
Brezilya ve Meksika’nฤฑn ardฤฑndan Latin Amerika’nฤฑn en bรผyรผk รผรงรผncรผ ekonomisine sahip รผlkede, hรผkรผmetin IMF’ye baลvurmasฤฑndan bu yana sรผren protestolar, geรงen hafta sonu Buenos Aires’te dรผzenlenen G20 Maliye Bakanlarฤฑ ve Merkez Bankasฤฑ Baลkanlarฤฑ Toplantฤฑsฤฑ sฤฑrasฤฑnda ลiddetlendi.
G20 รผyesi รผlkelerin heyetlerinin yanฤฑ sฤฑra IMF Baลkanฤฑ Christine Lagarde’ฤฑn kente gelmesini fฤฑrsat bilen gรถstericiler, ลehir merkezinde ve Lagarde’ฤฑn kaldฤฑฤฤฑ otelin รถnรผnde protestolar dรผzenledi.
“IMF’ye hayฤฑr” posterleriyle dolu kent merkezindeki protestoya katฤฑlan Buenos Aires Kamu รalฤฑลanlarฤฑ Derneฤi Genel Sekreteri Hugo Bellon, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Arjantin halkฤฑnฤฑn IMF’yle yapฤฑlan anlaลmayฤฑ desteklemediฤini belirterek, “Hรผkรผmetimiz, IMF ile hiรงbir muhalefet partisinin desteklemediฤi, Arjantinlilerin istemediฤi bir anlaลma daha imzaladฤฑ. Biz IMF’yle imzalanan her anlaลmanฤฑn, Arjantin halkฤฑ iรงin aรงlฤฑk ve sefalet ile sonuรงlandฤฑฤฤฑnฤฑ biliyoruz.” dedi.
Anlaลmanฤฑn iptal edilmesini istediklerini ifade eden Bellon, Arjantin devletinin, Kongre tarafฤฑndan kabul edilmeyen anlaลma รงerรงevesinde alฤฑnacak borรงlarฤฑ รถdemek zorunda olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savundu.
Arjantin Sosyal Kalkฤฑnma Bakanlฤฑฤฤฑ’na baฤlฤฑ รocuk, Genรงlik ve Aile Sekreterliฤi’nde รถฤretmen olarak รงalฤฑลan Gabriela Tosoroni de hรผkรผmetin kemer sฤฑkmak iรงin sosyal programlardan yaptฤฑฤฤฑ kesintilerden en fazla fakir kadฤฑn ve รงocuklarฤฑn zarar gรถrdรผฤรผne dikkati รงekti.
Tosoroni, “Gรถrevim รงerรงevesinde yardฤฑma muhtaรง รงocuklarla birlikte รงalฤฑลฤฑyorum. Daha รถnce gรผnde 3-4 รถฤรผn yemek verilen รงocuklarฤฑn ลimdi okula kahvaltฤฑ yapmadan hatta bazen akลam yemeฤi dahi verilmeden gittiฤini gรถrรผyoruz.” diye konuลtu.
“BU DURUMDAN NASIL รIKACAฤIMIZI BฤฐLMEMEK BANA IZDIRAP VERฤฐYOR”
Protestolara katฤฑlmayan Arjantinliler de รผlkedeki ekonomik durumdan son derece ลikayetรงi…
AA muhabirinin kentin farklฤฑ yerlerinde mikrofon uzattฤฑฤฤฑ birรงok Arjantinli, ekonomideki bozulmanฤฑn gรผnlรผk hayatlarฤฑnฤฑ olumsuz etkilediฤini ifade etti.
Bu kiลilerden Lucas isimli mimarlฤฑk รถฤrencisi, รผlkedeki enflasyondan ลikayet ederken, “Eฤer sรผpermarkete giderseniz fiyatlarฤฑn sรผrekli yรผkseldiฤini gรถrรผrsรผnรผz. Bugรผn รถdediฤimiz parayla bir hafta sonra aynฤฑ ลeyleri almamฤฑz mรผmkรผn olmuyor.” dedi.
IMF’yle yapฤฑlan anlaลmanฤฑn ekonomideki sorunlarฤฑ รงรถzmek iรงin doฤru yol olduฤunu dรผลรผnmeyen Lucas, “IMF programlarฤฑ daha รถnce denendi ve iลe yaramadฤฑklarฤฑ kanฤฑtlandฤฑ. Bana bu kez de aynฤฑ ลeyler tekrar yaลanacak gibi geliyor.” ifadelerini kullandฤฑ.
Bir turizm ลirketinde รงalฤฑลan Ofelia isimli Arjantinli kadฤฑn da รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ ลirketin spesifik bir mรผลteri kitlesi olduฤu iรงin iลlerinin ekonomik krizden รงok etkilenmediฤini sรถyledi.
Buna karลฤฑn enflasyondaki artฤฑลฤฑn maaลฤฑnฤฑ ve satฤฑn alma gรผcรผnรผ dรผลรผrdรผฤรผnรผ belirten Ofelia, durumunu “Ben bir ลekilde geรงiniyorum ama her iลe geliลimde sokaklarda yaลayan insanlarฤฑn ve evsizlerin sayฤฑsฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyorum. Onlara battaniye ve kฤฑลlฤฑk kฤฑyafet veriyorum ama bu durumdan nasฤฑl รงฤฑkacaฤฤฑmฤฑzฤฑ bilmemek bana ฤฑzdฤฑrap veriyor.” sรถzleriyle anlattฤฑ.
Uluslararasฤฑ bir ลirkette bilgi iลlem uzmanฤฑ olarak รงalฤฑลan Buenos Airesli Martin, ekonomideki en bรผyรผk problemin yรผksek vergiler olduฤuna iลaret ederek, “ฤฐnsanlarฤฑn gelirlerinin bรผyรผk bรถlรผmรผ vergilere gidiyor. Bu yรผzden birรงok kiลi sigortasฤฑz ve el altฤฑndan รงalฤฑลฤฑyor. Kayฤฑt dฤฑลฤฑ ekonomi bu yรผzden bรผyรผyor.” dedi.
Avukat olan Mauro ise dolarฤฑn daha รถnce gerรงek deฤerinde olmadฤฑฤฤฑ iรงin yรผkseldiฤini รถne sรผrdรผ. Arjantin pesosundaki deฤer kaybฤฑnฤฑn รถzellikle orta ve dรผลรผk gelirli aileleri etkilediฤini ifade eden Mauro, fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn hemen her รผrรผne yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
