2016 baลฤฑnda Tรผrkiye’de brรผt asgari รผcretin karลฤฑlฤฑฤฤฑ 518 euro’ydu. Bugรผn ise bu rakam 317 euroya kadar dรผลtรผ.
Tรผrkiye, Avrupa Birliฤi (AB) รผyeleri ve birliฤe aday รผlkeler iรงinde asgari รผcreti รถnceki yฤฑllara gรถre daha dรผลรผk tek รผlke.
2016 baลฤฑnda Tรผrkiye’deki asgari รผcret 14 AB รผyesi ve birliฤe aday รผlkeden daha yรผksekti.
Bugรผn ise Tรผrkiye’deki asgari รผcret yalnฤฑzca Arnavutluk’taki รผcretten daha yรผksek.
Asgari รผcretin Tรผrkiye รถzelinde ayrฤฑ bir รถnemi de var: รalฤฑลanlarฤฑn รงoฤu asgari รผcret civarฤฑnda maaล alฤฑyor.
Devrimci ฤฐลรงi Sendikalarฤฑ Konfederasyonu (DฤฐSK) verilerine gรถre bu, AB ortalamasฤฑndan 6 kat fazla.
Tรผrkiye’de 2013 yฤฑlฤฑnda ortalama maaล asgari รผcretin kadฤฑnlarda 1,77, erkeklerde 2 katฤฑyken bu oran 2019’da kadฤฑnlar iรงin 1,24’e, erkekler iรงin de 1,49’a dรผลtรผ.
Tรผrkiye’de iลรงilerin รงoฤu her yฤฑl enflasyon oranฤฑnda maaล zammฤฑ alฤฑyor.
Asgari รผcret ise son 19 yฤฑlda 2006, 2008 ve 2016 yฤฑllarฤฑ dฤฑลฤฑnda her zaman enflasyonun รผzerinde zamlandฤฑ.
Kocaeli รniversitesi ฤฐktisadi ve ฤฐdari Bilimler Fakรผltesi’nde endรผstri iliลkileri, emek tarihi ve รงalฤฑลma hukuku รผzerine รงalฤฑลmalar yรผrรผten Doรง. Dr. Aziz รelik, asgari รผcrete zam yaparken genel tรผketici enflasyonunu temel almanฤฑn doฤru olmadฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผnde.
BBC Tรผrkรงe‘ye konuลan รelik asgari รผcretle geรงinen kiลilerin harcamalarฤฑnda gฤฑdanฤฑn รงok daha yรผksek bir payฤฑ olduฤunu ve gฤฑda enflasyonunun yรผksek olduฤu dรถnemlerde enflasyon oranฤฑndaki zammฤฑn yeterli kalmayabileceฤini sรถylรผyor.
Aziz รelik asgari รผcrete yapฤฑlacak zamda, dรผลรผk gelirlilerin enflasyon sepetini dikkate alฤฑnmasฤฑ gerektiฤini vurguluyor.
Ancak รelik’e gรถre bu da yeterli deฤil. รelik, asgari รผcret hesaplanฤฑrken ekonomik bรผyรผmenin de dikkate alฤฑnmasฤฑ ve iลรงilere bundan da pay verilmesi gerektiฤini sรถylรผyor.
Asgari รผcret enflasyonun รผzerinde zamlanฤฑrken, diฤer iลรงi ve memurlarฤฑn genellikle enflasyon civarฤฑnda zam almasฤฑ ise onlarฤฑn maaลฤฑnฤฑ asgari รผcrete yaklaลtฤฑrdฤฑ.
Hatta sosyal medyada asgari รผcretin artmamasฤฑ gerektiฤini, artmasฤฑ durumunda kendi maaลlarฤฑnฤฑn asgari รผcret seviyesinde olacaฤฤฑnฤฑ yazan kullanฤฑcฤฑlar da oldu.
รelik, son yฤฑllarda diฤer รผcretlerin yukarฤฑ รงekilememesi nedeniyle iลรงilerin bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑn asgari รผcret aldฤฑฤฤฑnฤฑ, mimarlฤฑk ve mรผhendislik gibi uzun eฤitimler gerektiren iลlerin bile baลlangฤฑรง maaลฤฑnฤฑn asgari รผcret seviyelerine dรผลtรผฤรผnรผ, fakat burada รงรถzรผmรผn asgari รผcreti artฤฑrmamak deฤil, diฤer maaลlarฤฑ da aynฤฑ oranda artฤฑrmak olduฤunu sรถylรผyor.
Aziz รelik bunun yolunun da iลรงilerin sendikalarda รถrgรผtlenerek pazarlฤฑk gรผรงlerini artฤฑrmasฤฑndan geรงtiฤini anlatฤฑyor.
Peki 2022’de asgari รผcret ne kadar olmalฤฑ?
Asgari รcret Tespit Komisyonu Aralฤฑk ayฤฑnda, รถnรผmรผzdeki yฤฑl iรงin zam oranฤฑna karar verecek.
Zam oranฤฑ konusunda beklentiler ise yรผksek.
AKP Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Vedat Demirรถz, asgari รผcreti “en azฤฑndan insani bir ลekilde yaลama seviyesine getireceklerini” sรถyledi.
Demirรถz, “Bu yฤฑl ลunu sรถyleyebilirim, asgari รผcret geรงinebilecek bir noktada yayฤฑnlanacak, ona getirilecek” dedi.
Tรผrkiye’nin en bรผyรผk iลรงi sendikalarฤฑ konfederasyonu olan Tรผrk-ฤฐล’in baลkanฤฑ Ergรผn Atalay da “45 yฤฑldฤฑr asgari รผcret belirleniyor, bu yฤฑl 45 yฤฑla bedel bir yฤฑl olacak” dedi.
Atalay, mevcut asgari รผcretle geรงinmenin imkansฤฑz olduฤunu sรถyledi.
รalฤฑลma ve Sosyal Gรผvenlik Bakanฤฑ Vedat Bilgin ise “enflasyon karลฤฑsฤฑnda emeฤi koruyacak bir zam gerektiฤini” sรถyledi.
Bilgin, asgari รผcretteki vergi ve kesintilere dair bir dรผzenleme de yapฤฑlabileceฤini ekledi.
Sendikalarฤฑn son yฤฑllarda asgari รผcretten alฤฑnan vergi ve kesintilerin dรผลรผrรผlmesine yรถnelik talepleri vardฤฑ.
Doรง. Dr. Aziz รelik de bunun mรผmkรผn olduฤunu, herkesin asgari รผcret kadar gelirinin vergiden muaf tutulmasฤฑyla bunun yalnฤฑzca asgari รผcretlilerin deฤil, tรผm รงalฤฑลanlarฤฑn gelirini artฤฑracaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
รelik, yฤฑllardฤฑr dile getirilen bu talebin bugรผn iktidar tarafฤฑndan deฤerlendirmeye alฤฑnmasฤฑnฤฑn arkasฤฑnda siyasal tercihler olabileceฤini anlatฤฑyor ve “Bunlar oy getirmesi kolay mekanizmalar” diyor.
Tรผrkiye’de brรผt asgari รผcret olan 3 bin 577 TL’den yaklaลฤฑk 1019 TL kesinti yapฤฑlฤฑyor.
Bunlar iรงinde sigorta primi, iลsizlik sigortasฤฑ primi, gelir vergisi ve damga vergisi var.
Bu kesintilerin ardฤฑndan bekar bir asgari รผcretlinin eline net 2 bin 825 TL geรงiyor.
Bu maaลฤฑn iลverene maliyeti ise 4 bin 203 TL.
Tรผrk-ฤฐล’in Eylรผl 2021 hesaplamalarฤฑna gรถre bekar bir kiลinin yaลama maliyeti aylฤฑk 3 bin 709 TL, dรถrt kiลilik bir ailenin aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ 3 bin 49 TL, aynฤฑ ailenin yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ ise 9 bin 931 TL.
Bu durumda dรถrt kiลilik bir ailenin yoksulluktan kurtulmasฤฑ iรงin iki ebeveynin de asgari รผcretin neredeyse iki katฤฑ maaล almasฤฑ gerekiyor.
Bu miktarlar bรผyรผk ลehirlerde daha da yรผkseliyor.
Doรง. Dr. Aziz รelik de iki kiลinin รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ ve asgari รผcret aldฤฑฤฤฑ bir ailenin yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑna dรผลmemesi gerektiฤini sรถyleyerek, yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn yarฤฑsฤฑndan az olmayan bir asgari รผcret verilmesi gerektiฤini vurguluyor.
Siyasi partilerden de asgari รผcrete dair รงeลitli talepler gelmeye baลladฤฑ.
CHP Sรถzcรผsรผ Faik รztrak, asgari รผcretten alฤฑnan verginin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ ve yฤฑlda bir yerine iki kere zam yapฤฑlmasฤฑnฤฑ talep etti.
2021’in ikinci yarฤฑsฤฑ iรงin acilen bir telafi zammฤฑ yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถyleyen รztrak, “Senenin baลฤฑnda asgari รผcret 385 dolardฤฑ. ลimdi 291 dolar. Fark 94 dolar. รnce 94 dolarฤฑ millete iade et” dedi.
HDP ise milletvekilleri, cumhurbaลkanฤฑ ve bรผrokratlarฤฑn maaลlarฤฑnฤฑn asgari รผcretin รผรง katฤฑ ile sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ talep etti.
DฤฐSK verilerine gรถre Tรผrkiye, AB ve aday รผlkeleri iรงinde baลbakan veya devlet baลkanฤฑ maaลฤฑnฤฑn asgari รผcrete kฤฑyasla en yรผksek olduฤu รผlke.
TBMM Plan ve Bรผtรงe Komisyonu toplantฤฑsฤฑnda bir รถnerge veren HDP Ekonomi Politikalarฤฑndan Sorumlu Eล Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Garo Paylan, bu gelir eลitsizliฤinin kamu vicdanฤฑnฤฑ yaraladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Paylan, “Asgari รผcret yรผkselsin ve milletvekili maaลlarฤฑ asgari รผcrete baฤฤฑmlฤฑ hรขle gelsin. Eฤer maaลlarฤฑnฤฑzฤฑn dรผลmesini istemiyorsanฤฑz asgari รผcreti hep beraber artฤฑralฤฑm diyorum” dedi.
รnerge AKP ve MHP’li รผyelerin oylarฤฑyla reddedildi.
ฤฐYฤฐ Parti Kalkฤฑnma Politikalarฤฑndan Sorumlu Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Prof. Dr. รmit รzlale, yรผzde 35 ile 40 arasฤฑnda bir zam beklediklerini sรถyledi.
HaberTรผrk yazarฤฑ Muharrem Sarฤฑkaya’ya konuลan รzlale, bunun erken seรงim hazฤฑrlฤฑฤฤฑna iลaret ettiฤini de รถne sรผrdรผ.
