รarpฤฑcฤฑ drone gรถrรผntรผleri, Rusya‘nฤฑn Uzak Doฤusunda bir kilometre uzunluฤunda bir yarฤฑk olan ve dรผnyanฤฑn en bรผyรผk donmuล toprak kraterini oluลturan Batagaika kraterinin ayrฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ ortaya รงฤฑkardฤฑ.
Videoda iki kaลif, 1960’larda รงevredeki ormanฤฑn temizlenmesi ve yeraltฤฑndaki permafrostun eriyerek arazinin batmasฤฑna neden olmasฤฑyla oluลmaya baลlayan, dรผzensiz yรผzeyler ve kรผรงรผk tรผmseklerle iลaretlenmiล รงukurun tabanฤฑndaki engebeli arazide tฤฑrmanarak ilerliyor.
Bรถlge sakini ve krater kaลifi Erel Struchkov kraterin kenarฤฑnda dururken Reuters’e “Biz yerliler buraya ‘gรถรงรผk’ diyoruz” dedi ve sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ: “1970’lerde รถnce bir uรงurum olarak geliลti. Daha sonra gรผneลli gรผnlerin sฤฑcaฤฤฑnda รงรถzรผlerek geniลlemeye baลladฤฑ.”
Bilim insanlarฤฑ, Rusya’nฤฑn dรผnyanฤฑn geri kalanฤฑndan en az 2,5 kat daha hฤฑzlฤฑ ฤฑsฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ, รผlkenin kara parรงasฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk %65’ini kaplayan uzun sรผredir donmuล tundrayฤฑ erittiฤini ve รงรถzรผlen toprakta depolanan sera gazlarฤฑnฤฑ serbest bฤฑraktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Rusya’nฤฑn Saha Cumhuriyeti’ndeki bazฤฑ yerel halkฤฑn da dediฤi gibi “yeraltฤฑ dรผnyasฤฑna aรงฤฑlan kapฤฑ “nฤฑn bilimsel bir adฤฑ var: mega รงรถkรผntรผ.
Yakutsk’taki Melnikov Permafrost Enstitรผsรผ’nรผn baล araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Nikita Tananayev, turistlerin ilgisini รงekebilse de, รงรถkรผลรผn geniลlemesinin “bir tehlike iลareti” olduฤunu sรถyledi.
Tananayev Reuters’e verdiฤi demeรงte, “Gelecekte, artan sฤฑcaklฤฑklar ve daha yรผksek antropojenik basฤฑnรงla birlikte, tรผm permafrost yok olana kadar bu mega รงรถkรผntรผlerin giderek daha fazla oluลtuฤunu gรถreceฤiz” dedi.
Donmuล topraklarฤฑn รงรถzรผlmesi ลimdiden kuzey ve kuzeydoฤu Rusya’daki ลehir ve kasabalarฤฑ tehdit etmeye baลlamฤฑล, yollarฤฑ รงรถkertmiล, evleri parรงalamฤฑล ve boru hatlarฤฑnฤฑ bozmuลtur. Son mevsimlerde daha da yoฤunlaลan bรผyรผk orman yangฤฑnlarฤฑ sorunu daha da kรถtรผleลtiriyor.
Sakha’daki yerel halk kraterin hฤฑzlฤฑ bรผyรผmesine dikkat รงekti.
Struchkov “(ฤฐki yฤฑl รถnce kenar) bu patikadan yaklaลฤฑk 20-30 metre uzaktaydฤฑ. ลimdi ise gรถrรผnรผลe gรถre รงok daha yakฤฑn” dedi.
Bilim insanlarฤฑ Batagaika kraterinin tam olarak hangi hฤฑzda geniลlediฤinden emin deฤiller. Ancak Tananayev, bazฤฑ bรถlgelerde yaklaลฤฑk 100 metre (328 feet) derinlikte olan รงรถkmenin altฤฑndaki topraฤฤฑn, donmuล toprak รงรถzรผldรผkรงe atmosfere salฤฑnacak ve gezegenin ฤฑsฤฑnmasฤฑnฤฑ daha da kรถrรผkleyecek “muazzam miktarda” organik karbon iรงerdiฤini sรถylรผyor.
Tananayev “Artan hava sฤฑcaklฤฑฤฤฑyla birlikte (kraterin) daha yรผksek bir oranda geniลlemesini bekleyebiliriz” dedi ve ekledi “Bu da ilerleyen yฤฑllarda iklimin giderek daha fazla ฤฑsฤฑnmasฤฑna yol aรงacaktฤฑr.”
