ASML hisseleri, yarฤฑ iletken รผretim ekipmanlarฤฑ รผreten Hollandalฤฑ ลirketin en geliลmiล makinelerinin รin tarafฤฑndan kullanฤฑlabileceฤine yรถnelik ABD yรถnetiminin baลlattฤฑฤฤฑ inceleme iddialarฤฑ iรงeren kritik bir raporun ardฤฑndan Cuma gรผnรผ geriledi.
Amsterdam borsasฤฑnda iลlem gรถren ASML’nin paylarฤฑ, gรผn iรงinde yรผzde 2,7’ye varan kayฤฑplarฤฑnฤฑ hafifรงe toparlayarak yerel saatle gรผnรผ yรผzde 0,5 oranฤฑnda dรผลรผลle tamamladฤฑ. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn risk iลtahฤฑnฤฑ olumsuz etkileyen bu geliลme, kรผresel รงip tedarik zincirindeki jeopolitik kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑ ve Washington ile Pekin arasฤฑndaki teknoloji savaลฤฑnฤฑn ลirket bilanรงolarฤฑna olan doฤrudan etkilerini yeniden gรผndeme taลฤฑdฤฑ.
ASML’ye รin engeli
Hollandalฤฑ teknoloji devi, “ekstrem ultraviyole” litografi olarak bilinen ve en geliลmiล mikroรงiplerin รผretiminde hayati รถnem taลฤฑyan teknolojisini, uluslararasฤฑ anlaลmalar ve kฤฑsฤฑtlamalar รงerรงevesinde 2019 yฤฑlฤฑndan bu yana รin’e ihraรง edemiyor.
Bloomberg tarafฤฑndan konuya yakฤฑn kaynaklara dayandฤฑrฤฑlarak aktarฤฑlan bilgilere gรถre, ABD Ticaret Bakanฤฑ Howard Lutnick, ลirket yรถneticileriyle gerรงekleลtirdiฤi kritik gรถrรผลmelerde รin’in bu yasaklฤฑ makinelerden birine yasa dฤฑลฤฑ yollarla sahip olmuล olabileceฤine dair ciddi endiลelerini paylaลtฤฑ.
Sektรถr temsilcileri, bu tรผr รผst dรผzey bir resmi inceleme ihtimalinin bile kรผresel yarฤฑ iletken piyasasฤฑnda sert dalgalanmalara yol aรงabileceฤini belirtiyor.
ฤฐddialarฤฑn ardฤฑndan yazฤฑlฤฑ bir aรงฤฑklama yayฤฑmlayan ASML yรถnetimi, ลirketin ticari faaliyetlerinde yasal mevzuatlara tam uyum saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. E-posta yoluyla paylaลฤฑlan resmi aรงฤฑklamada, “ASML, รin’e hiรงbir zaman bir EUV makinesi sevkiyatฤฑ gerรงekleลtirmediฤi gibi, รin’e รถzellikle bir EUV makinesinde kullanฤฑlmak รผzere tasarlanmฤฑล herhangi bir bileลen, modรผl veya ekipman da gรถndermemiลtir” ifadelerine yer verildi.
ลirket, kรผresel ihracat kontrol kurallarฤฑna sฤฑkฤฑ sฤฑkฤฑya baฤlฤฑ kalฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ ve sevkiyat sรผreรงlerinin ลeffaf bir ลekilde denetlendiฤini ifade etti.
Washington hattฤฑnda รin baskฤฑsฤฑ artฤฑyor
ABD yรถnetiminin, Avrupa merkezli yarฤฑ iletken teknolojilerinin รin pazarฤฑna sฤฑzmasฤฑnฤฑ engellemeye yรถnelik adฤฑmlarฤฑ son yฤฑllarda kalฤฑcฤฑ ve sistematik bir strateji haline dรถnรผลtรผ. Temsilciler Meclisi’nde hem Demokrat hem de Cumhuriyetรงi รผyelerin yer aldฤฑฤฤฑ iki partili bir grup milletvekili, รin’e yรถnelik yarฤฑ iletken รผretim ekipmanฤฑ satฤฑลlarฤฑnฤฑ daha da daraltmayฤฑ hedefleyen yeni bir yasa tasarฤฑsฤฑ sundu.
“Match Act” (Eลleลtirme Yasasฤฑ) olarak adlandฤฑrฤฑlan bu yeni yasal hamle, mevcut EUV litografi ekipmanฤฑ yasaklarฤฑnฤฑn kapsamฤฑnฤฑ geniลleterek, “derin ultraviyole” (DUV) olarak bilinen nispeten daha eski nesil sistemleri ve yan araรงlarฤฑ da ambargo listesine dahil etmeyi รถngรถrรผyor. Uzmanlar, bu adฤฑmฤฑn yasalaลmasฤฑ halinde ลirketin gelir kalemlerinde รถnemli bir darbe yaratabileceฤine dikkat รงekiyor.
Finansal gรถrรผnรผm aรงฤฑsฤฑndan รin pazarฤฑ, Hollandalฤฑ รผretici iรงin kritik bir gelir kaynaฤฤฑ olmayฤฑ sรผrdรผrรผyor. ลirket daha รถnce yaptฤฑฤฤฑ resmi tahminlerde, รin pazarฤฑndaki satฤฑลlarฤฑn 2026 yฤฑlฤฑ toplam gelirlerinin yรผzde 20’sini oluลturmasฤฑnฤฑ beklediฤini duyurmuลtu. Benzer bir รถngรถrรผ 2025 mali yฤฑlฤฑ iรงin de paylaลฤฑlmฤฑล olmasฤฑna raฤmen, asya รผlkesinin yoฤun talebi doฤrultusunda geรงtiฤimiz yฤฑl toplam kรผresel satฤฑลlarฤฑn รผรงte biri oranฤฑndaki hacim doฤrudan รin’e yapฤฑlmฤฑลtฤฑ.
Bu durum, Washington’ฤฑn ticaret kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma yรถnรผndeki baskฤฑlarฤฑnฤฑn, ลirketin orta vadeli finansal hedefleri รผzerinde ciddi bir baskฤฑ unsuru oluลturduฤunu net bir biรงimde ortaya koyuyor.
Yapay zeka talebi uzun vadeli gรถrรผnรผmรผ destekliyor
Washington kaynaklฤฑ jeopolitik riskler ve ihracat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ kฤฑsa vadede yatฤฑrฤฑmcฤฑlar nezdinde bir belirsizlik yaratsa da, kรผresel teknoloji trendleri ลirketin uzun vadeli bรผyรผme hikayesini desteklemeye devam ediyor. Yapay zeka donanฤฑmlarฤฑna ve veri merkezlerine yรถnelik dรผnya genelinde yaลanan olaฤanรผstรผ talep patlamasฤฑ, yarฤฑ iletken รผretim altyapฤฑsฤฑna yรถnelik yatฤฑrฤฑmlarฤฑn zirve yapmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑ. Bu kรผresel geniลleme dalgasฤฑnฤฑn etkisiyle, Amsterdam’da iลlem gรถren ASML hisseleri, jeopolitik risk barฤฑndฤฑran son raporlara raฤmen son 12 aylฤฑk periyotta yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑna yรผzde 157 oranฤฑnda deฤer kazancฤฑ sunarak gรผรงlรผ duruลunu korumayฤฑ baลardฤฑ.
Piyasa analistleri, teknoloji sektรถrรผndeki bu ayrฤฑลmanฤฑn รถnรผmรผzdeki รงeyreklerde de belirleyici olacaฤฤฑnฤฑ deฤerlendiriyor. ลirketin รผretim tekelinde bulundurduฤu ileri nesil litografi makineleri, Tayvanlฤฑ TSMC, Intel ve Samsung gibi devlerin yeni nesil รงip fabrikalarฤฑ iรงin vazgeรงilmez bir unsur konumunda bulunuyor. Dolayฤฑsฤฑyla, รin pazarฤฑndaki olasฤฑ daralmalarฤฑn, Batฤฑ dรผnyasฤฑnda ve Asya’nฤฑn diฤer bรถlgelerinde hฤฑzla yรผkselen yeni fabrika yatฤฑrฤฑmlarฤฑyla dengelenmesi bekleniyor. Sektรถr temsilcileri, kฤฑsa vadeli volatil hareketlere raฤmen yapay zeka devriminin yarฤฑ iletken ekosistemindeki ana motor olmaya devam edeceฤini รถngรถrรผyor.
