Tartฤฑลmalar bir ay รถnce Rusya Devlet Baลkanฤฑ Putinโin โdost olmayan รผlkelereโ doฤal gaz satฤฑลฤฑnฤฑ sadece ruble ile รถdemeye baฤlayan kararnameyi imzalamasฤฑyla baลladฤฑ. Avrupa Birliฤi bu kararฤฑn yasal bir gerรงeklik taลฤฑmadฤฑฤฤฑnฤฑ รถne sรผrerek, รถdemelerin sรถzleลmelerde yazฤฑlฤฑ olduฤu ลekilde euro ve dolar bazฤฑnda yapฤฑlmaya devam edeceฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Ancak Rusya kararฤฑnda ฤฑsrarcฤฑ olduฤunu eline geรงen ilk fฤฑrsatta tรผm dรผnyaya gรถsterdi. Doฤal gaz faturalarฤฑnฤฑn รถdeme zamanฤฑ gelen Polonya ve Bulgaristan, ABโnin yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ doฤrultusunda Gazpromโa รถdemeyi ruble ile yapmayฤฑnca iki รผlkenin de gazฤฑnฤฑ kesti.
Kesinti sรผrecinde neler yaลandฤฑ?
Bulgaristan รถrneฤinde sรผreรง ลรถyle iลledi. Gazprom, Bulgaristanโฤฑn enerji kuruluลu Bulgargazโaย Dรถvizย transferini tamamlamak iรงin paranฤฑn kontrolรผnรผ รผรงรผncรผ bir kuruluลa devretmesini gerektiren bir sรถzleลme eki gรถnderdi, ancak gazฤฑ alacaฤฤฑna dair de gรผvence sunmadฤฑ.
Buna karลฤฑlฤฑk Bulgargaz, Gazprom’dan konu hakkฤฑnda aรงฤฑklama isteyip herhangi bir cevap alamayฤฑnca, her zamanki hesabฤฑna 50 bin dolar รถdemeye karar verdi. Gazprom da parayฤฑ iade etti ve gazฤฑ kesti.
Kesinti sรผrecini bu sรถzlerle aktaran Bulgaristan Enerji Bakanฤฑ Alexander Nikolov, Gazpromโun istediฤi ลekilde davranmalarฤฑ durumunda tรผm olasฤฑ yasal haklarฤฑnฤฑ (tahkim, vbโฆ) baลtan kaybedeceklerini ve bu keyfi uygulamayฤฑ kabul edemeyeceklerini ifade etti.
Gazpromโa Rusyaโnฤฑn รถnerdiฤi ลekilde ruble ile รถdeme yapmak yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ deler mi?
รnรผmรผzdeki haftalarda diฤer AB รผlkelerinin doฤal gaz รถdeme vadesi geldiฤinde sorun daha da bรผyรผyecek. Bu nedenle ลimdi herkes bu sorunun cevabฤฑnฤฑ arฤฑyor. Peki Rusya tam olarak ne istiyor, uzmanlar yaptฤฑrฤฑmlara uygunluฤu konusunda ne diyor?
Putin’in 31 Mart tarihli kararnamesine gรถre, Gazprom’un AB mรผลterileri รถncelikle Gazprombank’ta iki hesap (euro ve ruble) aรงmalฤฑ. รdemelerini sรถzleลmede yazan para birimine gรถre ilk hesaba yatฤฑrmalฤฑ. Ardฤฑndan Gazprombank’a bu parayฤฑ rubleye รงevirme, ikinci banka hesabฤฑna aktarma ve sonunda Gazprom’a รถdeme yetkisi vermeli. Tรผm bu iลlemlerin gerรงekleลmesi halinde Gazprom รถdemenin yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ kabul etmiล olacak ve gaz tedarikine devam edecek.
AB Komisyonu Rusyaโnฤฑn bu isteฤinin yaptฤฑrฤฑmlara kesinlikle aykฤฑrฤฑ olduฤunu sรถylรผyor. รst dรผzey bir AB yetkilisi, “รifte adฤฑmda yapฤฑlan bu รถdeme, Avrupalฤฑ โโลirketler tarafฤฑndan Rusya Merkez Bankasฤฑ’na bir kredi teลkil ediyormuล gibi gรถrรผnebilir” aรงฤฑklamasฤฑnda bulunarak bu sistemin yaptฤฑrฤฑmlarla uyumlu olma ihtimalinin bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bunun yerine komisyon, Avrupalฤฑ โโgaz alฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn Gazprombank’ta dรถviz hesabฤฑ aรงabilecekleri, sรถzleลmelerine gรถre tutarฤฑ euro veya dolar olarak yatฤฑrabilecekleri ve รถdeme yรผkรผmlรผlรผklerinin yerine getirildiฤine dair beyanda bulunabilecekleri bir alternatif รถneriyor.
รye รผlkeler komisyonun รถnerisini nasฤฑl karลฤฑlฤฑyor?
Konu hakkฤฑnda komisyonun birliฤe rehberlik etmesini isteyen รผye รผlkeler รถnerilen alternatiften memnun olmadฤฑklarฤฑnฤฑ ve daha net bir รงรถzรผm istediklerini ilettiler. Bu nedenle pazartesi gรผnรผ AB enerji bakanlarฤฑ acil gรผndemle toplanฤฑp รงรถzรผm iรงin gรถrรผลmede bulunacaklar.
รzellikle Rus gazฤฑna baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan Almanyaโnฤฑn ve sรผrecin baลฤฑndan itibaren Rusyaโnฤฑn รถnerdiฤi yeni รถdeme sistemini kabul eden Macaristanโฤฑn tavrฤฑ merak ediliyor.
Almanya Ekonomi Bakanฤฑ Robert Habeck konu hakkฤฑnda, “รdemeler euro olarak yapฤฑlacak ve ardฤฑndan Gazprombank tarafฤฑndan โK Hesabฤฑโ olarak adlandฤฑrฤฑlan hesaba aktarฤฑlacak. Bizim izlediฤimiz yol bu, Avrupa’nฤฑn bize gรถsterdiฤi yol bu, yaptฤฑrฤฑmlarla uyumlu olan yol da bu” aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.
Almanya Ekonomi Bakanlฤฑฤฤฑ Bilimsel Danฤฑลma Kurulu รyesi Jens Sรผdekum ise, teknik รถdeme sรผrecinin tamamen Gazprom’da gerรงekleลebileceฤini savunarak โUniper, her zamanki gibi euro olarak รถdeme yapar. Gazprombank’a bunlarฤฑ mevcut kur รผzerinden rubleye รงevirmesi ve yine Gazprombank’ฤฑn elinde bulunan yeni bir ruble hesabฤฑna yatฤฑrmasฤฑ talimatฤฑnฤฑ verir. Bรถylece tรผm taraflar istediฤini alฤฑr. Uniper eskisi gibi euro รถdemiล, Gazprom da ruble almฤฑล olduฤunu iddia edebilir” diyor.
Macaristan ve Yunanistan da Rusyaโnฤฑn belirlediฤi yeni รถdeme sistemi dahilinde รถdemelerini euro olarak yapacaklarฤฑnฤฑ ve bunun yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ ihlal anlamฤฑna gelmediฤini belirtiyorlar.
Alman enerji ลirketi Uniper, Putinโin kararnamesine uygun bir รถdeme deฤiลikliฤinin mรผmkรผn olduฤunu dรผลรผndรผklerini, Gazpromโla somut รถdeme yรถntemleri hakkฤฑnda gรถrรผลtรผklerini ve รถdemelerini euro olarak yapmaya devam edeceklerini aรงฤฑkladฤฑ. Viyana merkezli enerji ลirketi OVM de yaptฤฑrฤฑmlara uygun รงรถzรผmler รผzerinde รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ duyurdu.
Yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ ihlal etmeyecek bir รงรถzรผm mรผmkรผn mรผ?
Sonuรงta kesintilerin diฤer รผlkelere de sฤฑรงramamasฤฑ ve enerji krizinin Avrupaโda daha da derinleลmemesi iรงin mevcut prosedรผrรผn bir yandan Rusya’nฤฑn taleplerine uyarlanmasฤฑ, diฤer yandan da AB’nin Rusya’ya yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ ihlal etmeyecek ลekilde dรผzenlenmesine ihtiyaรง duyuluyor.
ลimdi tรผm gรถzler pazartesi Brรผkselโde bir araya gelecek AB enerji bakanlarฤฑnฤฑn toplantฤฑsฤฑndan รงฤฑkacak sonuca ve AB Komisyonuโndan gelecek net aรงฤฑklamalara รงevrilmiล durumda. รzellikle Rus gazฤฑna yรผksek baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ olan รผye รผlkeler, birliฤin ortak hareket etmesini ve belirsizliklerin ortadan kalkmasฤฑnฤฑ saฤlayacak bir รงรถzรผmรผ arzu ediyor. Diฤer tarafta bir grup รผlke de Rusyaโya sert enerji ambargosu uygulanmasฤฑndan yana.
Rusya Devlet Baลkanฤฑ Putin bir kez daha Avrupa Birliฤiโni zor kararlar almaya itiyor. Zira hali hazฤฑrda zaman Putinโin lehine iลliyor. Avrupa รผlkeleri Rus gazฤฑna baฤฤฑmlฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ azaltmak iรงin var gรผรงleriyle รงalฤฑลsalar da ne ortada o kadar gaz var, ne de kaynak รงeลitliliฤini artฤฑrmak iรงin vakit. Bu gerรงekler dahilinde AB liderleri bir yandan Ukraynaโya desteklerini sรผrdรผrmenin diฤer yandan da daha derin bir enerji krizine sรผrรผklenmemenin yollarฤฑnฤฑ arฤฑyor.
