Avrupa Birliฤi (AB) รผyesi รผlkelerin liderleri, doฤal gaza tavan fiyat uygulanmasฤฑ konusunda anlaลma saฤlayamazken, tavan fiyatฤฑn olasฤฑ sonuรงlarฤฑnฤฑ belirlemek รผzere รงalฤฑลmalar yapฤฑlmasฤฑna karar verdi.
AB รผyesi 27 รผlkenin devlet veya hรผkรผmet baลkanlarฤฑnฤฑn katฤฑlฤฑmฤฑyla Brรผksel’de gerรงekleลtirilen AB Liderler Zirvesi’nin enerji konusundaki ilk gรผn oturumlarฤฑ tamamlandฤฑ.
Toplantฤฑ bitiminde aรงฤฑklamalarda bulunan AB Komisyonu Baลkanฤฑ Ursula von der Leyen, “Enerji fiyatlarฤฑ konusunda รงalฤฑลmaya devam etmek iรงin รงok iyi ve saฤlam bir yol haritamฤฑz var. Liderler bu konuda stratejik yรถnlendirmede bulundular.” ifadesini kullandฤฑ.
Von der Leyen, toplantฤฑda bazฤฑ baลlฤฑklarฤฑn yoฤun biรงimde tartฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Bunlardan ilki ortak gaz alฤฑmฤฑ konusu. Burada liderler, ลirketlerin ortak gaz satฤฑn almak iรงin konsorsiyum oluลturmalarฤฑ ve gรผรงlerini birleลtirmek iรงin birlikte รงalฤฑลmalarฤฑna izin verme fikrini รงok desteklediler.” diye konuลtu.
Ortak gaz alฤฑmฤฑ kapsamฤฑnda toplam talebin yรผzde 15’lik kฤฑsmฤฑnฤฑn zorunlu olarak birlikte yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ anlatan von der Leyen, aลฤฑrฤฑ yรผksek gaz fiyatlarฤฑnฤฑn nasฤฑl sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlacaฤฤฑna odaklanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
Von der Leyen, liderlerin TTF olarak adlandฤฑrฤฑlan Avrupa gaz fiyatlarฤฑ referans รถlรงรผsรผnรผ de deฤerlendirdiklerini, TTF’nin geรงmiลte aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak boru hattฤฑ gazฤฑnฤฑ yansฤฑttฤฑฤฤฑnฤฑ, bugรผn ise pazarฤฑn deฤiลtiฤini sรถyledi.
“TTF artฤฑk gerรงek piyasa durumunu yansฤฑtmฤฑyor. Bu nedenle, LNG fiyat durumunu daha iyi yansฤฑtmak iรงin tamamlayฤฑcฤฑ yeni bir endeks geliลtireceฤiz.” diyen von der Leyen, LNG fiyat endeksi geliลtirilinceye kadarki sรผreรงte ise geรงici bir tedbir alacaklarฤฑnฤฑ ifade etti.
Gaz piyasasฤฑna yeni mekanizma
“Gaz fiyatlarฤฑndaki aลฤฑrฤฑ artฤฑลlarฤฑ sฤฑnฤฑrlamak iรงin bir piyasa dรผzeltme mekanizmasฤฑ kuracaฤฤฑz.” ifadesini kullanan von der Leyen, bu piyasa dรผzeltme mekanizmasฤฑnฤฑ faal hale getirmek iรงin yasal bir teklif hazฤฑrlamak iรงin enerji bakanlarฤฑyla birlikte รงalฤฑลacaklarฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Von der Leyen, toplantฤฑda yรผksek gaz fiyatlarฤฑnฤฑn elektrik maliyeti รผzerindeki etkisini sฤฑnฤฑrlamak iรงin potansiyel bir mekanizma kurulmasฤฑnฤฑ da ele aldฤฑklarฤฑnฤฑ, bu mekanizmanฤฑn elektrik รผretimlerinde gazฤฑn yoฤun olduฤu รผlkelere finansal etkilerini analiz edeceklerini belirtti.
AB Konseyi Baลkanฤฑ Charles Michel de “Enerji konusunda bir anlaลmaya vardฤฑk. Bu รงok รถnemli bir adฤฑm. Komisyon tarafฤฑndan รถnerilen tedbir paketi รผzerinde bir anlaลma saฤlandฤฑ.” ifadesini kullandฤฑ.
Toplantฤฑda liderlerin enerji krizine yรถnelik ilave รถnlemleri deฤerlendirdiฤine iลaret eden Michel, รผzerinde รงalฤฑลฤฑlacak genel รงerรงevenin belirlendiฤini sรถyledi.
Michel, enerji konusundaki anlaลmanฤฑn ana hatlarฤฑ hakkฤฑnda, “Avrupa’da enerji arz gรผvenliฤini garanti altฤฑna almak, fiyatlarฤฑ dรผลรผrmek ve talebi azaltmak iรงin birlikte รงalฤฑลmamฤฑz ve hareket etmemiz gerektiฤi konusunda kararlฤฑlฤฑk ve oybirliฤi var.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Zirve sonuรง bildirisi
AB Liderler Zirvesi’nin sonuรง bildirisinin, enerji bรถlรผmรผ yayฤฑmlandฤฑ.
“Rusya’nฤฑn enerjiyi silah olarak kullanmasฤฑ karลฤฑsฤฑnda AB, vatandaลlarฤฑnฤฑ ve iลletmelerini korumak ve acilen gerekli รถnlemleri almak iรงin birlik iรงinde kalacaktฤฑr” ifadesi kullanฤฑlan bildiride, liderlerin, enerji krizi nedeniyle, Birlik genelinde talebin azaltฤฑlmasฤฑ, arz gรผvenliฤinin saฤlanmasฤฑ, haneler ve iลletmeler iรงin enerji fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi konularฤฑnda รงabalarฤฑn yoฤunlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ ve Tek Pazar’ฤฑn bรผtรผnlรผฤรผnรผn korunmasฤฑ gerektiฤinde mutabฤฑk olduklarฤฑ belirtildi.
Komisyon hฤฑzla somut teklifler hazฤฑrlayacak
Bildiride, AB Komisyonundan ortak gaz alฤฑmฤฑ, gaz depolarฤฑnฤฑn doldurulmasฤฑ ve gรผvenilir ortaklarla mรผzakerelerin hฤฑzlandฤฑrฤฑlmasฤฑ konularฤฑnda รงalฤฑลmalarฤฑ tamamlamasฤฑ ve hฤฑzla somut teklifler hazฤฑrlamasฤฑ istendiฤi kaydedildi.
Komisyondan, 2023’รผn baลฤฑna kadar gaz piyasasฤฑndaki koลullarฤฑ daha doฤru yansฤฑtan yeni bir tamamlayฤฑcฤฑ kriter belirlemesinin talep edildiฤi bildiride, fiyatlarฤฑ derhal sฤฑnฤฑrlamak iรงin doฤal gaz iลlemlerinde geรงici bir dinamik fiyat koridoru kurulmasฤฑ konusunda ve elektrik รผretiminde gaz fiyatฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlamak iรงin geรงici bir AB รงerรงevesi belirlenmesi รผzerinde รงalฤฑลmalar yapmasฤฑ istendi.
Bildiride, piyasa ลeffaflฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑrmak, likidite sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑ azaltmak ve gaz fiyatlarฤฑndaki oynaklฤฑฤฤฑ artฤฑran faktรถrleri ortadan kaldฤฑrmak iรงin enerji piyasalarฤฑnฤฑn iลleyiลinde iyileลtirmeler yapฤฑlmasฤฑna yรถnelik รงalฤฑลmalarฤฑn da ilerletilmesi talep edildi.
Yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑnฤฑn ve ilgili ลebekelerin yaygฤฑnlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ ile izin prosedรผrlerinin basitleลtirilmesinin hฤฑzlandฤฑrฤฑlmasฤฑna dikkat รงekilen bildiride, ikili anlaลmalarฤฑnฤฑn yokluฤunda ulusal, bรถlgesel veya Birlik dรผzeyinde gaz kesintileri olmasฤฑ durumunda enerjide dayanฤฑลma รถnlemleri alฤฑnmasฤฑnฤฑn รถneminin altฤฑ รงizildi.
Bildiride, enerji tasarrufu konusuna รงabalarฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ gerektiฤini, geleceฤe yรถnelik enerji altyapฤฑsฤฑna yรถnelik yatฤฑrฤฑmlarฤฑn hฤฑzlandฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn รถnemine iลaret edilerek, “AB Konseyi, Komisyonu bir etki deฤerlendirmesi de dahil olmak รผzere elektrik piyasasฤฑnฤฑn yapฤฑsal reformu รผzerindeki รงalฤฑลmalarฤฑ hฤฑzlandฤฑrmaya davet eder.” ifadesi yer aldฤฑ.
รte yandan AB รผlkelerini enerji bakanlarฤฑ alฤฑnacak tedbirleri ve gaza tavan fiyat konsunu gรถrรผลmek รผzere 25 Ekim’de toplanacak.
Komisyon paketi
AB Komisyonu bu hafta Avrupa’daki enerji krizine yรถnelik yeni tedbirleri iรงeren bir paket hazฤฑrlamฤฑลtฤฑ.
Paket, รผye รผlkelerin belirli bir miktarฤฑ zorunlu olacak biรงimde ortak gaz alฤฑmฤฑ gerรงekleลtirmesine, enerjide zorunlu dayanฤฑลma gรถsterilmesine, likidite sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลayan enerji firmalarฤฑna mali destek saฤlanmasฤฑna ve yรผksek gaz fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek iรงin Avrupa doฤal gaz borsalarฤฑnda acil durumlarda fiyatlarฤฑ sฤฑnฤฑrlandฤฑracak bir mekanizma kurulmasฤฑna yรถnelik unsurlar iรงeriyordu.
Von der Leyen, ฤฐspanya ve Portekiz’de uygulanan “elektrik รผretiminde kullanฤฑlan gaza tavan fiyat” uygulamasฤฑnฤฑn AB genelinde deฤerlendirilebileceฤini de aรงฤฑklamฤฑล ancak bu konuda somut adฤฑm atmamฤฑลtฤฑ.
รte yandan, AB Komisyonu’nun son enerji paketinde pek รงok รผye รผlkenin talep ettiฤi ithal doฤal gaza doฤrudan tavan fiyat getirilmesi yer almamฤฑลtฤฑ.
15 รผlke gaza tavan fiyat istiyor
Aralarฤฑnda Fransa, ฤฐtalya, ฤฐspanya ve Belรงika’nฤฑn da bulunduฤu AB รผyesi 15 รผlke, ithal doฤal gaza tavan fiyat uygulamaya yรถnelik bir plan hazฤฑrlanmasฤฑnฤฑ istiyordu.
Almanya, Hollanda, Danimarka ve bazฤฑ รผlkeler ise bu aลamada doฤal gaz fiyatlarฤฑna tavan getirilmesi fikrine sฤฑcak yaklaลmฤฑyordu. Gaza tavan fiyat getirilmesinin enerji arz gรผvenliฤini riske sokacaฤฤฑ gรถrรผลรผnde olan bu รผlkeler, uygulamanฤฑn รถzellikle kฤฑล aylarฤฑnda doฤal gaz tedarikine zarar verebileceฤini deฤerlendiriyordu.
